۲۰/آبان/۱۴۰۵
|
۰۹:۰۳
دل‌نوشتي براي دكتر علي شريعتي

«کویر» را با له جه «غدیر» باید خواند

یادش آخر خرداد، آدمی را یک‌سر می‌برد به «کویر». آنجا که آب ندارد. آبادی ندارد. زراعت و کشت ندارد. گنج ندارد. اشرافیت ندارد. طبقه ندارد. آقازاده ندارد. آنقدرها گاو، گوسفند و گوساله ندارد. رنج دارد، شتر، صبر، بصیرت، حوصله، تحمل و پیشانی پینه‌بسته زنان مزینانی. مرد دارد، درد دارد، قنات دارد، قناعت، عشق و یک‌آسمان پر از ستاره و یک‌ماه که جبران می‌کند زمین بی‌گیاه را. در کویر، نعمت را به جای زمین باید از آسمان جست و جو کرد. در کویر، روزی را به جای روز باید از شب تمنا کرد. در کویر به جای فریاد باید داد را از لابه‌لای لالایی سکوت شنید. در کویر باید به جای برنج، ستاره بچینی از مزرعه آسمان. آب را باید از دل خاک بخواهی و اشک ستاره را از بلندای سپهر. گلوی کویر باید که «سوتک» باشد. کویر باید بدمد و آشفته کند خواب زر، زور و تزویر را. کویر صاف و یکدست است، بدش می‌آید از تزویر. از ریا. از دروغ. از دغل. از مصرف. از اهل خرید. کویر صداقت دارد؛ از فتنه بدش می‌آید. کویر دستی بر قدرت ندارد. کویر سهمی از قدرت ندارد. کویر چاه دارد، محرم درد «علی» است. کویر جاه ندارد؛ عاشق ذوالفقار علی است. فدایی و سرباز قدرت علی است. کویر با زر، زور و تزویر بیگانه است اما مرهم زخم عمار است و میثم تمار و مالک که راهی «مصر» شد، نه راهی کاخ سبز. در هیچ کاخی روی کویر باز نمی‌شود. کویر خانوار دارد. خانواده دارد. خاندان ندارد. کویر طایفه و ایل دارد.
هزار فامیل ندارد. کویر دخترش را نمی‌دهد به تزویر. اهل زور و زر از پس مهریه عروس کویر برنمی‌آیند. کویر مثل دریاست. زلال است. ساحل کویر می‌رسد به آسمان. در دریای کویر، نقش ماهی را ستاره بازی می‌کند. در کویر عکس ماه می‌افتد روی دل دریایی اهالی کویر. کویر که آب ندارد. خشک است. تشنه است گلوی کویر. تشنه جرعه‌ای عدل. تشنه صفحه‌ای از نهج‌البلاغه. صحیفه‌ای از سفره ساده علی. با یک‌خانه کاهگلی. خانه‌ای که حیاط دارد. طبقه ندارد. خانه‌ای که کاخ نیست. مخل حیات کوخ‌نشینان نیست. خانه‌ای که می‌خورد به بیت بی‌آلایش شاعر. خانه‌ای که خراب نمی‌کند ردیف عدل را. قافیه قسط را. غزل یتیم‌نوازی را. قصیده احساس را. قطعه مقدس را. عشق را. کویر «علی» دارد که جز عدل، «شریعتی» نداشت. «معلم كوير» از کویر آمده بود. از جایی که «سبز» نبود. کویر بود، کویر بود و کویر. هر جایی را به زمینش می‌شناسند، الا کویر که به آسمانش شهره است. درخت زمین کویر، جز ستاره‌های آسمان، میوه‌ای ندارد. هم شعر، هم شعور، هم حس و هم فلسفه، جملگی در کویر می‌رویند. کویر بیشتر از جنس تاریخ است تا جغرافیا. در کویر باید سراغ از زمان بگیری، نه زمین. در کویر، زبان با سکوت حرف می‌زند. در کویر صدای سوتک را باید از حنجره شب بشنوی. باید نگاه کنی به ماه. به دریایی از ستاره‌های عاشق که جمله را به جای پول، فقط با کلمه می‌سازند و اگر