اسدالله خسروی: اگرچه طبق قانون، بانک مرکزی باید دامنه نوسانات بازار ارز را با در نظر گرفتن قیمت ثابت آن در بودجه سالانه مدیریت کند اما اظهارنظر کارشناسان اقتصادی مبنی بر افزایش 11 درصدی اخیر نرخ ارز از سوی بانک مرکزی حکایت از چیز دیگری دارد. البته بانک مرکزی با هدف تک‌نرخی کردن قیمت ارز و جلوگیری از دلالی‌ها و سفته‌بازی‌هاي موجود در بازار، هفته گذشته نرخ ارز را افزایش داد تا به اصطلاح تعادلی خاص در این بازار به وجود آید اما دیدگاه‌های متفاوتی در این باره مطرح است که تصمیم‌گیری چنین مرجعی را بیشتر به نفع دولت و برای کسب درآمد و تامین نیاز کسری بودجه به جهت عدم توانایی‌ها در کنترل قیمت‌ها می‌دانند، چرا که نرخ دولتي ارز در قانون بودجه یکهزار و 50 تومان تعیین شده و اکنون این رقم در بازار یکهزار و 175 تومان است كه معمولا نرخ بازار آزاد 10 درصد بيشتر از نرخ رسمي دولتي است. با این وجود چنین تصمیمی توسط دولت به اندازه 10 تا 12 درصد چنانچه 4 درصد ماليات بر ارزش افزوده نيز به آن اضافه شود حدود 15 درصد نرخ ارز را بالا می‌برد که این موضوع تبعات منفی بالایی را به دنبال دارد. کارشناسان معتقدند که مديريت نرخ ارز شناور اينگونه نيست كه مرتب ارز به بازار تزريق شود و اين به نفع توليد داخل نخواهد بود چون بخش عمده توليد نياز ارزي دارد. با این وجود به دنبال اعمال ماليات بر ارزش افزوده سكه، حجم زيادي از نقدينگي در بازار به سمت ارز هدايت شد و نوسانات شديد قيمتي را در اين بازار به وجود آورد، اين اتفاقات و اختلاف قيمت دلار رسمي و آزاد به نحوي شد كه بانك مركزي سرانجام تصميم گرفت با هدف افزايش نرخ رسمي ارز، اقدامي براي تك‌نرخي كردن ارز در بازار انجام دهد که این جریان اکنون با مخالفت‌هایی از سوی کارشناسان همراه است.
در این باره عضو كميسيون برنامه و بودجه با بيان اينكه نمايندگان از وزير اقتصاد و رئيس‌كل بانك مركزي براي توضيح درباره افزايش نرخ ارز دعوت مي‌كنند، گفت: اگر قيمت ارز كنترل نشود با توجه به اجراي هدفمندي يارانه‌ها پيش‌بيني مي‌شود تورم در سال جاري به 35 درصد برسد. عباسعلي نورا تصریح کرد: پيش‌بيني مي‌شود توان ارزي كشور پاسخگوي تقاضا در بازار نخواهد بود و علت اين تقاضا نيز اين است كه وقتي ركود اقتصادي در كشور اتفاق افتاد، سرمايه‌هاي در گردش مي‌خواهند يك مسير مطئمن پيدا كنند كه يك روز در بازار سكه و امروز در بازار ارز جولان مي دهند. عضو كميسيون برنامه و بودجه مجلس افزود: براساس برآوردي از ابتداي دولت نهم تاكنون 300 هزار ميليارد تومان نقدينگي در جامعه اضافه شده و از طرفي بانك‌ها با روش غلط تعيين نرخ سود باعث شدند سرمايه‌ها از بانك ها خارج شده و براي حفظ ارزش پول و كسب سود هر روز به يك بازار سر بزنند. نورا افزود: با افزايش يكباره قيمت ارز در بازار توسط دولت برخي بانك‌هاي خصوصي يك شبه پولدار شدند و در اين زمينه به دولت هشدار مي‌دهيم اگر قيمت ارز كنترل نشود، تزريق ارز سودي نخواهد داشت بلكه بايد اقتصاد را فعال كرد كه مردم به سرمايه‌گذاري بپردازند. اين استاد دانشگاه افزود: دولت حداقل مي‌تواند با انتشار اوراق مشاركت نقدينگي سرگردان را جذب كند و وقتي دولت نرخ ارز را حدود 12 درصد اضافه كند، بازار آن را 15 درصد افزايش