شبي كه نيمار از سكه افتاد

آمریکای‌جنوبی برای کوپا آمه‌ریکا خیز برداشته که با آغاز جولای (2 هفته دیگر) به راه می‌افتد و این در حالی است که هنوز دغدغه‌های باشگاهی تماما حل و فصل نشده‌اند. آرژانتین، کشور میزبان کوپا هنوز یک هفته دیگر از لیگش باقی مانده اما آنچه برای فوتبال‌دوستان قاره اهمیت بیشتری دارد، بازی‌های (رفت و برگشت) فینال کوپا لیبرتادورس است که بازی رفتش چهارشنبه در مونته‌ویدئو به تساوی بدون گل میان پنارول (اروگوئه) و سانتوس (برزیل) انجامید. 2باشگاهی که خاطره نه فقط یک بلکه 2تيم شاخص این تورنمنت (معادل لیگ قهرمانان اروپا) را در دهه 1960 زنده می‌کنند. با توجه به رشد اقتصادی برزیل و نخبگی باشگاه‌های فوتبالشان در سال‌های اخیر عجیب نیست که سانتوس با اینکه در لیگ داخلی تیم متوسطی به حساب می‌آید حالا به فینال رسیده است. اگرچه رقیب باشگاه اسطوره‌ای دیروز پله و امروز نیمار نخستین فینالیست اروگوئه‌ای لیبرتادورس از سال 1988 محسوب می‌شود. آنها همچنین باشگاهی هستند که 2 دوره اول این جام را در سال‌های 1960 و 1961 برده‌اند آن هم پیش از سلطه سانتوس در 2 دوره پس از آن. پس این یک فینال شاخص و باقدمت است. انتظارش می‌رفت که سانتوس فینالیست شود و از آغاز رقابت‌ها کارشناسان بسیاری پيش‌بيني می‌کردند که آنها جام را بالا ببرند، اما پنارول نه. تیم‌های باشگاهی اروگوئه‌ای در سال‌های اخیر رنسانسی را در لیبرتادورس سپری کرده‌اند. سال 2009 هم دیگر غول باشگاهی کشور یعنی ناسیونال به نیمه‌نهایی جام رسید که سال بعد 2010 با رسیدن تیم ملی اروگوئه به نیمه‌نهایی جام جهانی این روند ادامه یافت. این فینال برای پنارول تضمینی بود تا کشور با امیدواری بیشتر از همیشه پا به کوپا آمه‌ریکا بگذارد. خلاصه فوتبال اروگوئه رو به پیشرفت است. اما نکته اینجاست که پنارول در حالی چنین اوج گرفت که به نظر می‌آمد دورانی حداقلی را پشت سر می‌گذارد. آنها با تفاضل گل 5- به لطف تفاضل گل بهتر به عنوان تیم دوم از گروه مقدماتی صعود کردند و در 2 مسابقه مرحله یک‌چهارم نهایی فقط یک گل زدند تا بعد مدعی آرژانتینی رقابت‌ها، ولزسارسفیلد را در نیمه‌نهایی با 2 تساوی و صرفا به لطف گل زده در خانه حریف از دور رقابت‌ها خارج کنند. آخرین باری هم که آنها به فینال رسیدند درست با چنین شرایطی بود. قبلا اگر یک تیم اروگوئه‌ای اینچنین به فینال می‌رسید حرف و حدیث زیادی پیش می‌آمد ولی حالا که اروگوئه تیم چهارم جام جهانی است نه! با اینکه پیروزی‌ها و صعود پنارول از حیث تفاضل، حداقلی بوده است ولی عملکرد این تیم در مراحل حذفی چیز دیگری بود. مثلا مدافع عنوان قهرمانی جام، اینترناسیونال برزیل، در نخستین دور حذفی، پس از تساوی یک بر یک با پنارول در مونته‌ویدئو در خانه 2 بر یک شکست خورد و در همان حال رقیب همشهری اینتر یعنی گرمیو با اینکه 2 بار از تیم شگفتی‌ساز شیلیایی، «اونیورسیداک کاتولیکا» عقب افتاد اما نگذاشت در نهایت آنها به نیمه‌نهایی برسند. در نیمه‌نهایی هم مهاجم اروگوئه‌ای ولزسارسفیلد که سابقا برای باشگاه ناسیونال کشورش بازی می‌کرد، سانتیاگو سیلوا، یک پنالتی دیرهنگام را که می‌توانست به معنی فینالیست شدن آنها باشد در مقابل پنارول از دست داد اما این مساله را تغییر نمی‌داد چون در چنین رقابت‌هایی قرار نیست تنها 3-2 موقعیت گل یکجا به دست آورید، آن هم مقابل دیوار دفاعی آجری اروگوئه‌ای‌ها. بله، دفاع «پی» حرکت پنارول در لیبرتادورس بوده است و آلخاندرو گونسالس دفاع میانی و گاه دفاع راست 23 ساله ستون آن. کسی که بیش از بازیکنان‌ جا افتاده تیم از خود استعداد به خرج داده است. بیش از باتجربه‌های از اروپا بازگشته مثل لوئیس آگیار که سابقا در پرتغال و روسیه بازی کرده است یا فابین استویانوف که چندین باشگاه اسپانیایی عوض کرده تا به اینجا رسیده. اما ماتیاس مایر، زننده گل سرنوشت‌ساز نیمه‌نهایی در آرژانتین، یک هافبک چپ 19 ساله است که از سال گذشته وقتی به باشگاه پیوست خم به ابرو نیاورده. ولی ورای این نام‌ها، دلیل پیش رفتن پنارول، کارآیی تیمی بوده است.