هم گرسنه باشند، قلم را نمی‌فروشند. قدم را نمی‌فروشند. اگر هم می‌فروشند، بازو را می‌فروشند. تعصب دارند به قلم. قلمشان وقف علی است، نه ارزانی زر، زور و تزویر. کویر بدش می‌آید از تثلیث. کویر اخلاص دارد. بدش می‌آید از اختلاس. از لفت و لیس. کویر اهل امامت است. بدش می‌آید از عمارت. کویر اهل زیلوست، نه سیلو. کویر اهل رنج است، نه برنج. کویر باران ندارد. ستاره باران است. زمین کویر فقیر است اما ضمیر کویر جز «وجدان» ثروتی ندارد. کویر هیچ نمی‌خواهد از این دنیا. کویر منهای این دنیاست اما «منهاییون» نیست. منهای علی نیست. منهای دین نیست. منهای درد دین نیست. منهای روحانیت آگاه نیست. کویر منهای زر، زور و تزویر است. منهای بی‌عدالتی است کویر. منهای اسلام اشرافیت است کویر. کویر، نه منهای «صحرا» است و نه منهای «زهرا» که معلم كوير آرزو داشت سر بر در خانه گلین فاطمه بگذارد و زار بزند غم قرن‌ها را. شریعت شریعتی، «علی» بود. گاه اشتباه داشت اما هرگز نفاق نداشت. گاهی اشتباه می‌کرد اما هرگز دین را بدنام نمی‌کرد. بعضا اشتباه می‌نوشت اما دروغ نمی‌نوشت. دروغ نمی‌گفت. دروغ سکوت نمی‌کرد. دروغ راه نمی‌رفت. دروغ نمی‌نشست. اگر نان علی را می‌خورد، سنگ ضدعلی را به سینه نمی‌زد. اگر نان دنیا را می‌خورد، نمی‌ترسید که بگوید کویر به نامم نیست. کاخ نداشت بترسد از اینکه کاخ به نامش باشد. صاف بود. لاف نمی‌زد. این همه «ناگفته» نداشت. همان «گفته‌ها» را می‌گفت. درد شریعت داشت، نه بحران محبوبیت. درد عدالت داشت. بدش می‌آمد از تبعیض. ریش نمی‌گذاشت اما ریشه هم نمی‌زد. تیشه دستش نبود. یک‌دستش تیشه و یک‌دستش آلوده به بیت‌المال نبود. از علی، خودش را می‌خواست، نه پست، منصب، میز و مقام را. علی را محور عدل می‌دانست، نه خودش را. غدیر را فصل‌الخطاب می‌دانست، نه حتی کویر را. عاشق و دلباخته غدیر علی بود، نه کویری که نوشت؛ هرچند جز غدیر، چیزی در کویر ننوشت. معلم كوير بیگانه بود با مصلحت، اما فرق قائل بود میان مصلحتی که علی برای حفظ اسلام می‌سنجید و مصلحتی که بعضی‌ها برای حفظ خاندان خودشان می‌سنجند. این دومی را می‌زد. اولی برایش عین عدل بود. علی برایش عین عدل بود چه آنجا که به دست عقیل آهن گداخته می‌داد، چه آنجا که در جمل به حرمت پیامبر، رحم کرد بر بعضی ها. نسبت به علی، به ولایت، به عدالت، «نؤمن ببعض و نکفر ببعض» نبود. خوارج را خروج‌کنندگان بر علی می‌دانست، نه عمار و میثم تمار. اهل کویر بود، اما جز با لهجه غدیر از علی ننوشت. روشنفکر بود، اما می‌گفت که پای هیچ قرارداد استعماری را روحانی آگاه امضا نکرده است. راست می‌گفت. لابد روحانی‌نيستند بعضی از همین سران فتنه ما که به نفع دشمن و به ضرر دوست «نامه سرگشاده» نوشتند. اگر با سوءاستفاده از پاره‌ای اشتباهات دکتر، عده‌ای رفتند و منافق شدند، یکی مثل من حق دارد از نام «علی شریعتی» و با تمسک جستن به محکمات آثار او علی‌الدوام چماق بسازد بر فرق اهالی نیرنگ، زر، زور و تزویر. من از خوبی‌های معلم كوير مایه می‌گذارم و با قلم که توتمش بود، قلم می‌کنم پای مخالفان غدیر را. من کویر را مثل خود شریعتی، فقط و فقط خرج غدیر می‌کنم. کویریات دکتر و همه آثار خوب دکتر، در اصل «غدیریات» بود. مگر شریعتی جز در هوای علی نفس کشید؟ مگر کویر جز در هوای غدیر تنفس کرد؟ «خم» را نگه داشت شریعتی، که اشتباه می‌کرد اما راه را گم
