بهزاد اخلاقی: معترضان صربستانی که در مخالفت با سیاستهای دولت در مقابل اتحادیه اروپا به خیابانهای بلگراد آمده بودند با اقدام پلیس روبهرو شدند. این مخالفان از گروههای ناسیونالیستی هستند که به تادیچ در انتخابات سال 2007 میلادی رای نداده و خواستار احیای دولتی مانند عصر یوگسلاوی بودند.
این در حالی است که دستگیری ملادیچ یک ناسیونالیست صربی بوسنیایی که قتل 8 هزار مسلمان را در کارنامه خود دارد نیز از علتهای هجوم مردم به خیابانها بود. رادکو ملادیچ روز گذشته (دوشنبه) به دادگاه لاهه منتقل شد اما تظاهرات خیابانی در بلگراد در حمایت از او این شهر را صحنه نبردهای خیابانی کرد و نیروهای پلیس مجبور شدند برای مقابله با معترضان نژادپرست به باتومهای پلاستیکی و ماشینهای آبپاش رو بیاورد. بسیاری از نام کتاب «جنایت و مکافات» داستایوفسکی برای بررسی پرونده این جنایتکار صرب استفاده میکنند اما نباید فراموش کرد که رادووان کارادزیچ، دیگر جنایتکار صرب در روند بسیار کند دادگاه لاهه قرار دارد و میروسلاو میلوشویچ، رئیسجمهور یوگسلاوی در دوران جنگ دهه 90 میلادی نیز در روند این دادگاه جان باخت. در این ناآرامیها بیش از 180 تن توسط پلیس دستگير و 32 نفر نیز جراحات شدیدی متحمل شدند. دستبندهای پلاستیکی هدیه نیروهای امنیتی به معترضانی بود که دولت را به فروش قهرمانان ملی برای پیوستن به اتحادیه اروپا متهم میکردند. نیروهای پلیس با ایجاد دژهای انسانی در مقابل تظاهرکنندگانی که در مرکز بلگراد تصاویر ملادیچ و کارادزیچ را در دست داشتند ایستادگی کردند تا آنها نتوانند به اماکن دولتی آسیب برسانند. صندلیهای پارکها و ایستگاههای اتوبوس از خشم معترضان صرب در امان نبود و نیروهای پلیس ر ساعات پایانی شب مجبور به شلیک گلولههای پلاستیکی و تیرهای هوایی شدند. این در حالی است که وکیل ملادیچ به خبرنگاران گفت او بیمار است و شرایط فیزیکیاش اجازه نخواهد داد دادگاهاش را ببیند. ملادیچ 69 ساله در شرایط فیزیکی وخیمی قرار داد و 16 سال فرار شرایط را برای او سخت کرده است. 2 ضربهای که به وی در زمان دستگیری وارد شده نیز مزید بر علت شده تا احتمال اینکه او نتواند تا زمان شروع دادگاهش زنده بماند قوت بگیرد. در همین حال معاون قوه قضائیه صربستان به خبرنگاران تاکید کرد بهانههایی که از سوی وکلای ملادیچ بیان میشود، نمیتواند روند دادگاه را به تاخیر بیندازد.
در همین حال بحران در صربستان پس از دستگیری ملادیچ به اوج خود رسیده و اپوزیسیون دولت تادیچ را به چالش کشیده است. بسیاری بر این باورند دولت صربستان در طول 16 سال گذشته از محل اختفای ملادیچ مطلع بوده و اکنون توافقات پشت پرده در نهایت منجر به تحویل رادکو شده است. از نکات جالب تظاهرات شب دوشنبه در بلگراد شرکت جوانانی بود که در زمان جنگ حتی متولد هم نشده بودند و خاطرهای از ملادیچ در ذهن آنها وجود ندارد. به نظر میرسد دولت با نسلی مواجه است که اسطورههای دوران یوگسلاوی را به عنوان یک عصر طلایی در تاریخ بالکان حفظ کرده و اکنون دولت را به مبارزه میطلبند. نتایج نظرسنجیها نشان میدهد محبوبیت دولت تادیچ در میان طبقه متوسط رو به افزایش است اما مشکل اصلی دولت بحران اقصادی است که اقشار کمدرآمد را دربر میگیرد؛ قشری که ناسیونالیسم در آنها ریشه دوانده و با بلگراد اروپایی که استقلال چندانی ندارد موافق نیستند؛ کشوری که بزرگترین کارخانههای تولید ادوات نظامی در اروپای مرکزی را در اختیار دارد و در صورت پیوستن به اتحادیه اروپا باید به سیاستهای اروپای متحد گوش فرادهد. تظاهرات در بلگراد در حالی با خشونت به پایان رسید که نیروهای امنیتی در فرانسه نیز بر جبهه مخالفان معترض هجوم آوردند. این مخالفان که در جنوب فرانسه تجمع کرده بودند نسبت به سیاستهای انقباضی دولت در شرایط بحران اقتصادی شعار میدادند که با دخالت نیروهای امنیتی سرکوب شدند. در همین حال یونان نیز صحنه تجمع خیابانی بود. مردم در آتن بار دیگر دولت را درباره تصمیمهای اقتصادیاش به چالش کشیده و خواستار اقدامات موثری شدند. در حالی که روز دوشنبه گزارش روزنامه فایننشال تایمز از وخامت اوضاع در یونان خبر داد به نظر میرسد قرار است اتحادیه اروپا دخالت بیسابقهای را در اقتصاد این کشور انجام دهد.
این دخالتها شامل عوامل مالیاتی، نوع بودجهنويسی و خصوصیسازی داراییهای دولت خواهد بود که در صورت محقق شدن این مهم کمکهای مالی اروپا به یونان تعلق خواهد گرفت. دور تازهای از ریاضتهای اقتصادي در یونان مطرح است که بعد از اجرا شدن مرحله نخست اجرایی خواهد شد. مشوقهای اقتصادی که اکنون در یونان مطرح شده موجب خواهد شد بخشی از بدهیهای خارجی پرداخت شود. مارس گذشته یونان طرحی را امضا کرد که بر اساس آن اصلاحاتی را برای دریافت کمکهای مالی از صندوق بینالمللی پول انجام دهد. این در حالی است که در صورتی که کمکهای مالی به یونان ارائه نشود این اتحادیه اروپا خواهد بود که باید شکاف مالی را در این کشور پرکند. یونان به 70 میلیارد یورو برای خروج از بحران اقتصادیاش نیاز دارد که این رقم باید تا سال 2013 به این کشور داده شود. اعتراضات خیابانی در یونان ادامه دارد و معترضان اسپانیایی نیز گفتهاند تا روز پنجشنبه در خیابان خواهند ماند. «los indignados» یا خشمگینها نامی است که این تظاهرکنندگان برای خود برگزیدهاند و شمار آنها به صدها تن میرسد. این معترضان خواستار توجه بیشتر دولت به معضل بیکاری هستند. در اين بين اسپانیا در میان کشورهای حوزه یورو از بیشترین آمار بیکاری برخوردار است و نتایج انتخابات ماه گذشته نشان داد مردم به دنبال یک تغییر بزرگ هستند. تظاهرکنندگان خود را انقلابیون اسپانیا مینامند و در مادرید و بارسلون حضوری فعال داشتهاند که با اقدام پلیس روبهرو شدند.