غلامرضا مقدم: «وکیل لینکلن‌سوار» روایت سینمایی- اقتباسی غیرمتعارفی از کتاب پرفروش جنایی‌نویس برجسته آمریکایی «مایکل کانلی» و نوزدهمین فیلم اقتباسی از مجموعه آثار مکتوب وی است. کانلی سال‌ها در روزنامه‌های مختلفی از جمله روزنامه لس‌آنجلس تایمز گزارش‌های جنایی و پلیسی می‌نوشت و بیست و چند سالی است که رمان‌های پلیسی- قضایی می‌نویسد. تقریبا نیمی از کتاب‌هایش درباره کارآگاهی خیالی است با نام« هری باش». پلیس لس‌آنجلسی ماجراجویی که گاهی به اندازه جیمز باند عملگراست و گاهی به اندازه پوآرو سلول‌های خاکستری مغزش فعال است. در رمان هیجانی قضایی «حکم برنجی براس وردیک» که مبنای فیلم «وکیل لینکلن‌سوار» است، وکیلی به اسم «میکی هالر» وارد ماجراهای پیچیده‌ای می‌شود. این وکیل از مجموعه کتاب‌های «کانلی»می‌آید و در برخی آثار کانلی با «کارآگاه هری باش» روبه‌رو می‌شود. در فیلم «وکیل لینکلن‌سوار»، «میکی هالر» وکیل قهرمان مجموعه کتاب‌های «مایکل کانلی»، موکل ثروتمندی پیدا می‌کند و قرار است از فرزند خانواده مشهوری که متهم به تجاوز جنسی است، دفاع کند. حل معمای این پرونده در ابتدا ساده به نظر می‌رسد اما به‌تدریج وکیل به همراه مخاطب با چرخش‌های غیرمنتظره‌ای مواجه می‌شود که مخاطره‌آمیز است و روایت با پیچش و جهشی غیرمتعارف مواجه می‌شود. مایکل کانلی، «وکیل لینکلن‌سوار» را در قعر چالش‌های اساسی نظام قضایی آمریکا قرار می‌دهد و در چنین شرایطی به خوانندگان کتاب‌هایش پیام می‌دهد که نظام قضایی آن چیزی نیست که تصور می‌کردند بلکه در کشاکش چالش‌های قضایی، وکیل خودش را قطره‌ای از آن روغنی می‌بیند که صرف چرخیدن چرخ نظام قضایی می‌شود و حرفه‌اش، شغل غرورآمیزی نیست. کار وکیل حمایت از شهروندان و دفاع از حقوق اجتماعی آنان نیست، خود این وکیل همانطور که در فیلم بازتابش را می‌بینیم می‌داند نظام قضایی را چگونه به بازی بگیرد که به نفع موکل‌هایش باشد و رابطه وکیل و نظام قضایی به مثابه بازی موش و گربه است. در فیلم «وکیل لینکلن‌سوار»، میکی هالر، وکیل سختکوش، اتومبیل «لینکلن» خود را به یک «دارالوکاله» سیار تبدیل کرده است و بین 40 دادگاه مختلف در شهر پهناور لس‌آنجلس همیشه در رفت و آمد است. سفرهای لس‌آنجلسی میکی فرصتی می‌دهد به کارگردان، براد فرمن، برای تصویر کردن لس‌آنجلس از زاویه‌ای که دیده نشده است. کارگردان «براد فرمن» لس آنجلسی را تصویر می‌کند که فراتر از واژه مرسوم «شهر فرشتگان»(1) است. لس‌آنجلس شهر بسیار بزرگی است که بیشتر مردم آن را از طریق فیلم‌های سینمایی می‌شناسند و عمدتا لس‌آنجلس مترادف جغرافیایی با بورلی هیلز یا هالیوود هیلز دارد. محله‌هایی پر از نور با زرق و برق‌های ویژه، فارغ از دنیای تبهکاری. مردم نمی‌دانند لس‌آنجلس یک جهان است که خلافکاران تسخیرش کرده‌اند. لس‌آنجلس شهر بسیار بزرگی است با جمعیتی چندگانه و متشکل از جوامع مختلف که لحاظ کردن این تکثر اقوام و نشان دادن ریشه اغلب خلافکاری‌ها جاذبه بزرگ فیلم به شمار می‌رود. در هیاهوی چنین آشفته‌بازاری «میکی هالر» چاره‌ای ندارد جز اینکه از میان آدم‌های شرور و تبهکار شهر برای پذیرفتن موکل جدید به موجودی جیب آنان نگاه کند، نه حقیقت بی‌گناهی آنان. وکیل لینکلن‌سوار برخلاف وکیل بخت‌برگشته الکلی (پل نیومن) در فیلم وردیک، دنبال پرونده‌ای نیست که از نظر اخلاقی او را رستگار کند، میکی هالر هدفی ندارد جز تامین هزینه زندگی و به همین سبب در دنیای زیرزمینی تبهکاران سیر می‌کند. با همه مشکلاتی که میکی هالر دارد در بخش پایانی فیلم به حقیقت غیرقابل پیش‌بینی درباره موکل ثروتمند خودش دست پیدا می‌کند و پی بردن به حقیقت مسیر زندگی‌اش را تغییر می‌دهد، آن هم با مونتاژی سریع که لحظه‌های دراماتیک