نمی کرد. چه می‌گویم که پایگاهش برای تبلیغ، یک ‌«حسینیه» بود که گنبد داشت و نامش «ارشاد» بود. او را با این کویر خشک و لم‌یزرع، چه کار است با «بنیاد باران»؟! در حیرتم که چه نسبتی دارد آن روحانی‌نمای اهل نفاق که سر از ویلای جورج سوروس درآورد با معلم كوير که عاشق خانه بی‌طبقه علی بود؟! آنان که از «خم» گرفته تا «قم» بر علی، بر علی مظلوم، بر علی مقتدر و مظلوم، هشتاد و اشک بار شوریدند، هم‌پیاله‌های سروشند، نه همسایه‌های شریعتی. جنس قلم معلم كوير پاک است، نجس نیست مثل بعضی‌ها که اسرائیل، دست دوستی به ایشان داد. بدش می‌آمد شریعتی از این اجناس که ارزان‌تر از کالا خرید و فروش شدند به زر ملک عبدالله، زور اسرائیل و تزویر آمریکا. با قلم شریعتی می‌توان گفت خاک بر سر کسانی که نان انقلاب اسلامی را خوردند و با ضدانقلاب بستند.
‌ای خوشا که نان دنیا بخوری و برای انقلاب اسلامی کار کنی، نه اینکه نان جمهوری اسلامی بخوری و علیه انقلابی کار کنی که شریعتی، معلم كويرش بود. به این دومی می‌گویند تزویر و شریعتی قلم به تزویر نفروخت. کویر گرسنه بماند، بهتر از آن است که ماه و ستاره‌ها را بفروشد به شب. کویر تشنه بماند، بهتر از آن است که از بنیاد باران سیراب شود. کویر نه مثل خواص بی‌بصیرت است که به دروغ، سکوت کند و نه مثل سران فتنه است که به دروغ، حرف بزند. کویر، زمین پایین شهر این دنیاست، پایین‌ترین زمین این دنیاست؛ تاب نمی‌آورد شورش اشرافیت را علیه عدالت. علیه اکثریت. علیه توده‌ها. علیه مردم. علیه رای مردم. علیه راه مردم. در منطق کویر، آقازاده‌ها هیچ برتری ندارند به آن «کودک گستاخ بازیگوش»، جز اینکه یکی از یکی منفورترند نزد همه تاریخ. یزید، آقازاده بوزینه‌باز معاویه، در کار خرید و فروش بوزینه بود اما «حسنین» و «زینبین» در «مکتب امام» درست تربیت شدند که جز به نکویی نمی‌توان در وصفشان سخن گفت. کویر خوب می‌داند اشکال کار خاندان اشراف در همه تاریخ از کجاست. کویر بیگانه است با این تربیت بدتر از بی‌تربیتی. کویر را غدیر تربیت کرده است که به جای آب، مکتب ابوتراب را می‌جوید که متواضع است. خاشع است. فخر نمی‌فروشد به عیال الله. در کویر، دنبال آب بگردی و جز سراب نبینی، صد بار شرف دارد کنار ابوتراب باشی و «سلمان فارسی» به تو بگوید: «با عرض معذرت از برادران کوفی». برادران یوسف هم برادران یوسف بودند! طلحه و زبیر هم دوست، همراه و هم سنگر علی بودند اما تا قبل از فتنه جمل. زبیر وقتی شد دشمن علی که علی را به آقازاده‌اش فروخت اما کویر اهل کوفه نیست. اهل غدیر است.