مي‌دهد و نرخ تورم 2 برابر اين رقم يعني حدود 34 درصد مي‌شود. وي گفت: تا اين لحظه اوراق مشاركت با سود تضميني منتشر نشده، در حالي كه با اين مكانيسم مي‌توان نقدينگي سرگردان را جمع‌آوري كرد. نورا درباره تامين كسري بودجه از محل افزايش نرخ ارز گفت: در جلسه كميسيون بودجه اين سوال مطرح شد كه يكي از تبعات افزايش قيمت ارز جبران كسري بودجه دولت است. وي افزود: امسال دولت بايد حدود 60 ميليارد دلار به بازار تزريق كند كه با احتساب افزايش 12 درصدي نرخ ارز و ضربدر هر دلار 1280 تومان حدود 8 هزار ميليارد تومان كسب درآمد براي دولت خواهد بود. عضو كميسيون برنامه بودجه مجلس افزود: اختلاف هر دلار یکهزار و 50 تومان برج ارديبهشت و نرخ كنوني بازار باعث مي‌شود حدود 7 تا 8 هزار ميليارد تومان درآمد مازاد براي دولت به دست آيد، در حالي كه در بودجه 43 هزار ميليارد تومان براي دولت درآمد پيش‌بيني شده است اما با اين نرخ حدود 50 هزار ميليارد تومان به دست خواهد آمد. نورا افزود: اگر قيمت ارز كنترل نشود با توجه به اجراي هدفمندي يارانه‌ها پيش‌بيني مي‌شود، تورم در سال جاري به 35 درصد برسد كه تبعات منفي سياسي و نگران‌كننده‌ای در پي خواهد داشت. عضو كميسيون برنامه و بودجه مجلس در پاسخ به اين پرسش كه آيا ذخيره كافي ارزي براي تزريق به بازار وجود دارد، گفت: 20 ميليارد دلار در صندوق توسعه ملي وجود دارد كه البته هنوز اين منابع فعال نشده و از طرفي قرار نيست تبديل به ريال شود و داخل پمپاژ شود .
پشت پرده اقدامات ارزي بانك مركزي
يك استاد دانشگاه با بيان اينكه وضعيت موجود بازار ارز در راستاي سياست ارادي دولت و بانك مركزي براي جذب نقدينگي و تامين كسري بودجه است، درباره وضعيت موجود بازار ارز و افزايش اختلاف نرخ دلار آزاد و رسمي با وجود اجراي سياست بانك مركزي مبني بر افزايش قيمت ارز به منظور تك‌نرخي كردن دلار در بازار اظهار داشت: اين اتفاقات به خاطر اراده‌اي در مديريت كلان است تا از اين شكاف پلكاني قيمت ارز براي دولت درآمد حاصل شود. محمد خوش‌چهره ارائه هر نوع راه‌حل براي وضعيت موجود بازار را منوط به زماني دانست كه اين اتفاقات غيرعمدي در بازار روي ندهد و افزود: درصورتي كه نوسانات بازار ارز به خاطر كسب درآمدهاي پولي باشد نمي‌توان به ارائه راهكار براي حل موضوع پرداخت. اين استاد دانشگاه همچنين با تاكيد براينكه این سياست به منظور تامين درآمدهاي پولي براي جبران كسري بودجه برخي بخش‌ها بویژه قانون هدفمندي يارانه‌هاست، تصريح كرد: اين سياست‌ها شامل اقتصاد انتخاباتي و... كه برخي كارشناسان معتقدند، نمي‌شوند ولي اگر صرفا به تامين كسري بودجه منوط شود امكان دستيابي به راهكاري منطقي وجود ندارد. خوش‌چهره ادامه داد: دولت بايد دقت كند ايده‌هاي اجرايي در بخش مديريت كلان موجب بروز اثرات منفي و غيرقابل جبران نشود چراكه سياست‌هاي مشابه اگر در يك مدت خاص موجب كسب درآمد شود در آينده منجر به اثرات مضر خواهد شد. نماينده دوره هفتم مجلس در ادامه با بيان اينكه افزايش اختلاف قيمت ارز رسمي و آزاد موجب درآمد ظاهري خواهد شد، گفت: اما به دليل آثار تورمي و همچنين به خاطر اينكه دولت بزرگ‌ترين مصرف‌كننده ارز در جامعه است هزينه‌هاي افزايش نرخ ارز بویژه تورم متوجه دولت مي‌شود.