فیلم را با قطع‌های سریع و نماهای فلاش‌بک درهم می‌آمیزد. «وکیل لینکلن‌سوار» را می‌توان به فیلم‌های سینمای کلاسیک از نوع هیچکاکی تشبیه کرد که مبنای داستان، شخصیت‌های غنی، متفاوت و پیچیده‌ای هستند. شاید یکی از دلایلی که فیلم وکیل لینکلن‌سوار می‌تواند مخاطب را جذب کند این است که مخاطب متفکر در این فیلم قصه‌ای مبتنی بر کشف حقیقت را جست‌وجو می‌کند. فیلم چیزی بیشتر از دیالوگ‌های تک‌خطی و انفجار ساختمان و از این دست شگردهای نمایشی دارد. وکیل لینکلن‌سوار انفجاری عظیم در وجدان مخاطب ایجاد می‌کند و انفجار عظیم فیلم همان انفجارهای عاطفی است که در درون میکی رخ می‌دهد. فیلمی که هر چند فیلم عالی و سطح بالایی نیست اما راضی‌کننده است، چون حس خشنی در آن جاری است و داستان سطح متوسط گیرایی برای تماشاچی دارد. نویسنده کانلی و کارگردان فرمن هیچ‌کدام اصرار ندارند که تماشاگر این شخصیت را دوست داشته باشد ولی کارگردان از جذابیت آسان این کاراکتر استفاده می‌کند برای کشاندن ما به محدوده جاذبه مغناطیسی شخصیت. فیلم «وکیل لینکلن‌سوار» شاهکار سینمایی نیست ولی فیلمی تماشایی است، سبک بیان بصری خاصی دارد برای بازگو کردن قصه غنی و پرپیچ و خمی که به خاطر نحوه بازگوکردنش تماشاگر را علاقه‌مند و درگیر می‌کند. وکیل لینکلن‌سوار خوش‌ساخت و ماهرانه است بویژه تصویری که از زندگی در سطح خیابان‌های لس‌آنجلس و آدم‌های گوناگون این شهر به دست می‌دهد، دید یگانه‌ای دارد. این فیلم رمان پرفروش کانلی را به سبک نوآر لس‌آنجلسی سیاه قابلی تبدیل کرده است. معروف است که مایکل کانلی با خواندن رمان‌های ریموند چندلر در دانشگاه به کار رمان‌نویسی برانگیخته شد و فیلم وکیل لینکلن‌سوار هم به فضای رمان‌های سیاه چندلر وفادار است و همینطور به سریال تلویزیونی راک فورد و سری فیلم‌های بلک اکسپوزیشن(2) مثل مجموعه جکی بران که در دهه 70 منتشر شد. داستان فیلم در سال 2004 می‌گذرد ولی شک نداریم که سازندگان خواسته‌اند حس و حال دهه هفتادی به این فیلم بدهند، گویی فیلمی است که تا قبل از ساخت گم شده بود و از دوران جوانی مارتین اسکورسیزی پیدا شده است. داستان‌گویی سریع و بی‌شیله و پیله کارگردان، برد فرمن با اسلوبی شبیه سینمای اسکورسیزی قابل تحسین است. «ماشین لینکلن» به تعبیری نمادی است از این شخصیت وکیل که سرسخت و روراست است و خیلی منزوی. داخل این محفظه فولادی پرسه‌زنان بین خودش و جامعه فاصله می‌گذارد. انتخاب این ماشین خیلی اهمیت دارد. سازندگان با هوشمندی از خودروهای جدید و مدرن استفاده نکردند چرا که اغلب خودروهای مدرن شبیه یکدیگر هستند و هیچ‌کدام هم هیبت قهرمانی ندارند. فضاسازی کارگردان و مهارت سناریست‌ها در تبدیل رمان به فیلم، اقتباس سینمایی هوشمندانه از رمان مایکل کانلی پدید آورده که خوش‌ساخت، صاحب سبک و پر از تعلیق، هیجانی و کاملا سرگرم‌کننده است. هرچند فرمن در کار با بازیگران دست بی‌لغزشی دارد اما پیشبرد روایت چند سکته دارد.
پی‌نوشت:
1- شهر فرشتگان(City of angel) عنوانی است که درباره شهر لس‌آنجلس به کار می‌رود.
2 - بلک اکسپوزیشن (Blacksploitation ) ساب ژانری با قهرمانان سیاه‌پوست است که در دهه 70 م ابتدا
به صورت Blacksploitation در نشریات سینمایی انگلیسی‌زبان مطرح شده و در کایه دو سینما بعدها
به صورت Blaxploitation به کار می‌رفت و کاربرد واژه مکشوفه کایه دو جنبه رسمی‌تری به خود گرفت. این ساب ژانر سینما تحت تاثیر جریان تبعیض نژادی پس از ترور مارتین لوترکینگ در آمریکا شکل گرفت. فیلم‌های استثمار سیاه در ابتدا به طور خاص برای مخاطبان شهری سیاه و سفید ساخته می‌شد، هرچند حق درخواست تجدیدنظر مخاطبان این ژانر بزودی به خطوط متقاطع قومی و نژادی
مربوط می‌شد.