گروه اقتصادی: افزایش نرخ شیر و به‌دنبال آن لبنیات قطعا مصرف آن را کاهش خواهد داد. در سال‌های گذشته دولت برای اینکه مصرف لبنیات در جامعه کاهش نیابد و از طرفی تولیدکنندگان نیز ضرر نکنند یارانه‌ای را به شیر اختصاص می‌داد اما با روی کار آمدن دولت جدید وضعیت یارانه شیر مبهم شد و دولت نتوانست به خوبی به تعهدات خود عمل کند. از طرفی دولت جدید طرح‌های کلانی چون ساماندهی درمان را اجرا کرده است ولی به اعتقاد بسیاری از کارشناسان بهتر است دولت به جای اینکه به درمان بپردازد با اختصاص یارانه و حمایت از تولیدکنندگان لبنیات به پیشگیری بپردازد. چند هفته قبل نرخ شیر خام 30 درصد گران شد و با وجود وعده وزارت جهادکشاورزی مبنی بر گران نشدن لبنیات تا بعد از ماه رمضان، محصولات لبنی نیز گران شد.
از طرفی برخی تولیدکنندگان شیرخام مدعی هستند کارخانجات شیر را با قیمت سابق می‌خرند. این وضعیت مبهم شیر موجب شده نرخ‌ها بالا رود و مصرف لبنیات کاهش یابد و این زنگ خطری برای مسؤولان است. مدیرعامل اتحادیه سراسری صنایع لبنی کشور گفت: با توجه به کاهش مصرف شیر و فرآورده‌های لبنی در سال‌های اخیر، سرانه مصرف شیر برای هر ایرانی اکنون به حدود 60 کیلوگرم رسیده که ادامه این روند می‌تواند مخاطراتی را برای سلامت جامعه ایجاد کند.
محمدرضا اسماعیلی روز جمعه در گفت‌وگو با ایرنا، افزود: سرانه مصرف شیر در سال‌های 90 و 91 حدود 80 تا 100 کیلوگرم بود که دولت قصد داشت طبق برنامه پنجم توسعه این رقم را به حداقل 200 کیلوگرم افزایش دهد که با بالا رفتن قیمت شیر خام طی 2 سال اخیر، این سرانه به حدود 60 کیلوگرم رسید. به گفته وی، سرانه مصرف شیر در کشورهای پیشرفته جهان بین 250 تا 400 کیلوگرم در نوسان است.
وی معتقد است: افزایش مجدد قیمت شیرخام و در نتیجه تشدید بهای فرآورده‌های لبنی می‌تواند سبب تداوم کاهش مصرف شیر و محصولات لبنی در کشور شود. وی با تایید گلایه دامداران از پایین‌بودن قیمت شیرخام و متضرر‌شدن آنها، تصریح کرد: 70 درصد مواد اولیه فرآورده‌های لبنی را شیرخام تشکیل می‌دهد، لذا با توجه به شرایط کنونی اقتصاد، مردم توان خرید فرآورده‌های لبنی با افزایش 30 درصدی را ندارند چرا که وقتی محصولی گران می‌شود، توان خرید مردم نیز کاهش می‌یابد. وی به سهم 35 درصدی شیر و محصولات لبنی از جمله انواع کشک، ماست، دوغ، پنیر و خامه در سبد خانوار اشاره کرد و گفت: روند کاهشی مصرف شیر می‌تواند سهم لبنیات را از سبد خانوار کاهش دهد. اسماعیلی افزود: طی سال‌های گذشته با تخصیص یارانه شیر از سوی دولت مردم به شکل مطلوبی شیر و فرآورده‌های لبنی را مورد استفاده قرار می‌دادند به طوری که در سطح شهر تهران روزانه 200 تا 300 تن شیر به بازار عرضه می‌شد اما اکنون تنها 5 تا 10 تن شیر برای مصرف از کارخانجات تهران خارج می‌شود. مدیرعامل اتحادیه سراسری صنایع لبنی کشور اظهار داشت: هم‌اکنون دامداران و صنایع لبنی ما متضرر هستند، در حالی که باید تولید شیرخام برای دامداران و فرآورده‌های لبنی برای صنایع مقرون به صرفه باشد. وی با بیان اینکه مصرف شیر و لبنیات برای خروج سموم ناشی از هوای آلوده بسیار مفید است، اضافه کرد: کاهش مصرف این محصولات می‌تواند در نهایت سبب کاهش شدید کلسیم و بیماری‌های دندان و پوکی استخوان در جامعه شود. براساس آمار جدید سن مبتلایان به پوکی استخوان در کشور کاهش یافته که در صورت عدم توجه به آن این امر عواقب و مشکلاتی را در آینده برای جامعه ایجاد خواهد کرد.اسماعیلی تاکید کرد: معتقدم پیشگیری بهتر از درمان است دولت به جای آنکه هزینه‌های هنگفتی را برای بخش درمان در نظر بگیرد باید بخشی از این منابع مالی را برای سلامت جامعه به مصرف شیر و فرآورده‌های لبنی اختصاص دهد. . وی با بیان آنکه 1540 کارخانه در کشور زیان‌ده هستند، گفت: در حال حاضر 90 درصد صنایع کشور کوچک و 10 درصد جز صنایع بزرگ به شمار می‌روند که طی سال‌های اخیر بخشی از صنایع کوچک به تعطیلی کشیده شده‌اند.