به پیشواز فینال

پیش از بازی رفت فینال (چهارشنبه‌شب گذشته) تصور بر این بود که این فینالی است بین حمله سانتوس و دفاع پنارول. البته باید خاطر نشان کرد که سانتوس هم یک ماشین گلزنی نبوده است چون با وجود برخورداری از «نیمار» که شاید ستاره‌ترین مهاجم جوان کل قاره باشد آنها در مراحل حذفی هیچ مسابقه‌ای را با پیش از یک گل نبرده‌اند. بازی برگشت مرحله نیمه‌نهایی آنها با اینکه مسابقه‌ای درخشان بود اما به تساوی 3 بر 3 با سروپورتنوی پاراگوئه انجامید، اگرچه سانتوس ظرف 2 دقیقه به برتری 2 بر صفر در مجموع 2 بازی رسیده بود و سروپورتنو هم اصلا شبیه تیمی نبود که بتواند بالا برود ولی سانتوس آنقدر موقعیت در زمین حریف خراب کرد که بازی 3 بر 3 شد. دیگر نکته‌ای که قبل از فینال رفت چهارشنبه در مونته‌ویدئو به ذهن متبادر می‌شد قدرت اقتصادی لیگ برزیل بود که خود به خود حریف اروگوئه‌ای را در موضع ضعف قرار می‌داد ولی کمتر کسی توجه می‌کرد که این اروگوئه بود که در جام‌جهانی قبلی تا آخر پرچم آمریکای لاتین را بالا نگاه داشت نه برزیل و اینکه پنارول برای رسیدن به اینجا شگفتی‌هایی خلق کرده است.

