گروه فرهنگ و هنر: بازی و بازیگری در سینما همواره یکی از بخشهای مورد توجه و زیر ذرهبین بوده است؛ یکی از معدود زیرمجموعههای خانواده بزرگ سینما که بیش از دیگران موجودیتشان منوط به «دیده شدن» است و بالطبع بیشتر هم دیده میشوند اما این ویژگی حکم تیغ دودم دارد و همان میزان که در صعود یک بازیگر موثر است میتواند نقطه آغاز سقوطاش نیز باشد. در هر حال اما جغرافیای «بازیگری» در میان دیگر مشاغل سینمایی آنچنان گرما و گیرایی دارد که رویای گام نهادن در آن را به سختی بتوان از سر آرزومندانش دور کرد. پس باید آداب و ترتیبی جست و متر و معیاری فراهم آورد تا آرزومندان پیش از افتادن به دام «دیدهشدن» به سمت و سوی «بازیگر شدن» هدایت شوند. این متر و معیار و آداب را جز از زبان پیشکسوت ماندگار عرصه پرفراز و نشیب بازیگری نمیتوان پیدا کرد.
تراش صحیح گوهر بازیگری
داوود رشیدی، بازیگر تئاتر، سینما و تلویزیون که چند صباحی است بر کرسی ریاست انجمن بازیگران سینمای ایران هم تکیه زده است درباره راز ماندگاری یک بازیگر میگوید: بازیگری گوهری است که خداوند در سینه بازیگر قرار داده و این هنرمند است که باید از این گوهر محافظت کند و آن را به شیوه صحیح بتراشد. وی ادامه داد: این گوهر با مطالعه، کسب فرهنگ و شناخت از مردم سرزمیناش به صورت زیبا تراشیده میشود که میتواند در این صورت ماندگار شود. بازیگری یک اتفاق ذاتی است که با ممارست و تمرین مداوم شکل مییابد. بازیگر مجموعه «هزاردستان» با بیان اینکه تقدیر از بزرگان هنر در چند سال قبل کمتر اتفاق میافتاد، اظهار کرد: ما در تقدیر از هنرمندان در اول راه هستیم طوری که در چند سال قبل چنین مراسمی نداشتیم و در سالهای دورتر اصلا مراسم تقدیر از هنرمندان برگزار نمیشد. رشیدی ارتباط بیشتر هنرمندان با مردم را در روند کاری آنان مثبت دانست و عنوان کرد: هنرمندان در دورهای تنها با هم ارتباط داشتند و کمتر در میان مردم بودند. بازیگر «بیبی چلچله» افزود: در شرایط فعلی ارزش هنر والای تئاتر بیشتر شناخته میشود و امیدوارم مسؤولان این کار و سنت را ادامه دهند. بازیگر «کمالالملک» در پایان خاطرنشان کرد: تشویق و تقدیر از هنرمندان موجب میشود افراد بیشتری در این عرصه فعالیت کنند و وقتی ببینند ارزش هنر درک میشود در این عرصه تلاش بیشتری خواهند کرد.
سادهانگاری؛ بزرگترین مشکل
علی نصیریان، بازیگر پیشکسوت تئاتر، سینما و تلویزیون هم که هفته گذشته شاهد رونمایی از تندیساش در باغ موزه سعدآباد بودیم درباره سختیهای بازیگری معتقد است: کار بازیگری در هر دورهای، کار سخت و دشواری است. در مجموع بازیگری برای من نشستن سر کلاس اول است که همه درسهایش برای دانشآموز سخت است. الان هم کاری به من پیشنهاد شود قطعا از اول شروع میکنم. بازیگر مجموعه «هزاردستان» بازیگری را یک کار جمعی دانسته و عنوان کرده است: تولید یک اثر هنری نتیجه همکاری و فعالیت گروهی است که همه اعضای گروه در آن مشارکت دارند و کار بازیگر در نتیجه فعالیت همه اعضاست که دیده میشود؛ البته این در حالی است که سازنده اثر سهم بیشتری را ایفا میکند. نصیریان راز ماندگاری یک بازیگر را در استمرار کارش بیان کرد و افزود: راز ماندگاری یک بازیگر استمرار در کار و ترک نکردن تمرین است. مساله دیگر که در ماندگاری یک بازیگر موثر است خودآموزی و کشف و شهود است. وی تصریح کرد: سادهانگاری بزرگترین مشکل بازیگری است و سادهانگاری ضد کار بازیگری محسوب میشود. بازیگر فیلم «آقای هالو» درباره تقدیر از هنرمندان، خاطرنشان کرد: وقتی مردم مشکلات زیادی دارند نمیتوان خیلی به فکر تندیس و تقدیر از هنرمندان بود از طرفی، این کار به دلیل نیاز به امکانات و بودجه مستلزم گذشت زمان است.
