گروه فرهنگ و هنر: مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی در میان مراکز موثر در روند حرکت سینمای ایران جایگاه ویژه‌ای دارد چراکه به‌واسطه ارتباط با بدنه جوان سینما در بسیاری موارد حکم سکوی پرتاب برای نیروهای تازه‌نفس را دارد و از این حیث می‌توان آن را سنگ‌بنای آینده سینمای ایران دانست. شفیع آقامحمدیان، مدیرعامل این مرکز روز گذشته در گفت‌وگو با خبرگزاری ایسنا به تشریح برنامه‌های این مرکز در سال 90 پرداخت و ضمن گلایه از کیفیت تخصیص بودجه تاکید کرد از برنامه عقب هستیم. آقامحمدیان گفت: بودجه يكي از مسائلي است كه در كارهاي ما تاثير مستقيم دارد. ما امسال چندين فيلم سينمايي در دست توليد داريم و مجبور هستيم در بخش فيلم كوتاه و مستند كمي كندتر حركت كنيم. در واقع منظور من اين است كه ما در 3 ماه اول سال جاري نسبت به 3 ماه اول سال 89 كمتر توليد آثار داشتيم. وی افزود: در كل از برنامه‌ريزي‌هاي انجام شده براي مركز گسترش كمي عقب‌تر هستيم و اميدواريم مساله بودجه تا 10 روز آينده حل شود تا بتوانيم به برنامه‌‌ريزي‌ها برسيم.
پروژه‌هایی در انتظار بودجه
اين مدير با بيان اينكه مركز گسترش سينماي مستند و تجربي در حال حاضر درگير پروژه‌هايي است كه در سال گذشته به تصويب رسانده، اذعان داشت: يكي از نكات مهمي كه بايد توجه شود اين است كه ما امسال كار روي پروژه‌هاي سينمايي‌مان را زودتر از پروژه‌هاي مستند شروع كرده‌ايم. البته حدود 20 پروژه مستند و كوتاه نيز شروع شده‌اند كه مربوط به طرح‌هاي مصوب سال قبل هستند، ضمن اينكه در 3 ماه اول امسال نيز طرح‌هاي بسياري براي توليد به مركز رسيده كه تاكنون 25 درصد آنها را مطالعه كرده و به محض رسيدن بودجه، كار تصويب و توليد طرح‌ها را شروع خواهيم كرد. وي افزود: بودجه امسال مركز گسترش سينماي مستند و تجربي از بودجه سال قبل كمتر نيست اما پروژه‌هاي ما ايجاب مي‌كند كه درصد زيادي از اين بودجه را همين ابتداي سال دريافت كنيم. ما اكنون چند پروژه سينمايي را به صورت سرمايه‌گذاري‌هاي مستقيم و مشترك آغاز كرده‌ايم كه بايد براي آنها هزينه كنيم. «سلام بر فرشتگان»، «فيلادلفي»، «گيرنده» و همچنين كارهايي از آقاي جهانبخش طالقاني و آقاي محسن علي‌اكبري از پروژه‌هايي هستند كه مركز در آنها سرمايه‌گذاري كرده و بايد بتواند بخشي از بودجه‌شان را تامين کند.
پوست‌اندازی سینمای مستند
آقامحمدیان، مدیرعامل در بخش دیگری از این گفت‌وگو گفت: يكي از سياست‌هاي اصلي مركز اين است كه بتوانيم فيلمسازان جوان را تربيت كرده و به سينما معرفي كنيم. در همين راستا و سال گذشته هم ديديد كه در جشنواره چهارم سينماحقيقت، فيلمسازان شهرستاني بيشتر موفق بودند و از آنها تقدير شد. وي سينماي مستند را در حال پوست‌اندازي دانست و خاطرنشان كرد: در شرايط فعلي، سينماي ايران بویژه سينماي مستند در حال پوست‌اندازي جدي است چرا كه فيلمسازان قديمي ما به سني رسيده‌اند كه بايد براي آنها جايگزين‌هايي را تربيت و معرفي كرد. در كنار اين مسائل، ورود تكنولوژي و پايين آمدن قيمت ابزار فيلمسازي در ايران سبب شده هركسی بتواند فيلم بسازد. در گذشته يك فيلمساز بايد حدود يك سال را براي ساخت فيلمي وقت مي‌گذاشت اما الان با كمترين هزينه مي‌تواند دوربيني را تهيه و يك فيلم چند دقيقه‌اي بسازد. متاسفانه هر فردي كه يك فيلم 2 دقيقه‌اي ساخته باشد هم مدعي فيلمسازي است! اين افراد در مرحله‌اي با ريزش جدي مواجه مي‌شوند و اين پوست‌اندازي يكي، دو سالي طول خواهد كشيد تا بتوانيم به سطح ايده‌آلي از فيلمسازي برسيم.
