گروه سیاسی: درحالی‌که توافق مهم «آستانه» میان ایران و روسیه و چین برای از سرگیری مذاکرات ایران و 1+5 تحلیلگران را به پیش‌بینی درباره دور جدید مذاکرات وادار کرده است اما انتشار گفت‌وگویی از کاترین اشتون که البته مربوط به قبل از اجلاس دهم شانگهای است، نگرانی‌هایی را در میان کارشناسان سیاسی به‌وجود آورده است. اظهارات کاترین اشتون مسؤول سیاست خارجی اتحادیه اروپا و سرپرست گروه مذاکره‌کننده 1+5 با ایران و ادعای فاقد پشتوانه وی درباره جهت‌گیری نظامی برنامه هسته‌ای کشورمان، این تردید بسیار جدی را در ایران به‌وجود آورده که آیا اشتون طرف مناسبی برای مذاکره است؟ همچنین این سوال مطرح است که آیا نفوذ فوق‌العاده و بیش از حد لابی انگلیسی بر اشتون، دیگر جایی برای استناد به موازین حقوقی در مذاکره با وی باقی می‌گذارد؟ با آن‌كه 2 سال از انتصاب اشتون به عنوان مسؤول امور سیاست خارجی و امنیتی اتحادیه اروپایی می‌گذرد اما برخی کارشناسان معتقدند وي نتوانسته بر ضعف‌های مزمن خود در عرصه سیاست خارجی فائق آید.اشتون 14 ژوئن 2011 در مصاحبه با راشا تودی به صراحت و بی‌آنکه هیچ ضرورتی به ارائه شاهد و دلیل ببیند، گفت که عقیده دارد برنامه هسته‌ای ایران به سمت نظامی شدن حرکت می‌کند. اشتون در این مصاحبه گفت: «علائمی که برنامه هسته‌ای ایران دارد نشان می‌دهد که آنها به سمت برنامه هسته‌ای نظامی پیش می‌روند. آنها هم‌اکنون 3400 کیلوگرم اورانیوم غنی شده با غلظت پایین دارند که اگر نخواهند برای این منظور استفاده کنند، استفاده دیگری نمی‌تواند داشته باشد». اشتون ادامه داد: « البته آنها می‌گویند که در این مسیر حرکت نمی‌کنند اما راه حل آن بسیار ساده است. اگر ایران اجازه دهد بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی به این کشور بروند و کار خود را به درستی انجام دهند، پاسخ این سوال را خواهند داد. اما ایران با این مساله مخالفت می‌کند و این مساله باعث شک و تردیدها می‌شود». مذاکره‌کننده ارشد 1+5 همچنین گفت: «وقتی کسی توافقنامه‌ای را امضا می‌کند همانطور که آنها و ما و بسیاری از کشورها امضا کرده‌ایم، امضاکنندگان باید پاسداران این توافقنامه باشند و اگر امضاکنندگان به توافقنامه عمل نکنند بقیه مسؤولند تا در قبال آنها اقدام کنند. به همین علت است که رویکرد دوگانه ادامه فشار و تحریم‌ها در قبال ایران دنبال می‌شود و هدف از این تحریم‌ها این است که رژیم ایران متوجه شود که جامعه بین‌المللی بر این باور است آنها مسؤول هستند و در همان حال مايليم این فشارها را به گفت‌وگوها ارتباط دهیم، گفت‌وگوهایی که امیدواریم مساله را به شکلی مناسب حل کند».
