امید صبوری: «قصد دارم براي مدتي بازيگري را كنار بگذارم، امروز نياز به دريافت‌هاي جديدي در كار و زندگي دارم و بايد براي به دست آوردن اين دريافت‌ها زماني را اختصاص دهم.» بازتاب رسانه‌ای این بخش از اظهارات شهاب حسینی در گفت‌وگو با خبرگزاری ایرانا تیتر «خداحافظي شهاب حسيني از دنياي بازيگري» بود؛ تیتری که نه فقط در رسانه‌های مکتوب و مجازی که در رسانه ملی هم بازتاب داشت. جان کلام شهاب حسینی اما بیش از «خداحافظی» رنگ و بوی یک «انتخاب» دارد. مرور کارنامه شهاب حسینی در عرصه‌های مختلف هنری نشان از یک تکاپوی ارزشمند و منتهی به انتخابهای هوشمندانه دارد؛ ویژگی‌‌ای که در میان دیگر فعالان عرصه سینما بویژه بازیگری جز در کارنامه پیشکسوتان کمتر می‌توان سراغ از آن گرفت و از همین‌رو است که حسینی نه فقط در میان عامه مخاطبان سینما که در میان منتقدان، صاحب‌نظران و حتی خود اهالی سینما قرب و منزلتی متفاوت از هم‌نسلانش دارد. حال این بازیگر جوان دست به انتخابی تازه می‌زند تا شاید پس از 5 سال دوری از عرصه بازیگری با «دریافت‌های جدید» فصلی نو از حضور هنرمندانه در آسمان سینمای ایران را تجربه کند؛ آسمانی که بعید نیست در آینده‌ای نه‌چندان دور دچار رنج بی‌ستارگی شود!
آغاز 40 سالگی...
«پايان هر دهه از زندگي، دغدغه‌هايي را براي هر انسان در پي دارد و برخي از اين دغدغه‌ها رنگ ديگري گرفته، تعدادي از آنها عميق شده و برخي نيز از بين مي‌رود. در آغاز چهارمين دهه زندگي خود هستم و نياز دارم به برخي سوالات ذهنم پاسخ دهم و اين امر بدون در اختيار داشتن زماني مناسب براي تحقيق و جست‌وجو امكانپذير نيست.» شهاب حسینی اینگونه «انتخاب» تازه خود را مطرح می‌کند تا نشان دهد آنچه پس از جشنواره بیست و نهم و رونمایی از نقش‌آفرینی مثال‌زدنی او در تازه‌ترین ساخته اصغر فرهادی «جدایی نادر از سیمین» در چند گفت‌وگو طرح شده بود نه یک «پز» که نشان‌دهنده «تصمیم» است؛ تصمیم به دورخیز برای جهش بلندتر. شهاب جوان اما برای رسیدن به جایگاهی که اکنون در اختیار دارد مسیر پرفراز و نشیبی را پیموده است و آنچه امروز با تکیه بر آن تصمیم می‌گیرد خاص تجربیات همین سال‌هاست؛ سال‌های پیش از 40 سالگی!
بازخوانی یک تولد
حوالی سال‌های میانی دهه 70 بود که گروهی از هنرمندان جوان و فعال در تئاتر دانشجویی، گردهم آمده و در قالب تیمی دوستانه به اجرای برنامه‌های طنز می‌پرداختند، به شهرهای مختلف سفر کرده و برنامه‌های شاد اجرا می‌کردند. اعضای این گروه بعدها هریک در عالم طنز سینما و تلویزیون به چهره‌ای شناخته شده تبدیل شدند جز یکی؛ عضو سر به‌زیر و به‌ظاهر بی‌استعداد در طنازی روی صحنه که در جریان فعالیت گروه هم کم‌کم از بازی فاصله گرفت و به شومنی یا به تعبیر وطنی «اجرا» رو آورد. نادر سلیمانی، نصرالله رادش، یوسف صیادی، یوسف تیموری و رضا شفیعی‌جم نام‌های بعدتر شناخته شده این گروه کوچک بودند و عضو سر به‌زیر و شومن گروه هم «سیدشهاب‌الدین حسینی‌تنکابنی».