درباره «میلاد سرخ»
آقامحمديان درباره جشنواره‌هاي پيش روي مركز گسترش سينماي مستند و تجربي و دوسالانه‌هايی كه امسال برگزار مي‌شوند، گفت: روزهاي اولي كه جشنواره‌ها برنامه‌ريزي مي‌شد، فكر مي‌كرديم آنها در جايي به يكديگر برسند. البته پيش‌بيني كرده بوديم با گذشت زمان و براي هرچه بهتر انجام شدن جشنواره‌ها، تعدادي از اين جشنواره‌ها مانند جشنواره «ميلاد سرخ» را به يكي از شهرستان‌ها ببريم. وي درباره برگزاري جشنواره ميلاد سرخ در استان اردبيل خاطرنشان كرد: جشنواره ميلاد سرخ همان همايش تصاوير عاشورايي است كه در سال‌هاي گذشته، همزمان با ماه محرم برگزار مي‌شد. ما پيرامون برپايي اين رويداد آسيب‌شناسي انجام داديم و احساس كرديم برخي از كارهايمان ابتر مي‌ماند. به عنوان مثال تمام شركت‌كنندگان در همايش تصاوير عاشورايي براي گرفتن عكس و فيلم، از مراسم‌هايي مانند سينه‌زني و زنجيرزني استفاده مي‌كردند، به همين دليل به اين نتيجه رسيديم كه اگر مي‌خواهيم به اين موضوع بهتر و بيشتر بپردازيم، بايد آن را از قالب صرفا عاشورايي خارج كنيم. آقامحمديان ادامه داد: ما در جشنواره ميلاد سرخ علاوه بر استفاده از ظرفيت‌هايي كه در همايش تصاوير عاشورايي داشتيم، بر ترويج و تحكيم فرهنگ ديني و سيره ائمه اطهار(ع) تاكيد كرده‌ايم و طي بررسي‌هاي بسيار، به اين نتيجه رسيديم كه استان اردبيل مي‌تواند اين جشنواره را به خوبي برگزار كند. اكنون نيز مي‌بينيم كه در اولين دوره جشنواره ميلاد سرخ كه در مرحله فراخوان و بازبيني آثار قرار دارد، بيش از 800 اثر به دبيرخانه جشنواره رسيده و به قضاوت هيات انتخاب و داوري درآمده است.
آموزش و تشويق كارگردانان جوان
آقامحمديان جشنواره‌ها را موجب آموزش و تشويق كارگردانان جوان دانست و گفت: يكي از رسالت‌هاي مركز گسترش سينماي مستند و تجربي، آموزش و تشويق فيلمسازان جوان است. به نظرم جشنواره‌ها در اين 2موضوع كمك شاياني به ما مي‌كنند اما اينگونه نيست كه كيفيت و اجرايشان نيز براي ما مهم نباشد. معتقدم هرچه تعداد جشنواره‌ها به صورت معقول زيادتر شود، مشكلي ايجاد نمي‌كند. البته باز هم تاكيد مي‌كنم كه اين زياد شدن تعداد مشروط به اين است كه بتوانيم جشنواره‌ها را به صورت استاندارد برگزار كرده و به اهداف خود برسيم. وي ادامه داد: در حال حاضر در بیشتر شهرهاي اروپايي به بهانه‌هاي مختلف، جشنواره‌هايي برگزار مي‌شود. كشور ما كشوري است كه درصد جوان‌هاي بسياري دارد و اين سبب مي‌شود ما فيلمسازان جوان بسياري نيز داشته باشيم. اين فيلمسازان جوان به آموزش و مشوق‌هايي نياز دارند. در شرايط فعلي جشنواره يكي از ابزارهايي است كه مي‌تواند به عنوان مشوق جوانان سينماگر مطرح باشد و به نظرم اين جشنواره‌ها مغاير با اهداف فرهنگي ما در كشور نيست.
