گروه فرهنگ و هنر: حتی آنها که اکران 2 فیلم «جرم» ساخته مسعود کیمیایی و «پایان‌نامه» ساخته حامد کلاهداری را به‌دلیل پتانسیل‌‌های متنی و فرامتنی به‌طور قطع همراه با حاشیه می‌دانستند، حدس نمی‌زدند این دو فیلم در نخستین روز اکران و پیش از مواجهه با مخاطبان، ناگزیر از رویارویی با مشکلاتی پیش‌بینی نشده شوند. آیین‌نامه تازه شورای صنفی اکران و نیز برخی ناهماهنگی‌ها در بروز این حاشیه موثر بود.
اكران در سينما آزادي ممنوع!
نخستین معضل پیش پای توزیع‌کنندگان این 2 فیلم رای عجیب شورای صنفی اکران مبنی‌بر محکومیت سینما آزادی و منع اکران این فیلم‌ها در این سینمای پرمخاطب بود. درست روز چهارشنبه که بنابر تصمیم شورای صنفی هر 2 فیلم «پایان‌نامه» و «جرم» باید روانه پرده سینماها می‌شدند، رضا سعیدی‌پور در گفت‌وگویی اعلام کرد: «دوستان در شوراي صنفي نمايش معتقدند بنده درباره اكران آثار در سينما آزادي خلاف آيين‌نامه عمل کرده و در 5 سالن بيش از 5 فيلم را اكران كرده‌ام؛ از اين‌رو براي تنبيه من، سينما آزادي را از اكران فيلم‌هاي «جرم» و «پايان‌نامه» منع كرده‌اند». این اتفاق با توجه به پتانسیل بسیار بالای سینما آزادی در جذب مخاطب بی‌تردید برای توزیع‌کنندگان و عوامل 2 فیلم چندان خوشایند نبود. مدير سينما آزادي البته در همان گفت‌وگو تصریح کرده بود: «اين توبيخ در حالي صورت گرفته كه هنوز دستور مكتوبي از اداره نظارت و ارزشيابي به دست من نرسيده و سينما آزادي با 2 فيلم یاد شده قرارداد دارد و پيش‌فروش بليت‌‌ها آغاز شده و برنامه اكران اين آثار در سايت سينما آزادي و جدول اكران قرار گرفته است همچنين آنونس 2 فيلم در حال پخش است و مسلما مخاطبان بسياري فردا براي ديدن اين دو فيلم به سينما خواهند آمد». به‌رغم این اظهارنظر اما تا روز چهارشنبه شورای صنفی اکران حواله این دو فیلم را در اختیار پخش‌کنندگان نگذاشته بود و همین امر هم سبب تاخیر در ارائه کپی فیلم‌ها به سینما آزادی شد. سعیدی‌پور با اشاره به این محدودیت گفت: «در چنين شرايطي نه‌تنها سينما آزادي از اكران اين دو فيلم محروم شده‌است بلكه تهيه‌كنندگان و پخش‌كنندگان اين دو فيلم نيز كه روي فروش روزانه آثار خود در سينما آزادي حساب ويژه‌اي كرده بودند، متضرر مي‌شوند و مهم‌تر از هر چيز مخاطباني كه براي ديدن اين آثار به سينما آزدي مي‌آيند هم بي‌گناه درگير مشكلاتي كه ارتباطي با آنها ندارد، خواهند شد كه مسلما اجراي اين حكم ظلمي در حق آنهاست». وي در ادامه افزود: «زماني كه به‌رغم هدفمندشدن يارانه‌ها تغييري در قيمت بليت سينما رخ نداده، چگونه بايد از عهده پرداخت قبوض 10 و 14 ميليوني گاز و برق مجموعه برآييم. در چنين شرايطي صلاح را بر اين ديديم كه با مديريت صحيح به جاي اكران 5 فيلم در 5سالن كه برخي از آنها پتانسيل اكران در 6 سئانس را هم نداشت، با تقسيم سئانس‌ها 2 فيلم ديگر را نيز اكران كنيم تا هم براي فروش فيلم‌هايي كه در اكران موفق نبوده‌اند امكان نمايش در مدت زماني بيشتر حاصل شود و هم فيلم‌هاي جديد را به نمايش در آوريم». مدیر سینما آزدای همچنین گفت: «اميدوارم شوراي صنفي نمايش كه همگي از دوستان خوب ما هستند با افزودن بندي به آيين‌نامه از به وجود آمدن چنين مشكلاتي جلوگيري كنند و شرايطي را فراهم آورند كه تهيه‌كنندگان و پخش‌كنندگان فيلم‌هاي «جرم» و «پايان‌نامه» نيز به دليل تخلف بنده متضرر نشده و مردم را نيز از ديدن اين آثار در سينما آزادي محروم نكنند و اگر توبيخي در نظر گرفته شده تنها متوجه شخص سعيدي‌پور باشد».