موضع کویر هنوز هم همان موضع غدیر است. می‌خواهید به جای من، کویر خود با شما سخن بگوید؟! می‌خواهید سوتک بگذارم در گلوی کویر؟! می‌خواهید نشانتان دهم که پنجره کویر جز به حنجره غدیر و حجره و روحانیت آگاه و ماه و ستاره‌های دوست داشتنی باز نمی‌شود؟! می‌خواهید باز هم معلم كوير ثابت کند که قلم توتم مقدس کویر است؟! می‌خواهید من سکوت کنم و این بار علی شریعتی، خود اهالی زر، زور و تزویر را نوازش کند؟! مانده‌ام از «حسین؛ وارث آدم» برای تان سخن بگوید یا از «علی»، از «کویر» یا از «نیایش». از «تحلیل مناسک حج» یا از «پدر! مادر! ما متهمیم»... «آری برادر! اینچنین است». خوب گوش کن:

همیشه قوی‌ترین، مومنانه‌ترین و متعصبانه‌ترین دفاع را از روحانیت راستین و مترقی، از جامعه علمی درست و اصیل کرده‌ام و در اینجا حتی به خود شما هم گفته‌ام که دفاع، نگاهبانی و جانبداری از این جامعه علمی، نه‌تنها وظیفه هر مسلمان مومن است بلکه از آنجا که آخرین و تنها سنگری است که در برابر هجوم استعمار فرهنگی غرب ایستادگی می‌کند، وظیفه هر روشنفکر مسؤول است، ولو معتقد به مذهب هم نباشد... (منبع: کتاب «علی»). من به عنوان کسی که رشته کارش تاریخ و مسائل اجتماعی است، ادعا می‌کنم در تمام این 2 قرن گذشته، در زیر هیچ قرارداد استعماری، امضای یک‌آخوند نجف رفته نیست، در حالی که در زیر همه این قراردادهای استعماری، امضای آقای دکتر و آقای مهندس فرنگ رفته هست؛ باعث خجالت بنده و سرکار!... (منبع: کتاب «علی»). پیشاپیش هر نهضت مترقی ضد استعماری، همواره و بدون استثنا، قیافه یک‌یا چند عالم راستین و بویژه شیعی وجود دارد...» (منبع: کتاب «علی»). بزرگ‌ترین پایگاهی که می‌تواند توده ما را آگاه کند و اسلام راستین را ارائه دهد، همین پایگاه طلبه و حوزه و حجره‌های تنگ و تاریکی است که از دل آنها سیدجمال‌الدین‌ها بیرون آمده است و بیرون می‌آید... (منبع: کتاب «علی»). حسین یک ‌درس بزرگ‌تر از شهادتش به ما داده است و آن نیمه تمام گذاشتن حج! و به سوی شهادت رفتن است. حجی که همه اسلافش، اجدادش، جدش و پدرش برای احیای این سنت، جهاد کرده‌اند؛ این حج را نیمه‌تمام می‌گذارد و شهادت را انتخاب می‌کند. مراسم حج را به پایان نمی‌برد تا به همه حج‌گزاران تاریخ، نمازگزاران تاریخ، مومنان به سنت ابراهیم بیاموزد که اگر امامت نباشد، اگر رهبری نباشد، اگر هدف نباشد، اگر حسین نباشد و اگر یزید باشد، چرخیدن بر گرد خانه خدا، با خانه بت مساوی است. در آن لحظه که حسین حج را نیمه‌تمام گذاشت و آهنگ کربلا کرد، کسانی که به طواف، همچنان در غیبت حسین ادامه دادند، مساوی هستند با کسانی که در همان حال، بر گرد کاخ سبز معاویه در طواف بودند... (منبع: «تحلیلی از مناسک حج»). مارقین بعد از حکمیت به وجود آمدند. مارقین، شیعه علی هستند و سخت متعصب و خشن و مومن به راهشان، اما عامی و جاهلند. هر چند در میانشان افراد مطلعی هم باشند ولی اهل تشخیص، تمیيز، ارزیابی عینی مسائل، مقایسه امور، در نظر گرفتن همه جوانب قضیه، تشخیص جبهه دوست و دشمن و تمیيز حق و باطل نیستند که حتی اهل این تشخیص هم نیستند که ارزیابی، مقایسه و تميیز امور را به کسانی که آگاهی و بینایی خود را در این راه‌ها، برتر از همه کسی به ثبوت رسانده‌اند، واگذار کنند... (منبع: کتاب «علی»). تعصب، خشونت، بداندیشی، تحجر، کج‌اندیشی و ناآگاهی، حتی مانع از پذیرفتن راهی می‌شود که راه بان نشان داده است. اینان خوارجند. اینان شیعه علی بودند و در راه