دوران «نیم‌رخ»
شهاب حسینی جوان از همان سال‌های 76- 75 که حضور در عرصه هنر را در تئاترهای دانشجویی تجربه می‌کرد، پله‌پله مسیر خود را در دنیای شهرت و هنرورزی یافت و در نخستین تجربه تلویزیونی خود به‌واسطه یکی از هم‌دانشگاهی‌ها به برنامه «جمعه‌ها با شبکه2» از گروه کودک و نوجوان این شبکه پیوست. او که در این برنامه اجرای مسابقات مردمی و خلق فضایی شاد برای تلویزیون را عهده‌دار بود، در حین این همکاری با نادر سلیمانی و بعدها با کامران ملک‌مطیعی آشنا شد. آشنایی با سلیمانی ورودش به همان گروه دوستانه را در پی داشت و ملک‌مطیعی هم پل ارتباطی او با دنیای رادیو شد. گویندگی و ایفای نقش در نمایش‌های رادیویی گام دیگری در تجربه‌اندوزی و تثبیت شهاب جوان به‌عنوان هنرمندی توانمند در عرصه بازی و اجرا بود. در همین ایام زمزمه تولید برنامه‌ای متفاوت در گروه کودک و نوجوان شبکه دوم، شهاب کنجکاو را برای ورود به عرصه‌ای نو تحریک می‌کند. اواخر دهه 70 تلويزيون در رويكردي جديد براي جلب توجه نسل نوجوان و جوان برنامه‌هاي جديدي را تدارک دید و جهت برقراري ارتباط بيشتر با مخاطبان، سعي شد از مجريان جوان استفاده شود. از جمله اين برنامه‌ها «نيم‌رخ» بود که تعدادی از هنرمندان فعلي سينما و تلويزيون از آنجا پا به عرصه شهرت گذاشتند؛ اميرحسين مدرس، حسين رفیعی، شقايق دهقان، صابر ابر، مهدي و محمد سلوكي از این دسته‌اند.
نفس عمیق با «اکسیژن»
همزمان گروه كودك و نوجوان شبكه دوم سيما هم به صرافت ساخت برنامه‌اي در سبك و سياق «نيم‌رخ» افتاد که این مصادف شده بود با ورود شهاب جوان به این گروه. بعد از مدتي برنامه‌اي در عصرهاي نيمه دوم سال 77 از اين شبكه روی آنتن رفت که «اكسيژن» نام داشت و جنگی تركيبي با آيتم‌هاي موسیقي و نمایش بود. این برنامه متفاوت در مدت كوتاهي توانست در ميان گروه سني جوان به محبوبيتي حتی بالاتر از «نيم‌رخ» برسد و مهم‌ترين دليل آن هم اجرا بود؛ مجري جواني در قاب تلويريون ظاهر شد كه از جنس جوانان آن دوره بود، مثل آنان لباس مي‌پوشيد و حرف‌هاي دلشان را به زبانی گویا مي‌گفت. شهاب‌الدین همان مجری جوان بود که از میان 150 نفر متقاضی اجرای این برنامه توانست نظر تهیه‌کننده را جلب کرده و مهم‌ترین تجربه آن سال‌ها را در کارنامه خود ثبت کند. او در قیاس با دیگرانی که همزمان شناخته‌شدن از شبکه‌های تلویزیونی را تجربه می‌کردند، آینده‌ای متفاوت برای خود ترسیم کرد و به واسطه پشتکار و البته انتخابهای صحیح به توفیقاتی منطقی و مقبول در نگاه دیگران دست یافت. شهاب حسینی در میان آن دیگران، نه فقط «مشهور» که «محبوب» هم شده بود؛ این تصویری از شهاب حسینی در پایان دهه 70 است.
در قامت «پلیس جوان»
در آغاز دهه 80 اما مسیری تازه در برابر او قرار گرفت و اعتماد زنده‌یاد امیر قویدل، او را به چهره‌ای سینمایی تبدیل کرد. «رخساره» نخستین حضور رسمی شهاب حسینی بر پرده سینماها بود که موفقیت چندانی را برای او در گام نخست به همراه نداشت چرا که شهاب سال پیش از آن(1379) و از طریق ایفای نقش در مجموعه «پس از باران» به چهره‌ای آشنا برای مخاطبان بدل شده بود و نیاز به گامی استوارتر برای ماندگاری در سینما داشت. هرچند شهاب در آن سال تنها حضور در فیلم هنوز اکران نشده «آدمک‌ها» را در کنار «رخساره» تجربه کرد اما بعدها حضورش در فیلم‌ها شتاب بیشتری گرفت تا امروز یکی از پرکارترین‌های سینما شناخته شود. پخش مجموعه تلویزیونی «پلیس جوان» در کنار اکران «رخساره» شهاب را بیش از پیش در برابر چشم مخاطبان قرار داد و کارگردانان دیگر به تکاپوی بهره‌گیری از این جوان خوش‌سیما و بااستعداد افتادند. 3 فیلم «زهرعسل»، «واکنش پنجم» و «این زن حرف نمی‌زند» در سال 81 در همین فضا مقابل دوربین رفتند.
