دیروز جمعه 6 خرداد مصادف بود با نخستین سالگرد درگذشت محمدرضا اعلامي، كارگردان سينما. اعلامي شامگاه ششم خردادماه 89 درحاليكه در تدارك ساخت «ماشاءالله خان در دربار هارونالرشيد» بود، در سن 54 سالگي به دليل عارضه قلبي درگذشت و پيكرش در قطعه هنرمندان بهشت زهرا(س) به خاك سپرده شد. اعلامي فعاليتاش را در سينما بهعنوان دستيار مسعود كيميايي با فيلم «خط قرمز» آغاز كرد و بهعنوان كارگردان ساخت فيلمهايي چون «نقطه ضعف»، «ترنج»، «شناسايي»، «عشق و مرگ»، «افعي»، «آشوبگران»، «ساقي»، «آنسوي آينه» و«رازها» را در پرونده كارياش ثبت كرده است. در سالگرد درگذشت این هنرمند فقید مروری میکنیم بر گفتههای سینماگران درباره شخصیت اخلاقی و هنری او:
جواد شمقدري:
مرگ تقديري است كه در سرنوشت همه ما نوشته شده است. اعلامي رفت درست مانند رسول ملاقليپور اما بخش اعظمی از سينماي بزرگ ايران هنوز هستند. بايد ياد بگيريم كه وظايف خود را در مقابل همديگر درست انجام دهيم. سينماي ايران امروز بيش از هر مقطع ديگري نياز به اتحاد و همدلي دارد و ما اگر متحد و همدل باشیم، مطمئنا روح ايشان نيز در آرامش خواهد بود. اعلامی مدتی قبل با من ملاقات داشت و قرار بود كاري را درباره يك سوژه بسيار پرارزش به نگارش درآورد كه متاسفانه دست اجل مهلت نداد. حضور خالصانه اعلامي در جشنواره فيلم فجر برگرفته از شخصيت والاي وي بود و در اين راه از هيچ تلاشي فروگذار نکرد و اين مهم ميتواند درسي بزرگ براي ما باشد. من به خانواده ايشان و بویژه مادر ايشان تسليت ميگويم. همچنين به مادر ايشان تبريك ميگويم كه چنين انسان بزرگي را تربيت كرد و اميدوارم راهش ادامه داشته باشد.
امین تارخ :
يكي از شانسهاي حرفهاي من در سينما همكاري با محمد رضا اعلامي در قالب فيلم «رازها» بود اما همانطور كه بارها گفتهام سر آن فيلم، من به وضوح شاهد مشكلاتي كه آن مرحوم پشت سر گذاشت، بودم. اعلامي براي سينما به زندان رفته بود و خاطراتي را داشت، چيزي را در زندگياش كم داشت و چند بار ابراز كرده بود، ضربهاي كه من در توليد يك اثر هنري خوردهام هنوز اثرش را بركارم گذاشته است. اعلامي اين فيلم را با دست خالي ساخت. خودش تهيهكنندگي را برعهده گرفت و مجددا زير بار قرض رفت و از آغاز كار با شرمندگي ابراز كرد كه مرا دريابيد، اين فيلم را بسازم تا بتوانم بخشي از بدهيهايم را بپردازم. اين موضوع براي يك هنرمند از هر چيزي سختتر است. محمدرضا اعلامی كاري نكرده بود كه بخواهد بابت آن شرمنده باشد. او فقط ميخواست فيلم بسازد و نبايد اين همه ابراز شرمندگي ميكرد و ابراز شرمندگي را بايد ما بكنيم كه او را كمك نكرديم.
محمدعلی سجادی :
محمدرضا اعلامی را از سالیان قبل میشناسم. این آشنایی به سال 62 بازمیگردد یعنی زمانی که اعلامی فیلم قدرتمندی به نام «نقطه ضعف» را ساخت. از همان سالها دوستی ما شکل گرفت و ادامهدار شد. همیشه عقیده داشتهام که محمدرضا اعلامی یک استعداد بوده که متاسفانه هیچگاه چنین هنرمند بزرگی در جایگاهی که شایسته او است، دیده نشد. سالها قبل او 2 فیلم بسیار درخشان به نامهای «نقطه ضعف» و «افعی» را ساخت که با نگاه دوباره به این آثار به راحتی میتوان فهمید که اعلامی عزیز چه آثار درخشانی در کارنامه وزین خود بهجا گذاشته است. به سبب دوستی و نزدیکی که با این هنرمند بزرگ داشتم در جریان بودم که همیشه از موانعی كه سد راه کارگردانهای این مملکت وجود دارد، شکایت میکرد. اعلامی در تمام این سالها برای کارش و وفادار ماندن به حرفهای که تمام علاقهاش بود، زحمت زیادی کشید که متاسفانه هیچوقت آنطور که شایسته این هنرمند بود با او رفتار نشد.
ماهایا پطروسیان:
نخستین تجربه من در سینما با همکاری آقای اعلامی کلید خورد. آن زمان دانشجوی تئاتر بودم و او به من اعتماد کرد و یک نقش مکمل متفاوت را به من سپرد. او زمینه معرفی من به سینمای ایران را فراهم کرد و این فرصت را به من داد تا در یکی از متفاوتترین تجربههایش مقابل دوربین بروم. «عشق و مرگ» تجربه خوبی بود و در کنار بازیگر باتجربهای مانند آقای جمشید هاشمپور بسیار آموختم. اعلامی کارگردانی حرفهای، خوشذوق و بااخلاق بود و فضای مطلوبی برای بازیگران و عوامل بهوجود میآورد. افتخار میکنم نخستین فیلمم را با آقای اعلامی کار کردم. اگرچه این کارگردان به آنچه در سینمای ما شایستهاش بود، دست نیافت اما جایش برای همیشه در سینمای ایران خالی است.