خدا، قرآن و رسالت پیغمبر و دین، مبارزه کرده‌اند و جان خود را فدا کرده‌اند و حالا هم می‌کنند؛ حتی یک‌ذره هم در خیالشان، دشمنی عمدی و خیانت آگاهانه نیست. وابستگی به دستگاه ندارند، ابزار دست و مامورین قاسطین نیستند، جزو ناکثین هم نیستند بلکه صمیمی، مقدس، بی‌نظر و عاشقند و فداکار در راه دینشان اما بی‌شعور و متاسفانه بی‌شعوری را جزو کفر نمی‌دانیم، در حالی که مادر کفر همین بی‌شعوری است... (منبع: کتاب «علی»). خوارج عوام متعصبی هستند که جهت را گم کرده‌اند و جیره‌خوار و نشخوارکننده کلماتی هستند که دشمن به حلقوم‌شان می‌ریزد... (منبع: کتاب «علی»). یکی از بزرگ‌ترین و یا شاید بزرگ‌ترین بدبختی‌ها و زشتی‌ها، بدبختی و زشتی یک ‌قوم جاهلی است که به فریب و توطئه و وسوسه دشمن در برابر دوست قرار می‌گیرد به سود دشمن... (منبع: کتاب «علی»). ارزش هر کاری در جامعه به اندازه‌ای است که دشمن از آن کار ضرر می‌بیند... (منبع: کتاب «حسین؛ وارث آدم»). آنچه باید در اینجا یادآوری کنم این است که برخی روشنفکران کلاسیک که هنوز قرن نوزدهمی فکر می‌کنند و هوای لیبرالیسم و دموکراسی غربی در دماغ دارند، بر من خرده گرفته‌اند که محکومییت شدید دموکراسی و دفاع از رهبری ایدئولوژیک که سال‌هاست از آن دم می‌زنم و به‌رغم روح حاکم بر روشنفکران و آزادیخواهان، رسما عنوان کرده‌ام، تضعیف جبهه‌ای است که شعارش آزادی آرا و انتخابات آزاد است و توجیه نظام‌های غیردموکراتیک و استبدادهای فردی، اما درخواست آزادی انتخابات به سرنوشتی دچار می‌شود که بزرگ‌ترین شاهد بر صحت مدعای حقیر است و ثانیا این شعار به گروهی روشنفکر آزادیخواه مرفه تعلق دارد [کجایی ببینی دکتر! که گروهی روشنفکر آزادیخواه مرفه، خواهان ابطال انتخابات بودند در همین فتنه 88 و 13 را بزرگ‌تر از 24 می‌دانستند!] که یا در دل هوای کرسی دارند یا در سر حرفه‌ای حسابی که از نظر حقوقی و حقیقی قابل طرحند و می‌کوشند تا حق حرف زدن و آزادی قلم زدن به دست آورند. [و کجایی ببینی که «9 دی» توقیف می‌شود و «اعتماد»، باز!] اما طبقه‌ای که بار سنگین قرن‌ها استضعاف و استثمار را بر دوش دارد و دارد خفه می‌شود و از گرسنگی و رنج می‌میرد، هرگز حوصله آن را ندارد که منتظر رسیدن جواب درخواست‌های روشنفکرانه مبارزان اتو کشیده مجلسی بماند [البته دکتر! ما حوصله کردیم و رای دادیم اما رای قشر مستضعف اصولا از نظر اتو کشیده‌های دیکتاتور، رای نیست!] و به پارلمانتاریسم لیبرال‌های ذهنی دل بندد و جامعه‌ای را آرزو کند که بهشت برینش اروپاست و اتوپیایش آمریکا. اساسا آن طبقه که عرض کردم راهش از این طرف‌ها نیست... (منبع: کتاب «علی»). دیکتاتوری واقعیتی است که تا وقتی موجبات اجتماعی آن فراهم باشد، هست، ولو نتواند هیچ نقابی بر چهره بزند. وانگهی! مگر دموکراسی نقابی نیست که وی گاهی بر چهره می‌زند؟! [گل گفتی دکتر! با شعار دموکراسی گفتند تقلب شده، فقط به این دلیل که رای نیاورده بودند. هنوز هم فتنه‌گران روشنفکر با شعار دموکراسی، دیکتاتوری می‌کنند؛ دیکتاتوری اشرافیت که چون زر و زور و تزویر دارد، گمان می‌کند رایش را باید چند بار بخوانند به ضرر رای توده‌ها!] بحث از نقاب‌ها را رها کنیم و به چهره‌ها بپردازیم. آنچه رهبری را از دیکتاتوری جدا می‌کند، فرم نیست، محتواست؛ واقعیت محسوس و آشکار اجتماعی است. نمی شود که از رهبری ایدئولوژیک دم نزنیم، فقط به این علت که دیکتاتوری می‌تواند خود را در صورت رهبری نمایان سازد... (منبع: کتاب «علی»).