همه انتظار حمايت نداشته باشند
آقامحمديان با اشاره به اينكه همه فيلمسازان نمي‌توانند انتظار حمايت از ما را داشته باشند، خاطرنشان كرد: در سال 88، 600 طرح براي توليد به مركز رسيده بود، اما اين رقم در سال 89 به 2600 طرح رسيد. طبيعتا در ميان ارائه‌دهندگان اين طرح‌ها، فيلمسازان جديدي هستند كه نمي‌توان از كنار آنها به سادگي عبور كرد. البته ما فيلمسازان قديمي‌تر را نيز فراموش نكرده‌ايم اما قرار نيست هر فيلمسازي هميشه طرح‌هايش خوب باشد. بسياري از دوستان ما كه قديمي‌تر هستند پس از سال‌ها كار كردن، طرح‌هايشان تكراري شده است اما جواناني هستند كه طرح هاي بسيار جديدتري دارند. وي با طرح اين پرسش از منتقدان كه «توليدات سال‌هاي قبل چگونه به سرانجام رسيده‌است؟» گفت: در سال گذشته مركز گسترش سينماي مستند و تجربي 200 طرح را توليد كرد. اين دوستاني كه مي‌گويند مركز حمايت‌هاي لازم را انجام نمي‌دهد بايد پاسخ دهند كه پس اين طرح‌ها با حمايت چه كسي انجام شده است؟ نمي‌توان انتظار داشت هر سال يك فيلمساز طرح‌هايي را ارائه بدهد و مركز نيز هر سال از او حمايت كند. ما از كساني كه حرفه‌اي‌تر هستند انتظار داريم طرح‌هاي حرفه‌اي‌تري ارائه دهند.
خط قرمزهای مرکز
مدير مركز گسترش سينماي مستند و تجربي در واكنش به اينكه برخي از مستندسازان از مميزي در سينماي مستند گلايه دارند، به ايسنا گفت: خط قرمز ما در سينماي مستند مانند بسياري از قسمت‌هاي ديگر، عزت و شرف ايران و ايراني است. همچنين نگاه مذهبي حاكم بر كشور نيز جزو خطوط قرمز و مميزي‌هاي ما محسوب مي‌شود اما مسائل سياسي در خطوط قرمز مطرح نيستند، تا آنجا كه ما خودمان پيشنهاد داده‌ايم افراد وارد سينماي سياسي شوند. وي رعايت انصاف و بي‌طرفي در سينماي سياسي را بسيار مهم توصيف و تاكيد كرد: ما مي‌گوييم اگر يك فيلمساز با مسائل پيراموني‌اش صادقانه برخورد كند، فيلمش را با هر نگاه سياسي كه ساخته شده باشد، خواهيم پذيرفت. متاسفانه برخي فكر مي‌كنند منظور از نگاه سياسي، تنها نگاه به موضوع انتخابات است. ما مشكلات زياد ديگري در كشور داريم كه مي‌تواند توسط مستندسازان دنبال شود. هدف ما اين است كه با تعريف سينماي سياسي، به فيلمسازان‌مان جرات و آزادي عمل بيشتري بدهيم.
سينماي شبه‌سياسي
آقامحمديان افزود: اگر فردي يك طرح توام با صداقت ارائه دهد، ما آن را خواهيم پذيرفت اما متاسفانه تاكنون هيچ فردي در اين زمينه طرحي ارائه نداده است. تاكنون درباره مسائل پس از انتخابات، شبكه‌هاي مختلف خارجي فيلم‌هايي ساخته‌اند اما كدامشان بي‌طرفانه به اين موضوع نگاه كردند؟ در تمام مستندها مي‌بينيم كه يا افراد از اين سوي بام مي‌افتند يا از آن سوي بام. متاسفانه ما عمدتا سينماي شبه‌سياسي را به جاي سينماي سياسي به مردم مي‌فروشيم. اين درست نيست كه هر جا يك فيلمسازي با يك موضوعي مخالفت كرد، فيلم او را يك فيلم سياسي بناميم. مديرعامل مركز گسترش سينماي مستند و تجربي با نام بردن از مستند سياسي «جعبه سياه 11 سپتامبر» يادآور شد: چندي پيش مستند «جعبه سياه 11 سپتامبر» به كارگرداني آقاي اسلام‌لو در پاريس اكران و با استقبال بسيار زيادي روبه‌رو شد. بسياري دنبال اين هستند كه واقعيت را آن‌طور كه هست ببينند. نمي‌گويم اين فيلم تمام واقعيات را بيان كرده اما حداقل توانست برخي از واقعيات را از زبان پژوهشگران غربي بيان كند، تا آنجا كه اين فيلم در 6 سئانسي كه اكران شد، مردم حتي روي پله‌ها نيز نشسته بودند.