گروه سیاسی: انتشار گزارش اخیر روزنامه آمریکایی نیویورک‌تایمز درباره پروژه جدید ایالات‌متحده برای ارائه امکاناتی از قبیل اینترنت پرسرعت و نیز تلفن‌های ماهواره‌ای به همفکران آنها در خاورمیانه و بویژه در ایران که به «پروژه چمدان» معروف شد، واکنش‌های زیادی در کشورهای منطقه داشت اما با این حال واکنش جمهوری اسلامی ایران درباره این ادعای آمریکا باعث شد سخنگوی وزارت خارجه آمریکا در گفت‌وگوی اخیر خود با «دويچه‌وله» از واکنش ایران درباره این پروژه چند ده میلیون دلاری طفره برود و البته از بودجه آمریکا برای این قبیل پروژه‌های اینترنتی خبر بدهد.
«آلن اير» در گفت‌وگو با «دويچه‌وله» از حمايت جدي اين كشور از طرح «اينترنت چمداني» يا اينترنت موازي خبر داد و اعلام كرد: طرح اينترنت چمداني تنها بخشي از طرح بزرگ‌تري است كه الان روي آن كار مي‌شود. به عبارت دیگر ایر صراحتا اعلام می‌کند این پروژه ده‌ها میلیون دلاری تنها بخشی از تلاش‌هایی است که هیلاری کلینتون در نظر دارد برای بهره‌برداری از محیط‌های مجازی دنبال کند. سخنگوی وزارت خارجه آمریکا البته در گفت‌وگو با دويچه‌وله این اقدام آمریکا برای ارائه اینترنت آزاد به کشورهای مخالف خود را «مبارزه با سانسور» عنوان کرد و گفت: این طرح به هیچ وجه یک پروژه محرمانه نبوده است. آنچه در صحبت‌های ایر در این گفت‌وگو بسیار به چشم می‌خورد، تاکید وی بر اعتقاد هیلاری کلینتون به چنین پروژه‌ها و اقداماتی است. وي درباره این پروژه گفت: «هيلاري كلينتون» وزير خارجه آمريكا به كرات و با عزمي راسخ درباره اشاعه و پيشبرد آزادي اينترنت در سراسر جهان اظهارنظر كرده است. طرح «اينترنت در چمدان» تنها قسمتي از آن است. دسترسي به اينترنت كه به نوعي همان آزادي بيان و آزادي تجمع البته در فضاي مجازي است، موضع رسمي دولت آمريكاست. از اين نظر ما سعي مي‌كنيم همه مردم دنيا به اينترنت دسترسي داشته باشند. اصرار آلن ایر بر اعلام نقش کلینتون در این پروژه‌ها البته باز هم ادامه دارد به‌گونه‌ای که وی باز هم در این راستا تاکید کرد: «همانگونه كه نيويورك‌تايمز نوشته است ما مي‌خواهيم مردم اين منطقه بدون پارازيت و بدون كند بودن سرعت، به اينترنت دسترسي داشته باشند. اين بخشي از حقوق اوليه انساني آنها است. آزادي بيان، آزادي دسترسي به اطلاعات و آزادي تجمع بخشي از سياست ابراز شده ما است و دسترسي آزاد به اينترنت از اولويت‌هاي كلينتون است».
فرار از واکنش ایران
هفته گذشته رامین مهمانپرست، سخنگوی وزارت خارجه کشورمان درباره گزارش نیویورک‌تایمز و موضوع اینترنت در سایه صراحتا گفت: «به آمریکا توصیه می‌کنیم در حوزه IT با ایران مقابله نکند». این واکنش مهمانپرست را خبرنگار دویچه‌وله از سخنگوی وزارت خارجه آمریکا پرسید که وی از پاسخ به آن طفره رفت. حتی زمانی که خبرنگار از ایر پرسید: «آیا این طرح قابل خنثی شدن است»، وی باز هم از پاسخ به آن طفره رفت و اینگونه جواب داد: حکومت‌های ستمگر از آزادی بیان مردم می‌ترسند، كار ما علني است و يك كار مخفي و سري نيست. قبلا اوباما و كلينتون بيان كرده‌اند كه ما در كنار مردمي هستيم كه جوياي حقوق خودشان هستند. ما به همه حكومت‌ها پيشنهاد مي‌كنيم كه به مطالبات مشروع مردم خود گوش دهند. سخنگوی وزارت خارجه آمریکا البته نگفت که چرا این بسته اینترنتی برای کشورهایی مانند بحرین عرضه نمی‌شود و اگر آمریکا اساسا به دنبال احقاق حقوق مردم است، چرا کشتار و جنایات فجیع عمال خود در بحرین را نادیده می‌گیرد؟!