***

آری برادر! هنوز هم اینچنین است اما عمر تو ‌ای معلم كوير، کفاف نداد تا ببینی دیکتاتوری چگونه توانست خود را در صورت مخالفان رهبری نمایان کند؛ آن هم با شعار اتوکشیده دموکراسی، لیکن در روز روشن 40 میلیون رای! عمر تو کفاف نداد تا ببینی روشنفکران بنا داشتند با مثلث زر و زور و تزویر، نه رای غدیر را بخوانند و نه رای کویر را و باطل کنند رای «مزینان» و «داورزن» و «سویز» و «حسین‌آباد» و «سبزوار» و «نیشابور» را، به نفع چند کوچه اعیان‌نشین در شمال شهر تهران. تمام هم و غم تو این بود که به روشنفکران ثابت کنی دموکراسی خوب است اما همه چیز نیست و تمام سعی ما بر این است که به روشنفکران حالی کنیم دیکتاتوری بد است و همه چیز با زر، زور و تزویر درست نمی‌شود. تو اگر با مثلث زر، زور و تزویر در جنگ بودی اما نزاع ما با مربع زر، زور، تزویر و سابقه بود. سابقه، سابقه، سابقه! حتی عکس با تو را هم جزو سوابق‌شان حساب کرده بودند تا بکوبانند بر فرق رای کویر! یعنی که چون کویر، آب ندارد، پس حق رای هم ندارد. یعنی که میزان، «رای مزینان» نیست، رای زر است و زور و تزویر و سابقه. مسابقه گذاشته بودند در ابطال رای توده ملت، حضرات اشرافیت. یکی هم هدف شان این بود که «امت و امامت» تو را وتو کنند. می‌خواستند يك کاریکاتور بکشند از انقلاب اسلامی و یکی هم از نظریه «امت و امامت» تو. امت شان «بالاترین» بود و در فضای مجازی برای خود اوباما را با امام اشتباه گرفته بودند. می‌گفتند در «خط امام»اند، اما از آمریکا خط می‌گرفتند. از ملک عبدالله پول می‌گرفتند. از علی عبدالله صالح خیابان به نام می‌گرفتند. از نتانیاهو سوت، کف، هلهله و هورا جایزه می‌گرفتند و دم برمی‌گرفتند که نه غزه، نه لبنان، نه قدس، نه سوریه که مدفن تو آنجاست. این جماعت روز عاشورا نقش حرمله را بازی کرد در تعزیه فتنه.

هان ‌ای برادر! هنوز زینب به اسیری نرفته بود و ما هنوز در «حسینیه»ای مثل «ارشاد» تو داشتیم گریه می‌کردیم برای قتیل العبرات و هنوز عاشورا به ظهر نرسیده بود که این جماعت بیرق حسین و عباس را به آتش کشید و دل زینبیه تو را شکست. همان زینب که تو «پیامبر پیام حسین» می‌خواندی‌اش و «زبان حسین در کام» می‌دانستی‌اش. همان زینب که خواهر حسین بود.