لبنیات گران فروخته می‌شود
صنایع لبنی با وجود اینکه از نظر دولت برای افزایش حدود 30 درصدی نرخ خرید شیر خام تبعیت نکردند و اعلام کردند بسته به نوع محصول و هزینه تولید آن حدود 15 درصد قیمت محصول نهایی خود را افزایش می‌دهند و به همین نسبت بهای بیشتری به دامداران می‌دهند اما نه تنها هنوز نرخ خرید شیر خام را افزایش نداده‌اند بلکه با وجود تاثیر 70 درصدی قیمت شیرخام به عنوان ماده اولیه، نرخ شیر خام در نهایت 5/12 درصد افزایش یافته است. به گزارش ایسنا، سردرگمی دامداران از اینکه بالاخره سهم آنها از بازار شیر و لبنیات چقدر است و باید محصول خود را کیلویی چند به کارخانه‌های صنایع لبنی بفروشند از یکسو و عدم ایفای نقش صحیح وزارت جهاد کشاورزی به‌عنوان متولی نظارت بر بازار محصولات کشاورزی از سوی دیگر باعث شده صنایع لبنی هر یک به اندازه توان خود بر قیمت محصولات نهایی‌شان بیفزایند و سهم دامداران را نادیده بگیرند. وزارت جهاد کشاورزی که از ابتدای امسال با اجرایی شدن قانون تمرکز وظایف بازرگانی بخش کشاورزی بازار محصولات کشاورزی را نیز در اختیار گرفته است، باید سیاست‌های تکلیفی و نظارتی خود را برای تنظیم بازار به گونه‌ای اعمال و بر اجرای صحیح آن نظارت کند که کلاف سردرگم بازار باز شود.
قیمت شیر آزاد شد یا نه؟
وضعیت مبهم شیر هفته گذشته مبهم‌تر شد؛ آنجایی که دبیر انجمن صنایع لبنی اعلام کرد نرخ شیر آزاد شد و براساس مجوز ستاد تنظیم بازار مبنی بر آزادسازی قیمت شیر از اول تیرماه قیمت شیرخام برای مصرف‌کننده را عرضه و تقاضا تعیین می‌کند. رضا باکری گفته بود، قیمت خرید شیرخام از دامدار با توجه به کیفیت از کیلویی 1110 تومان تا 1250 تومان متغیر است و قیمت شیر مصرف‌کننده در بازار هم نرخ ثابتی ندارد و هر شرکتی با توجه به کیفیت، نوع بسته‌بندی و تنوع محصول و متناسب با تقاضا، قیمت تعیین می‌کند. باکری در پاسخ به اینکه محدوده قیمت شیر مصرف‌کننده اکنون در بازار چقدر است؟ گفت اطلاعی از این قیمت ندارم اما کارخانه‌ها مجاز هستند با توجه به عرضه و تقاضا قیمت تعیین کنند. دبیر انجمن صنایع لبنی در پاسخ به اینکه کدام مسؤول مجوز آزادشدن قیمت شیر را صادر کرده است؟ گفت ستاد تنظیم بازار 12 تیرماه 92 مجوز آزادسازی قیمت را صادر کرده بود اما انجمن صنایع لبنی به دلیل برخی ملاحظات تاکنون آن را اجرا نکرده است. خبر آزادسازی نرخ شیر موجب تعجب همه شد اما در همان زمان دولت اختصاص یارانه 300 میلیارد تومانی شیر را به تصویب رساند. در ابتدا همه فکر کردند دولت این یارانه را برای تثبیت نرخ شیر تصویب کرده است تا مصوبه گران‌شدن 30 درصدی شیرخام لغو شود و نرخ شیر به قیمت سابق بازگردد اما واقعیت چیز دیگری بود. رضا باکری در این باره گفت: این یارانه قرار است به ازای یک کیلوگرم شیرخام خریداری شده از دامدار 190 تومان پرداخت شود که در مجموع قیمت شیرخام دامداران را به کیلویی 1440 تومان همان قیمت مصوب می‌رساند. به عبارت بهتر دامداران حتی با گرانی 30 درصدی نرخ شیر ضرر می‌کردند و دولت با وجود گرانی 30 درصدی بازهم به دامداران یارانه خواهد داد. البته هنوز خبری از پرداخت این یارانه به دامداران منتشر نشده است. این خبرها در حالی است که مدیرعامل اتحادیه سراسری فرآورده‌های لبنی اعلام کرده، شیر ۱۴۴۰ تومانی هنوز ابلاغ نشده است و دولت باید شرایط را به‌گونه‌ای مهیا کند که میزان مصرف شیر افزایش یابد از این طریق میزان قیمت‌ها هم تقریبا واقعی می‌شود.