بهمني: 24 ساعته نرخ ارز را پایين مي‌آوريم
درحالي كه بازار ارز اين روزها التهابات شديدي را تجربه مي‌كند و دیروز نرخ دلار در اين بازار به 1245تومان رسيد، رئيس كل بانك مركزي از بازگشت آرامش به اين بازار و كاهش قيمت‌ها تا 24 ساعت آينده خبر داد.محمود بهمني به تشريح وضعيت موجود بازار ارز و برنامه‌هاي بانك مركزي براي جلوگيري از افزايش نوسانات اين بازار پرداخت و اظهار داشت: با توجه به اختلاف نرخ ارز توزيعي بانك مركزي و بازار احساس شد حدود 140 تومان در هر دلار وارد جيب دلالان و واسطه‌ها مي‌شود. وي گفت: با پيش‌بيني و اعمال استراتژي مناسب از سوي بانك مركزي، تلاش كرديم اين فاصله را كم كنيم و با توجه به افزايش قيمت نفت تا 120 دلار و نسبت به 81 و نيم دلاري كه در بودجه ديديم، در مازاد ارزي مشكلي نخواهيم داشت. رئيس كل بانك مركزي با تاكيد براينكه اين بانك قطعا نرخ ارز را كنترل مي‌كند، افزود: اين اقدام را از امروز آغاز كرده‌ايم و در كوتاه مدت شاهد آثار آن خواهيد بود و نرخ ارز فروكش خواهد كرد. بهمني همچنين با بيان اينكه مشكلي در تزريق ارز به بازار وجود ندارد، گفت: با اعلامي كه امروز به همكاران كرديم، باجه‌هاي فرودگاه‌ها نيز آماده هرگونه پرداخت ارزي به مسافران هستند تا از فشار بازار كاسته شود. وي افزود: ارز مورد نظر حواله‌ها و اعتبارات اسنادي را نيز بيش از آنچه بايد باشد تأمين كرده‌ايم و مشكلي نخواهيم داشت. رئيس كل بانك مركزي همچنين اقتصاد ارزي بانك مركزي را شناور مديريت شده عنوان كرد و گفت: بازار را مدنظر داريم و كنترل مي‌كنيم، اجازه نمي‌دهيم بازار كاذب، نرخ‌ها را بالا ببرد.رئيس كل بانك مركزي با تاكيد مجدد براينكه اين بانك نرخ ارز را كاهش مي‌دهد، افزود: آقاياني كه مي‌گفتند نرخ ارز بايد بالا برود هم‌اكنون مقاله مي‌نويسند كه بايد اين نرخ پايين بيايد و ما اين نرخ را كاهش خواهيم داد، ان‌شاءالله آقاياني كه دنبال منافع خود بودند حتما نصيبشان خواهد شد.