اجلاس سازمان همکاری شانگهای در شهر آستانه قزاقستان در حالی به کار خود پایان داد که بیشتر اعضای این سازمان از طرح‌های توسعه‌طلبانه چین در آسیای میانه ابراز نگرانی کردند. معذالک دیگر اعضای این سازمان در شرایطی نیستند که بتوانند در مقابل چنین گرایشی بایستند. اجلاس با موفقیت به پایان رسید. جملات معمولی درباره نتایج اجلاس دقیقا توصیف‌کننده نتایج دیدار سران دولت‌های سازمان شانگهای بود. موفقیت نشانگر وجود مقادیر زیاد اسنادی است که در اجلاس تصویب شد و این مساله روزنه امید برای آینده همکاری‌های کشورهای عضو سازمان فوق خواهد بود. در پایتخت قزاقستان در این باره مشکلی وجود نداشت و همه چیز درست بود. این سازمان دهمین سالگرد خود را با تصویب بیانیه نهایی آستانه، نظریه ضد مواد مخدر، یادداشت تفاهم درباره وظایف و تعهدات کشورهای نامزد عضو در سازمان، جشن گرفت. ضمنا طرح‌ها و ایده‌های مبتکرانه جنجال‌برانگیز بیشتر از همه وجود داشت. میزبان اجلاس نورسلطان نظربایف که میزبانی اجلاس سازمان در سال آینده را به هوجین تائو محول کرد، 5 پیشنهاد جالب را فرمول‌بندی کرد که شامل تامین امنیت سیبرنتیک از طریق ایجاد مرزهای الکترونیکی، به معنای دیگر محدودیت اینترنت و ساخت کمیته آب و مواد غذایی در راستای حل مسائلی که به تفرقه بین کشورهای آسیای میانه و مرکز پیش‌بینی واحد سازمان همکاری‌های شانگهای منجر می‌شوند و ایجاد ارز واحدی که با طلا مرتبط بوده و از دلار رهایی یابد، بود. همه این پیشنهادهای جالب، به عقیده نظربایف باید جایگزین واقعی بی‌ثباتی جهانی شوند.
سخنرانی رئیس‌جمهور چین (هوجین تائو) آنچنان مثل همتای قزاقستانی‌اش فوق‌العاده نبود. آقای هوجین تائو فقط آنچه را که چین طی سال‌های اخیر در فضای سازمان شانگهای انجام داده را بر شمرد. من جمله او 12 میلیارد دلاری که چین در سال‌های اخیر برای کشورهای آسیای میانه عضو سازمان شانگهای به صورت وام تسهیلاتی تخصیص داده را یادآوری کرد.
می‌توان گفت که بویژه این امر نتیجه اصلی فعالیت‌های سازمان شانگهای محسوب می‌گردد. دیدار سران اعضای دائمی سازمان شانگهای بعد وسیع توسعه طلبی اقتصادی چین را در فضای آسیای میانه توصیف کرد. همان‌طور که یکی از نمایندگان بخش صنایع نفت و گاز قزاقستان اظهار داشت: امروز سرمایه چین، بیش از یک چهارم دارایی‌های صنایع نفت و گاز قزاقستان را تحت کنترل خود درآورده است. گواه آشکار درباره نگرانی کشورهای منطقه از توسعه اقتصادی چین‌است. طبق شواهد به دست آمده از منابع دیپلماتیک، پس از پایان برنامه‌های رسمی اجلاس به ابتکار نظربایف پیشنهاد شد که سران 5 کشور سازمان شانگهای نشستی را در چارچوب «آسیای میانه– روسیه» پشت درهای بسته برگزار کنند اما این نشست برگزار نشد. زیرا اسلام کریم اوف، رئیس‌جمهور ازبکستان متذکر شد که در غیاب رئیس‌جمهور ترکمنستان به نظر می‌رسد، این نشست منطقی نباشد. مخالفت تاشکند موجب رفع عصبانیت و رنجش آشکار چین که مصرانه مخالفت خود را نسبت به چنین نشست‌هایی ابراز داشته است، شد. چنین تضادها و تفرقه‌های شرقی از امور داخلی سران اعضای سازمان شانگهای به حساب می‌آید. به‌طور رسمی موضوع اصلی اجلاس این شد که آیا می‌توان افغانستان را به مثابه ناظر سازمان انتخاب کرد یا نه؟ و آیا کشورهای ناظر، ایران، هند و پاکستان را به مثابه اعضای دائمی برخواهند گزید؟ اما هیچ مساله‌ای اتفاق نیفتاد. کابل وضعیت ناظر را به خاطر موضوع تاشکند مبنی بر اینکه درخواست نامه افغانستان مطابق مطالبات فرآیندهای سازمان شانگهای نیست، دریافت نکرد. در حالی که مساله پیوستن ایران به سازمان همکاری‌های شانگهای برای تهران اهمیت بسزایی دارد چین از ورود هند به این سازمان به عنوان یک عضو دائم جلوگیری و در مقابل دهلی نو ایستادگی کرد. سازمان شانگهای یک موسسه چینی است و بیش از آنکه روسیه در این سازمان بتواند از مواضع خود دفاع کند تنها از مقابله چین و غرب در آسیای مرکزی رضایت دارد.
منبع: مسکوفسکی نووستی