نمايش مشروط در آزادي
ساعتی پس از انتشار این اظهارات مدیر سینما آزادی، حبيب كاوش، سخنگوي شوراي صنفي نمايش از امکان نمايش مشروط 2فيلم «جرم» و «پايان‌نامه» در پرديس سينمايي آزادي خبر داد. كاوش در گفت‌وگو با فارس گفت: «شوراي صنفي نمايش تصميم گرفت در صورتي كپي فيلم‌هاي «جرم» و «پايان‌نامه» را در اختيار سالن سينمايي آزادي قرار بدهد كه مدير سينما كپي فيلم‌هاي قبلي «اخراجي‌ها- 3» و «جدايي نادر و سيمين» و حواله نمايش اين دو فيلم را به شوراي صنفي عودت دهد. در گذشته كپي فيلم‌ها در سينما باقي مي‌ماند و خلاف قانون در سئانس‌هاي متعدد به نمايش گذاشته مي‌شد». وي در ادامه افزود: «براي اينكه 2 فيلم «جرم» و «پايان‌نامه» بتوانند در سالن سينماي آزادي به نمايش درآيند و تماشاچيان از ديدن اين دو فيلم در اين سينما محروم نشوند، قرار شد كپي‌هاي نمايش 2 فيلم «پايان‌نامه» و «جرم» مشروط بر ارائه كپي فيلم‌هاي قبلي در اختيار اين سينما قرار گيرد». كاوش تاكيد كرد: «شوراي صنفي موظف به اجراي آیين‌نامه و قوانين است و دوستان هم بايد با همدلي تلاش كنند تا قوانين اجرا شود زيرا در جهت اعتلاي سينماي ايران خواهد بود». با عقد این شرط و احتمالا قبول آن از سوی مسؤولان سینما آزادی با یک روز تاخیر 2 فیلم سینمایی «جرم» و «پایان‌نامه» در غیاب فیلم‌های
«اخراجی‌ها- 3» و «جدایی نادر از سیمین» در جدول اکران سینما آزادی قرار گرفتند.
اکران نسخه DVD!
حکایت نخستین روزهای اکران فیلم «پایان‌نامه» اما اندکی پیچیده‌تر از «جرم» بود چرا که اکران این فیلم همزمان با بروز مشکل در سینما آزادی در دیگر سالن‌های نمایش هم با مشکلاتی همراه بود. داستان این مشکلات هم ناشی از یک درخواست پذیرفته‌نشده بود. عوامل فیلم سینمایی «پایان‌نامه» که پیش از این تلاش بسیاری برای آغاز اکران فیلم در تاریخ 28اردیبهشت داشتند با فروش بالای «جدایی نادر از سیمین» و عدم امکان جایگزینی با آن در تاریخ مقرر تصمیم گرفتند اکران فیلمشان را به 2 هفته بعد یعنی نیمه دوم خرداد موکول کنند. دلیل این تصمیم هم قرار گرفتن بازه تعطیلات چندروزه نیمه خرداد در آغاز راه اکران فیلم بود. شورای صنفی اکران در مواجهه با این درخواست به‌دلیل غیرقانونی بودن استمرار اکران یک فیلم با پایان هفته دهم اکران، امکان تاخیر در جایگزینی فیلم «پایان‌نامه» به جای «جدایی نادر از سیمین» را مردود دانسته و در عصر روز دوشنبه رأی بر اکران قطعی فیلم از صبح چهارشنبه دادند. همین رای و احتمالا تناقض آن با انتظار عوامل فیلم سبب بروز ناهماهنگی‌هایی شد که آماده نبودن نسخه‌های نگاتیو فیلم به تعداد سالن‌های نمایش و نیز اکران نسخه DVD فیلم در برخی سالن‌ها را در پی داشت. آماده نشدن کپی‌های فیلم «پایان‌نامه» موجب شد فیلم کلاهداری با تعداد کمی سالن اکرانش را آغاز کند. نکته جالب اینکه پخش‌کننده فیلم برای اینکه روز اول اکران «پایان‌نامه» را از دست ندهد تصمیم گرفت در تعدادی از سالن‌ها نسخه DVD نمایش دهد. سینماهای استقلال و پردیس ملت جزو سالن‌هایی بودند که روز چهارشنبه برای تماشاگران «پایان‌نامه» نسخه DVD نمایش دادند.
اميد به حمايت و صبوري سينماداران
به دنبال بروز این ناهماهنگی‌ها شركت پخش «جبرئيل توسعه پخش و گسترش سينماي ملي» كه مسؤوليت اكران فيلم «پايان‌نامه» را بر عهده دارد، به هيات‌مديره و اعضاي شوراي مركزي انجمن سينماداران نامه نوشت. در اين نامه آمده بود: «از همان آغاز مي‌دانستيم كه همراهي با فيلم سينمايي «پايان‌نامه» براي همه آنهايي كه پس از سال‌ها تصميم گرفته بودند براي اعتلاي سينما بويژه سينماي سياسي تلاش كنند، همراه با سختي و مشقت خواهد بود اما هيچ‌گاه فضاي اين روزها را تصور نمي‌كرديم. «پايان‌نامه» اين روزها و درست در روزهاي آغاز اكران از دوست و دشمن، موافق و مخالف، بي‌مهري مي‌بيند و در اين فضاي پر از تهمت و سنگ‌اندازي تلاش مي‌كند تا به احترام مردم كه مخاطبان اصلي و فهيم سينما هستند، تمام‌قد در برابر اين سيل‌هاي سهمگين بايستد». در ادامه اين نامه آمده است: «هر چند در آغاز راه همه احساس تنهايي مي‌كرديم اما حمايت‌ها و صبوري‌هاي شما به عنوان حاميان اصلي سينماي ملي، به ادامه راه اميدوارمان كرد. بي‌شك تلاش بي‌شائبه و همكاري صميمانه شما در آغاز اكران «پايان‌نامه» همه ما را براي ادامه راه اميدوار مي‌كند. ما مجموعه دست‌انداركاران «پايان‌نامه» از مشكلات پيش آمده در آغاز اكران عذرخواهي كرده و اميدواريم شما هميشه در راه دفاع از آرمان‌هاي نظام و انقلاب اسلامي
سرافراز باشيد».