هزینه 70 میلیون دلاری
یکی دیگر از موضوعاتی که سخنگوی وزارت خارجه آمریکا به آن اشاره کرد، هزینه ایالات متحده برای ارائه اینترنت به همفکران خود در سراسر جهان است. آلن ایر درباره احتمال اجرايي شدن اين طرح با وجود اينكه برخي آن را فقط طرحي تبليغاتي مي‌دانند، تصريح كرد: «اينترنت چمداني» فقط يكي از طرح‌هايي است كه ما روي آن كار مي‌كنيم. نكته مهم‌تر اينكه تا آخر همين سال ميلادي تقريبا 70 ميليون دلار صرف مساله آزادي اينترنت مي‌كنيم. چون متخصص نيستم نمي‌توانم راجع به جزئيات اين برنامه اظهارنظر كنم. ما از چنين طرح‌هايي حمايت مالي مي‌كنيم. آلن ایر در ادامه باز هم بر توجه کلینتون به «آزادی» گفت و افزود: نگاه دولت آمريكا، وزارت خارجه و كلينتون اين است كه آزادي اينترنت بخشي از آزادي بيان و آزادي تجمع‌ها و انجمن‌هاست. از اين نظر ما خيلي جدي از اين طرح پشتيباني مي‌كنيم. سخنگوي وزارت خارجه آمريكا درباره علت علني نشدن و مخفي ماندن اين طرح آنطور كه رسانه‌ها مطرح كرده‌اند، ضمن اتخاذ موضعي جدي و تند، گفت: نه، برنامه‌هاي ما مخفيانه نيستند. اما ما تصميم درباره اينكه اين برنامه‌ها چگونه و تا چه حد عمومي شوند را برعهده دريافت‌كنندگان كمك مي‌گذاريم. خبرنگار دويچه‌وله در ادامه باز هم درباره ارزيابي آمريكا از توانايي ايران در فضاي سايبري پرسيد و گفت: با انتشار طرح اينترنت در سايه، مسؤولان ايران صحبت از جنگ سايبري مي‌كنند به همين منظور ارتش سايبري تشكيل دادند. معاون فرهنگي نيروهاي مسلح ايران در روزهاي اخير از تشكيل قرارگاهي براي ارتش سايبري صحبت كرده. توانايي ايران در فضاي سايبري را چطور ارزيابي مي‌كنيد؟
آلن اير باز هم از پاسخ به اين سوال طفره رفت و باز هم از کلینتون گفت: همانطور كه كلينتون گفت ما با عزمي راسخ براي اشاعه و پيشبرد اينترنت آزاد در سراسر جهان، روي اين طرح كار مي‌كنيم و خواهيم كرد. ما كه در كنار مردم منطقه ايستاده‌ايم مي‌خواهيم آنها همان حقوقي را داشته باشند كه خيلي‌ها دارند، يعني دسترسي آزاد به اينترنت.