ستاره‌ای با 2 برابر سن نیمار

با آغاز بازی فینال کمتر کسی تصور می‌کرد ستاره میدان یک دفاع کناری 36 ساله باشد، حتی اگر پنارول به دیوار آجری‌اش مشهور باشد. شاخص‌ترین صحنه‌های دیداری که به شادی بدون گل انجامید، لحظاتی بودند که مدافعان تنومند اروگوئه‌ای، «نیمار» تکنیکی اما نحیف را دوره می‌کردند. هیچ بازیکنی را نباید صرفا به‌خاطر یک بازی بد مورد قضاوت قرار داد اما بعید نیست بازار نیمار بعد از بازی چهارشنبه‌شب در مونته ویدئو حسابی سرد شود. او که حالا سوژه انتقال 45 میلیون یورویی به رئال‌مادرید، چلسی یا منچسترسیتی است با وجود قابلیت‌های تاکتیکی‌اش هیچ کاری برای سانتوس در فینالی معادل فینال لیگ قهرمانان اروپا نکرد و اگرچه تساوی بدون گل در خانه حریف اروگوئه‌ای یک دستاورد مثبت است ولی فراموش نکنید که پنارول این فصل بار دیگر در خاک برزیل پیروز شده است. سانتوس مثل بسیاری از تیم‌های برزیلی دیگر کار را با آرایش 2-2-2-4 آغاز کرد که گاهی به 1-3-2-4 تبدیل می‌شود یعنی مواقعی که نیمار از پشت مهاجم عقب‌تر می‌آمد تا به باز‌يسازی کمک کند و از چپ یا راست نفوذ کند. البته او بیشتر در راست آفتابی می‌شد که البته در آنجا عملا تحت بازداشت یک دفاع چپ گردن‌کلفت به نام داریو رودریگس قرار داشت. رودریگس 36‌ساله با 51 بازی ملی و 6 سال سابقه بازی در شالکه، نبرد قدرت در جناح خود را از نیماری که کمتر از نصف او (17 سال) سن داشت برد و این را مدیون تجربه سالیان بود. رودریگس هم قد بلند است (190 سانتی‌متر) و هم خشن و تقریبا نیمار را نابود کرده بود، البته نه با خطا بلکه کاملا جوانمردانه. چندباری که رودریگس زیر پای نیمار رفت، هردو بازیکن به این نکته واقف بودند که داور پاراگوئه‌ای مترصد جریمه شبیه‌سازی است پس بچه برزیلی باید به جای تئاتر بازی کردن به کارش ادامه دهد. اما وقتی نیمار از راست به چپ رفت کارآیی‌اش بالا رفت درست همانطور که در ورزشگاه امارات لندن و با پیراهن برزیل جلوی اسکاتلند بازی کرده بود. آنجا او با آلکس ساندرو دفاع چپ تیمشان اورلپ می‌کرد و کاری کرد تا پنارول، ماتیاس کوروخو را از هافبک به عقب کشیده تا پوشش روی او را مضاعف سازد که البته این کار ساندرو را خالی گذاشت و در نیمه دوم نزدیک بود این دفاع چپ با حرکت روح‌وارش به جریمه پنارول، سرنوشت فینال را در همان بازی رفت رقم بزند که سباستین سوسا توپ او را مهار کرد. این اتفاق از حقیقت بازی سخن می‌گفت، مسابقه‌ای که در آن همه چیز معکوس شده بود و در حالی که مهاجمان و هافبک‌های سانتوس کاملا یارگیری شده بودند و از طرف دیگر مهاجمان و هافبک‌های پنارول به ندرت در حملات شرکت می‌کردند، مدافعان 2 طرف اغلب موقعیت‌های بازی را رقم زدند و خب، کار دفاع گل زدن نیست. سوسا سنگربان اروگوئه‌ای هم می‌توانست ستاره زمین لقب بگیرد و 2 ضربه مهلک را مهار کرد ولی باز هم داریو رودریگس که قیمت مهره 45 میلیون یورویی حریف را به چند پسوتای اروگوئه تقلیل داد در جایگاهی بالاتر قرار می‌گیرد، ضمن اینکه معدود حملات پنارول نیز توسط او از سمت چپ پایه‌ریزی می‌شد. در نهایت گرچه نتیجه صفر– صفر پویایی این بازی را به سختی توصیف می‌کرد اما نتیجه‌ای منصفانه بود که این هفته نیز در بازی برگشت فینال در سناتوس، کماکان رقابت را
گرم نگاه می‌دارد.