افتخار پشت افتخار
بعدها کارنامه شهاب بی‌وقفه در هر سال با حداقل 2فیلم، پله‌پله شاکله یافت و پربار شد. هر چند در این مسیر تجربه‌های ناموفقی هم ثبت شد اما پیش روی شهاب راهی باز شد تا بتواند به جایی برسد که در یک سال (۱۳۸۷) 7 فیلم را در کارنامه خود ثبت کند؛ «آناهيتا»، «حوالي اتوبان»، «درباره الي...»، «دل‌شكسته»، «سايه وحشت»، «سوپراستار» و «نيلوفر». او در همین سال توانست سیمرغ جشنواره فجر را برای حضور در «سوپراستار» از آن خود کند و با حضور در «نیلوفر» به عرصه بازی‌های بین‌المللی ورود داشته باشد. «درباره الی...» بی‌تردید یکی از درخشان‌ترین حضورهای سینمایی شهاب بود؛ حضوری که یک‌سال بعد بازی در «جدایی نادر از سیمین» را برای او رقم زد و خرس نقره‌ای برلین را هم به کارنامه افتخاراتش افزود. حسینی به‌تازگی 2 فیلم «جدایی نادر از سیمین» و «برف روی شیروانی داغ» را روی پرده داشت و او فیلم‌های اکران نشده «سایه وحشت»، «نیلوفر»، «سوت پایان»، «آفریقا» و «خانه پدری» را هم در نوبت دارد. در کنار این تجربه‌های سینمایی اما احتمالا نزدیک‌ترین مواجهه علاقه‌مندان شهاب حسینی با او در مجموعه تلویزیونی «شوق پرواز» رقم می‌خورد؛ مجموعه‌ای که شهاب حسینی در آن ایفاگر نقش شهید عباس بابایی است و بنابر آخرین اخبار منتشر شده در میان گزینه‌های مطرح برای پخش شبانه در ایام ماه مبارک رمضان از شبکه اول سیما هم قرار دارد. در مجموع کارنامه امروز شهاب حسینی به گونه‌ای است که کمتر مخاطبی می‌تواند حدس بزند او در سال‌هایی نه‌چندان دور همراه چهره‌هایی چون رضا شفیعی‌جم و یوسف صیادی وارد عرصه بازیگری شده است. حسینی از همان آغاز شاید باور داشته است: «بازيگر خوب همانند باغباني است كه خود را از بوي گل‌هاي فصلي محروم كرده و به دنبال كاشت درختي است كه سال‌ها پابرجا بماند و با تغيير فصل‌ها از بين نرود. همه ما به نوعي دغدغه ماندگاري داريم اما بازيگراني همچون چارلي چاپلين هم با آثار ماندگارشان ماندگار هستند. بازيگراني كه با تفكر شهرت وارد عرصه بازيگري مي‌شوند همانند همان گل‌هاي فصلي مي‌مانند كه ماندگاري ندارند و با تغيير فصل‌ها از بين مي‌روند».
بازیگری به روایت شهاب حسینی
15سال عملكرد من در عرصه هنر، حاصل 26 سال زندگي قبل از دوران هنري من بوده است. در اين دوران سرگشتگي‌هاي دوران نوجواني، شرايط 8 سال جنگ تحميلي و احساسات و روياپردازي‌هاي متناسب با جواني با من همراه بود اما در سال‌هاي اخير تجربه جديدي به من افزوده نشده‌است.
هم‌اكنون در حال بازي در سريال «سرزمين كهن» به كارگرداني كمال تبريزي هستم. فيلمبرداري اين اثر تلويزيوني تا سال 91 ادامه دارد و پس از پايان بازي در اين اثر، بازيگري را حداقل براي 4 يا 5 سال كنار مي‌گذارم و اميدوارم پس از اين سال‌ها با روحيه بهتر و دانش بيشتر به عرصه بازيگري بازگردم.
در اواسط دهه 70 مي‌توانستم با حضور در برنامه‌هايي همانند «ساعت خوش» به شهرت بيشتري برسم اما با بازنگري در اين برنامه مي‌فهميم از جمع بازيگران حاضر در ساعت خوش فقط افرادي همچون مهران مديري، رضا عطاران و سعيد آقاخاني ماندگار شدند و براي ديگران اتفاق خيلي خاصي رخ نداد. خدا نكند هيچ انساني به اصطلاح «جوگير» شود زيرا اين مساله هر انساني را كور كرده و جلوي تفكر او را مي‌گيرد.
فقر بازيگري در سينماي ما در عدم كشف، شناخت و هدايت صحيح نيروي انساني خلاصه مي‌شود. كلاس‌هاي بازيگري بسياري در سراسر كشور وجود دارد و دانشگاه‌هاي مختلفي در رشته‌هاي مختلف سينمايي دانشجو مي‌پذيرند اما نكته مهم آن است كه علاقه‌مندان به حضور در عرصه بازيگري تلقي صحيحي از حضور در سينما ندارند.
زندگي آنچناني و سرشار از شهرت و لذت براي هر انساني مطلوب است اما مخاطبان نيز بايد به‌درستي بدانند بازيگران به چه واسطه‌اي حق دارند اينگونه زندگي كنند و بازيگران نيز بايد با توانمندي‌هاي خود حقانيت داشتن چنين زندگي‌اي را ثابت كنند.
بازيگران و اهالي سينما جزئي از سرمايه‌هاي انساني كشور هستند و ارزش آنان به مراتب از الماس، نفت و طلا بيشتر است زيرا آنان با ايده‌هاي خود مي‌توانند خط‌مشي فرهنگي و ذهني يك جامعه را تغيير دهند.