آری برادر! هنوز هم اینچنین است اما بعد از تو کاش می‌بودی و می‌دیدی که روشنفکران چگونه کلمات دشمن را نشخوار کردند به زیان دوست. این جماعت، تو را فقط برای تضعیف مطهری می‌خواست. فقط اشتباهات تو را درست می‌پنداشت. کویر را فقط با لهجه ابن ملجم می‌خواند، نه با لهجه غدیر. پیشانی پینه‌بسته ابن‌ملجم را می‌دید اما پیشانی پینه‌بسته علی را نمی‌دید. در عصر اصلاحات بنا کردند ریشه دین را بزنند و حتی سراغ آثار متشابه تو هم آمدند که با «امت و امامت» به دهانشان کوفتی. حالا باز هم گاه‌گاهی نگاهی کن به این کویر. کدام یک ‌از ستاره‌های بی شمار آسمان مزینان تو هستی؟! از همین کویر، سربلند باش که چه بسیار بیعت کردند با غدیر؛ روستای مزینان، زادگاه تو، آنقدر جمعیت ندارد اما بیش از 50 كوير تقدیم مکتب غدیر کرده است؛ شهدایی که از تو «علی» را می‌خواندند و از مطهری، «جاذبه و دافعه علی» را. شهدایی که شورشان از تو بود و شعورشان از استاد. شهدایی که تو را «منهای زر و زور و تزویر» می‌خواندند و استاد كوير را «منهای جمود و تحجر و قشری‌گری». شهدایی که یک‌پایشان حوزه بود و یک‌پایشان دانشگاه. شهدایی که هنوز هم مثل ستاره می‌مانند در شب‌های پر ستاره کویر. شهدایی که «کویر» برای‌شان «داستان راستان» بود. شهدایی که از مزینان تو اعزام شدند به منطقه تا تلالؤ غدیر هرگز خاموش نشود. می‌بینی که امروز در منطقه «انتظار، مکتب اعتراض» شده است به زر، زور و تزویر؟! راستش را بگو! از گلویت برای کدام کودک گستاخ و بازیگوش اهل منامه سوتک درست کرده‌ای تا با داد و بیداد خود بلرزاند کاخ آل‌خلیفه را؟! می‌خواهی از حفظ بخوانم برایت که «نمی‌دانم/ نمی‌دانم پس از مرگم چه خواهد شد/ نمی‌خواهم بدانم کوزه‌گر/ ازخاک اندامم چه خواهد ساخت/ ولی بسیار مشتاقم/ که از خاک گلویم سوتکی سازد/ گلویم سوتکی باشد/ به دست کودکی گستاخ و بازیگوش/ و او یکریز و پی در پی/ دم گرم و چموشش را/ در گلویم سخت بفشارد/ و خواب خفتگان خفته را/ آشفته‌تر سازد/ بدینسان بشکند هر دم/ سکوت مرگبارم را». 

حسینیه ارشاد یا گشت ارشاد؟! ناجی یا ناجا؟!

یک: چند سالی می‌شد که چیزی از دکتر ننوشته بودم. نمی‌دانم چرا. اعتراف می‌کنم برای شروع نوشتن، بی‌تاثیر از قلم شریعتی نبوده‌ام. هر آنچه از دکتر هست، خوانده‌ام. کویریات را بعضا چند بار. سخنرانی‌ها را هم جملگی شنیده‌ام و گاه از فرط علاقه به تقلید صدا هم افتاده‌ام و «را» را «رِ» گفته ام! تقریبا «نیایش» را کامل از برم و لابد به قول «جلال» همین جوری‌هاست که نخستین سالیان  روزنامه نگاری، هر سال در همین ایام چیزکی می‌نوشتم درباره دکتر و سوتک اما چرا این چند سال اخیر هیچ متن مستقلی درباره شریعتی ننوشته‌ام، راست و حسینی‌اش را بخواهید بدانید امروز جریانی هست که پرداختن به امثال شریعتی و جلال را عوامانه بخواهم بگویم بی‌کلاسی تلقی می‌کند. آنقدر اسم جدید و ایسم تازه آمده که من هم حوصله تحمل این انگ را نداشتم. این نوشته که خواندید دلی بود که زدم به دریا، یعنی به کویر! صادقانه گفتم با شما سخن!

