حقیقت متعالی و من واقعی ما انسان‌ها چونان گنجی است که در خرابه نفسانیت و منیت دنیوی پنهان شده است و اگر تلاش و مجاهدت کنیم و موفق شویم که این گنج را در این ویرانه بیابیم و خودیت را بشکنیم، گنج درون ما آشکار می‌شود و به مقام ولایت که همان قرب معنوی به حق تعالی است، نائل می‌شویم و این مقام را جز انسان لایق نیست. انسان مَثَل اعلای حق است و نوری است که در عالم وجود تابش دارد، به شرط اینکه از خرابه نفسانیت رهایی یابد و این امانتی است که «آسمان بار آن را نتوانست کشید». اما اگر قرار باشد که موجودیت طفیلی و نفسانی ما باقی باشد، رسیدن به گنج وجود امکانپذیر نیست. حتما باید این حجاب برداشته شود تا به لقای حق نزدیک شویم. پس حقیقت وجودی ما در پس حجاب موجودیت طفیلی و فعلی ما مخفی بلکه مدفون است و این موجب می‌شود که هر فکر یا کاری که از ما سر بزند، نه‌تنها برای خدا و «وجه‌الله» نباشد بلکه برای طرح خود و تثبیت همین خودیت و نفسانیت دروغین باشد. بله چه بسا این فرآیند چنان پیچیده می‌شود که ما به آن توجه هم نداریم زیرا آنگاه که جنبه نفسانی در ما غلبه داشت، همه کارهای ما- از روی طبیعت و عادت- برای خشنودی نفس انجام می‌شود و همه توجه ما به دنیا معطوف می‌شود. در این حالت شهود حق و انجام کارها لوجه‌الله امکان ندارد زیرا مایی که از خداوند محجوبيم بلکه خودبین و جهان‌بین هستیم، چگونه می‌توانیم برای خدا کار کنیم؟ ما همه توجه‌مان به اغیار و بیگانگان است، به آن سمت گرایش داریم، و دیگر راه به دوست نداریم و هیچ اشتیاقی به سوی او نداریم. بالاتر عرض می‌کنم که اصلا صلاحیت رفتن به سوی خدا را نداریم. اینجاست که باید تعمیر قلب کنیم، با دقت و وسواس و بدون مسامحه.
واقعیت این است که ما این حقیقت را در زندگی خود دست‌کم می‌گیریم و بدون توجه به آن حرکت می‌کنیم و به همین دلیل است که هر روز که می‌گذرد از خدا دورتر می‌شویم. در حالی که از آن سوی هر روز به مرگ و دیدار خداوند نزدیک‌تر می‌شویم اما وقتی از خدا دور شدیم و به مرگ نزدیک؛ چه اتفاقی می‌افتد؟ ما را به محضر حق می‌برند اما با دستانی خالی: «الَّذِينَ تَتَوَفاهُمُ الْمَلاَئِکَهًُْ ظَالِمِي أَنْفُسِهِمْ فَأَلْقَوُا السَّلَمَ مَا کُنَّا نَعْمَلُ مِنْ سُوءٍ بَلَى إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ بِمَا کُنْتُمْ تَعْمَلُونَ؛ همانان كه فرشتگان جانشان را مىگيرند در حالى كه بر خود ستمكار بودهاند. پس، از در تسليم درمىآيند [و مىگويند:] ما هيچ كار بدى نمىكرديم. آرى، خدا به آنچه مىكرديد، داناست.» [نحل: 28] در این صورت روزگار سختی خواهیم داشت. پس تا دیر نشده به تعمیر قلب خود بپردازیم و آن را از هر کاری لازم‌تر بدانیم که در حقیقت از هر کاری
ضروری‌تر است.