راز کلینتون
پروژه اینترنت چمدانی از سوی وزارت خارجه آمریکا ارائه شده است. تاکید آلن ایر بر این موضوع که هیلاری کلینتون حامی طرح‌هایی از این قبیل است نیز بر همین موضوع دلالت دارد. برخی کارشناسان به دلیل شکست‌های کلینتون در تحولات اخیر خاورمیانه، احتمال مي‌دهند اين پروژه بيش از آنكه واقعي و عملياتي باشد، بيشتر جنبه تبليغاتي دارد و در اصل براي دستيابي به 2 هدف سياسي طراحي شده است. هدف اول اين است كه هیلاری كلينتون بتواند كارنامه‌اي قابل قبول از خود درباره تحولات منطقه عرضه كند، تحولاتي كه حتي خوشبين‌ترين كارشناسان در آمريكا آن را بشدت به ضرر اين كشور ارزيابي مي‌كنند. نيويورك‌تايمز هم در گزارش خود به اين نكته اشاره كرده است كه كلينتون با اعلام اين طرح موقعيت بهتري در واشنگتن پيدا كرده است. هدف دوم هم اين است كه آمريكا مي‌خواهد با اين اقدام حمايت صريح و علني خود از ديكتاتورهايي مانند عربستان سعودي در منطقه را لاپوشاني كند. اين موضوع به قدري آشكار است كه حتي نيويورك‌تايمز هم قادر به كتمان آن نبوده و از قول منتقدان نوشته است اگر آمريكا به راستي هواخواه آزادي است آيا بهتر نيست به جاي اين كارها دست از حمايت آل سعود بردارد؟ در این شرایط البته برخی کارشناسان در تهران درباره پروژه اینترنت چمدانی معتقدند، اين پروژه، اساساً به لحاظ فني امكان عرضه مجاني اينترنت بي‌سيم آن هم در سطحي چنان وسيع كه كل جغرافياي ايران را در بر بگيرد، ندارد و اگر غير‌ممكن نباشد بسيار دشوار است. اگر اين اينترنت فقط به شهرهاي مرزي ايران محدود باشد در اين صورت كاركرد سياسي لازم را براي آمريكا نخواهد داشت چرا كه آمريكا بدون شك در پي آن است كه با استفاده از اين امكان ناآرامي‌هاي سياسي و اجتماعي را در شهرهاي بزرگ ايران كه عموما دور از مرزها قرار دارند تحريك كند و اگر بنا باشد اين سرويس تمام ايران را در بر بگيرد، آنگاه هزينه‌اي بسيار هنگفت خواهد داشت. سوال بي‌پاسخ اين است كه آيا اوباما در اين شرايط اقتصادي ناگوار و در حالي كه بشدت در حال كاهش هزينه‌هاي دفاعي و امنيتي و تمركز بر مشكلات اقتصادي مردم در آستانه انتخابات 2012 است، ريسك چنين سرمايه‌گذاري هنگفتي را براي گسترش مجاني اينترنت در خاورميانه خواهد كرد؟ نكته بعدي كه كارشناسان بر آن تاكيد دارند اين است كه سخت‌افزاري كه آمريكايي‌ها ظاهرا براي اين كار در نظر گرفته‌اند نصب دكل‌هايي در سراسر مرزهاي ايران است در حالي كه اولا بسيار بعيد است همسايگان ايران به آساني در اجراي اين توطئه عليه ايران مشاركت كنند و ثانيا حتي اگر اين اتفاق بيفتد اين اقدام قطعاً هزينه‌هاي سنگيني براي آنها خواهد داشت. مهم‌تر از اين، ايران به سادگي قادر خواهد بود لب مرزهاي خود اين دكل‌ها را تخريب كند. بنابراین ابهامات زیادی درباره این پروژه وجود دارد که نه سخنگو و نه دیگر مقامات وزارت خارجه آمریکا تاکنون به توضیح درباره آن نپرداخته‌اند. اینکه ایالات متحده آمریکا در تلاش است تا در قبال تحولات منطقه اقدامی عملی و موثر انجام دهد موضوعی بدیهی و قابل انتظار است اما اینکه این اقدام در قالب پروژه‌هایی مانند اینترنت چمدانی محدود شود نیز پذیرفتنی نیست. با این حال آنچه تاکنون درباره پروژه اینترنت چمدانی منتشر شده، موضوعی غیر‌قابل توجه است. به عبارت دیگر با توجه به مختصات ناشناخته این پروژه و همین‌طور موانع بسیار زیاد آن و همچنین با توجه به دشواری‌های سیاسی آمریکا در منطقه، بعید به نظر می‌رسد اصولا چنین طرح‌هایی به مرحله اجرا برسند.