دو: هر گونه مقایسه مستقیم میان شریعتی و مطهری را ظلم می‌دانم در حق هر دو این بزرگواران، بویژه که معتقدم حوزه کاری این 2 عزیز اصلا ربطی به همدیگر نداشت. عرصه کار دکتر بیشتر حوزه شور، احساس، سخنوری و تاریخ بود، لیکن حوزه کار استاد شهید علامه مرتضی مطهری در یک‌کلام «اسلام» بود و «معرفت نسبت به اسلام و دشمنانش».

سه: معتقدم هم مطهری و هم شریعتی به دلایل مختلف در جامعه امروز ما مظلوم واقع شده‌اند و از جمله این دلایل اصرار بعضی‌ها به مقایسه این 2 عزیز است. این مقایسه باعث می‌شود حب و بغض جایش را بدهد به فهم مطلب و گاهی این دعوا آنقدر سخیف و ژورنالیستی می‌شود که تنزل می‌کند به چیزی در مایه‌های کری‌خوانی آبی و قرمز. فکر کنم بیش از این لازم به شرح این نکته نباشد.

چهار: اعتراف می‌کنم شریعتی را بیش از مطهری خوانده‌ام که لابد بی‌تاثیر از علاقه‌ام به قلم ادیبانه و شاعرانه نبوده است. با این همه اگر برای من در حوزه مسائل عقیدتی یا بصیرتی سوالی به وجود آید، حتما می‌روم سراغ اندیشه مطهر شهید مطهری. گاهی که دلم از زمانه می‌گیرد اما «کویر» را می‌خوانم.

پنج: نمی‌دانم حوزه کمتر شناخته مطهری را، یا دانشگاه کمتر شناخته شریعتی را، اما خوب می‌دانم نسل امروز بر گردن حوزه و دانشگاه یک ‌حقی دارد که اگر اصحاب علم و عمل و معرفت وظیفه‌شان را درست انجام دهند، می‌خواهم بگویم ما حتی از «گشت ارشاد» هم بی‌نیاز می‌شویم. یک‌ جای کار «حسینیه ارشاد» و امثال حسینیه ارشاد دارد می‌لنگد که گشت ارشاد باید جورکش همه معضلات معرفتی و فرهنگی جامعه ما شود. باورم هست دخترک بدحجاب، نه «حجاب» را خوانده و نه «مساله حجاب» را و نه حتی «فاطمه، فاطمه است» را. حالا که حوزه و دانشگاه در تعطیلات تابستانه بسر می‌برند، حالا که همه بار را به جای «ناجی» انداخته‌ایم روی دوش «ناجا» خوب است عزیزان نیروی انتظامی به جای گل دادن به خانم‌های باحجاب، «حجاب» مطهری و «فاطمه، فاطمه است» شریعتی را تقدیم کنند به جوانان و نوجوانانی که اغلب الگوی ظاهری‌شان را از همین برنامه‌های صدا و سیما و سینمای خودمان می‌گیرند و با خاله شادونه و عمو پورنگ بیش از مطهری و شریعتی مانوس‌اند. به هر حال من بشدت معتقدم این رسانه ملی، این سینما، این سردر سینما، این وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، این سازمان تبلیغات اسلامی، این جریان انحرافی و این کوفت و این زهر مار، یک‌تنه دارند جور بود و نبود ماهواره و اینترنت و فیس‌بوک را می‌کشند! می‌گویید نه، دیروز من با همین چشمان خودم دیدم دخترکی داشت با اشاره دست، به مامور گشت ارشاد، آن طرف خیابان، سردر سینما را نشان می‌داد و می‌گفت... آری می‌گفت: خانه از پای بست ویران است!

شش: آخرین جمله بند فوق را من نگفتم، آن دختر گفت! من اگر بخواهم چیزی بگویم، این را می‌گویم که این روزنامه «7 صبح» به کدام منبع غیب وصل است که یک ‌روز تیتر یک‌ خود را به ترویج بی‌بند و باری اختصاص می‌دهد و روز دیگر به تمسخر گشت ارشاد؟!

هفت: از 1 تا 6 را دوباره بخوانی، می‌فهمی که چرا از کجا به کجا رسیدیم؟!

ارسال نظر
captcha
پربیننده