اشتون تحت تأثیر است
این اظهارات عجیب اشتون باعث حیرت دیپلمات‌ها در تهران شده است. یک دیپلمات بلندپایه در تهران درباره این اظهارات اشتون گفت: «این اظهارات نشان دهنده آن است که اشتون بشدت تحت تاثیر رابرت کوپر مشاور هم‌وطن(انگليسي) خود –که مواضع وی علیه ایران گاهی از مواضع آمریکایی‌ها تندتر است- قرار دارد و همین موضوع، وی را به ورطه اظهارنظرهایی کشانده که عدم تسلط وی بر مسائل فنی و حقوقی را هر چه بیشتر آشکار می‌کند». این دیپلمات آگاه در پاسخ به آن بخش از سخنان اشتون که برنامه ایران را نظامی می‌خواند، گفت: «مطابق طراحی‌های اعلام شده به آژانس در پرسشنامه‌های DIQ تاسیسات نطنز فقط به تولید اورانیوم با غنای پایین اختصاص دارد و آژانس هم در گزارش 24 مه 2011 خود اعلام کرده است که تاسیسات نطنز دقیقا به همان نحو که ایران اعلام کرده فعالیت می‌کند». این دیپلمات سپس با اشاره به اینکه احتمالا منظور خانم اشتون غنی‌سازی 20 درصد در ایران است، گفت: «خانم اشتون باید متوجه این نکته باشد که ایران غنی‌سازی 20 درصد را فقط به این دلیل آغاز کرد که گروه وین با شرط‌گذاری‌های نامعقول مذاکرات مبادله برای تامین سوخت راکتور تهران را به بن‌بست کشاند». وی ادامه داد: «ایران از همان ابتدا و قبل از آغاز غنی‌سازی 20 درصد، آژانس را از چیدمان جدید ماشین‌های سانتریفیوژ مطلع کرد و به این دلیل مورد تقدیر دبیرخانه هم قرار گرفت». این دیپلمات آگاه در ادامه تاکید کرد: «ایران همچنین با بازرسی‌های تقویت شده آژانس درباره تاسیسات غنی‌سازی 20 درصد موافقت کرد و گزارش 24 مه هم نشان می‌دهد آژانس هیچ شکایتی از بابت ترتیبات پادمان در آن بخش از نطنز که غنی‌سازی 20 درصد انجام مي‌شود، ندارد». دیپلمات مزبور که از نزدیک با پرونده هسته‌ای ایران در ارتباط است در ادامه سخنان اشتون را ناشی از «دریافت مستمر» اطلاعات غلط ارزیابی و تاکید کرد اشتون به لحاظ دانش فنی و حقوقی در موقعیتی نیست که بتواند درباره اطلاعاتی که دریافت می‌کند قضاوت صحیحی بکند.
از سولانا تا اشتون
رابرت کوپر معاون خاویر سولانا، مسؤول سابق سیاست خارجی اتحادیه اروپایی پس از انتخاب کاترین اشتون به این سمت و پس از آن سرپرستی اشتون بر تیم مذاکره‌کننده 1+5 با ایران، نقش مهمی در تنظیم این گفت‌وگوها داشت. از آنجا که کاترین اشتون سابقه‌ای در حوزه دیپلماسی و به تبع آن اطلاعی از جزئیات برنامه هسته‌ای ایران نداشت، نقش کوپر در هدایت اشتون پررنگ‌تر شد. به گونه‌ای که برخی کارشناسان اعتقاد دارند کوپر هدایت‌کننده واقعی دستگاه سیاست خارجی اتحادیه اروپایی است. تنها سمت دیپلماتیک اشتون مسؤول امور مالی کمیسیون خلع سلاح به مدت 5 سال بود- که البته به گفته منتقدانش با تخلفات ویژه مالی همراه بوده است- و همین موضوع باعث شد تا از کوپر که هم‌وطن او نیز هست اطلاعات برنامه هسته‌ای ایران را بگیرد. یکی دیگر از موضوعاتی که درباره کوپر قابل توجه است برخی شنیده‌ها درباره همکاری گسترده وی با جان ساورز رئیس سرویس جاسوسی انگلیس (MI
6) در اداره سیاست خارجی اتحادیه اروپایی و به تبع آن هدایت 1+5 درباره برنامه هسته‌ای ایران است.