تئاتر را از یاد نبریم
محمدعلی کشاورز دیگر بازیگر پیشکسوتی است که در روزهای اخیر از آداب مواجهه با هنر بازیگری سخن گفته و ضمن گلایه از برخی مدیران توجه بیش از حد به گروهی خاص را مضر دانسته است. کشاورز که قرار است با نمایش «مستنطق» رضا کریمخانی به صحنه تئاتر بازگردد با اشاره به مشخص نبودن زمان و مکان اجرای نمایش تصریح کرد: مسؤولان و مدیران از برخی افراد حمایتهای زیادی میکنند اما در این بین از جوانان تئاتری حمایتی نمیشود. کشاورز که قصد دارد بعد از
32 سال دوری از صحنه تئاتر با نمایش «مستنطق» روی صحنه حاضر شود، تاکید کرد: اگر تئاتر نداشته باشیم سینما و تلویزیونی هم وجود نخواهد داشت. مسؤولان برای رشد فکری مردم و جامعه باید از تئاتر حمایت کنند. کشاورز با اشاره به مضمون اجتماعی نمایش «مستنطق» اظهار امیدواری کرد با این اثر نمایشی آخرین حضور خود را بر صحنه تئاتر ایران تجربه کند. کشاورز در سالهای گذشته در نمایشهای متعددی همچون «آنتیگون»، «آندورا»، «ادیپ شهریار»، «بازی استریندبرگ»، «دایی وانیا»، «عاشق مترسک» و «لبخند باشکوه آقای گیل» به ایفای نقش پرداخته است.
مردم؛ راز ماندگاری
گوهر خیراندیش، بازیگر سینما، تلویزیون و تئاتر هم درباره راز ماندگاری بازیگراش به برنا گفت: راز ماندگاری برای من وجود مردم است یعنی مردم با یادآوریهای بموقع خودشان اعلام میکنند که باید در انتخاب آثار سینمایی و تلویزیونی وسواس داشته باشم، مسؤولانه نسبت به پذیرش نقش برخورد کنم و نقشها را به هر قیمتی انتخاب نکنم. بازیگر فیلم سینمایی «ارتفاع پست» با بیان اینکه متاسفانه چند فیلم تجاری در کارنامه هنریام قرار دارد، اظهار کرد: غصه میخورم که چرا در پرونده کاریام 5- 4 فیلم تجاری دارم که البته فیلمهای سالمی بودند و با استقبال تماشاگران مواجه شدند. هیچگاه در سینما در پی تجارت نبودم اما به دلیل شرایط گاهی اوقات مجبور شدهام بعضی از این کارها را بپذیرم. وی تصریح کرد: از میان 50 فیلم سینمایی ممکن است در انتخاب چند اثر نیز اشتباه کرده باشم اما هیچگاه پیشنهادهای خوب مالی برای من وسوسهانگیز نبوده است. بازیگر مجموعه «اشکها و لبخندها» با اشاره به پیشنهاد بازی در برخی فیلمهای سخیف خاطرنشان کرد: در این آثار با پیشنهادهای خوب مالی روبهرو شدم که ممکن بود بازیگران دیگر وسوسه میشدند و قبول میکردند اما به دلیل ضعیف بودن متن، نبود ارتباط صحیح بین فقرا و پولدارها و عدم باورپذیری شخصیتهای اثر از پذیرش نقش خودداری کردم. وی افزود: فیلمنامه برای من از اهمیت ویژهای برخوردار است در حالی که متن برخی آثار پیشنهادشده جای کار بسیاری داشت. از این دست پیشنهادها برای بازی بسیار داشتهام اما سعی کردم در قبال مردم مسؤول باشم. خیراندیش در پایان صحبتهایش قبول نکردن بعضی نقشها را در قبال پول یکی از رموز ماندگاری بازیگر دانست و عنوان کرد: در حال حاضر پیشنهادهایی دارم که مربوط به سینمای بدنه است، با وجود اینکه عوامل فیلم از دوستان من محسوب میشوند اما از پذیرش نقشها سر باز میزنم. مواردی نیز پیش آمده است که به دلیل وجود فیلمنامه قوی و عوامل حرفهای با یکسوم دستمزد نقش را پذیرفتهام و قطعا این روند کاری همچنان در کارنامه من ادامه خواهد داشت.