روزگاری بود که بسیاری از ناشران و نویسندگان معتقد بودند کتاب‌های دفاع مقدس چندان رونق ندارد و استقبال از آنها خوب نیست. این امر بهانه‌ای شده بود تا نویسندگان کمتر موضوعات دفاع مقدس را دستمایه آثار خود کنند. ناشران هم رغبت چندانی نسبت به انتشار آثار با این موضوع نشان نمی‌دادند. در این میان هم ناشران دولتی که به پشتوانه بودجه اقدام به تولید و انتشار کتاب با موضوع دفاع مقدس می‌کردند بر اساس اصل پذیرفته شده کم‌فروش بودن کتاب‌های این حوزه، چندان در پی عرضه و فروش جدی این کتاب‌ها نبودند. شاید این اصل را بتوان اصل و قاعده پذیرفته شده دهه 70 دانست اما با آغاز دهه 80 نگاه تازه‌ای وارد حوزه کتاب و نشر شد. در این دهه اتفاقاتی افتاد که نتیجه آن پرمخاطب شدن آثار دفاع مقدس است. گویا تلاش‌های این دهه حالا به نتیجه رسیده است. بر این اساس باید گفت اینکه امروز کتاب‌های عرصه دفاع مقدس پرمخاطب و پرفروش شده نتیجه تلاش‌های صورت گرفته در دهه 80 است؛ تلاش‌هایی که حالا موجب شده تا در میان کتاب‌های پرفروش کشور، حتما جایی برای کتاب‌های دفاع مقدس وجود داشته باشد. آمارها نشان می‌دهد که در 2دوره پیاپی نمایشگاه کتاب تهران ( دوره‌های بیست و دوم و بیست و سوم)، پرفروش‌ترین کتاب نمایشگاه متعلق به یک کتاب از دفاع مقدس بوده است؛ کتاب «دا». باز آمارها می‌گویند که همین کتاب، عنوان پرمخاطب‌ترین کتاب سال 88 را به خود اختصاص داده است. در بیست و چهارمین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران هم که چندی پیش برگزار شد استقبال از کتاب‌های با موضوع دفاع مقدس و انقلاب یکی از اتفاقات مهم ارزیابی شد. کتاب «دا» همچنان پرفروش و پرمخاطب بود، استقبال از «بابانظر» مناسب بود و «شنام» و «کوچه نقاش‌ها» هم خوب فروخت. محسن مومنی‌شریف، رئیس حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی در همان روزهای نمایشگاه با مشهود بودن استقبال مردم از کتاب‌های انقلاب و دفاع مقدس، گفت: حضور ناشران آثار مربوط به انقلاب و دفاع مقدس در نمایشگاه امسال خوب است، وضعیت این ناشران نسبت به قبل خیلی بهتر شده اما نکته مهم‌تر، استقبال مردم از کتاب‌های انقلاب و دفاع مقدس است که کاملا احساس می‌شود و باید به این نیاز که به صورت درونی در مردم وجود دارد، پاسخ داده شود. این همه نشان از پرمخاطب بودن کتاب‌های دفاع مقدس است؛ امری که به دنبال یک دهه و شاید بیشتر از یک دهه تلاش به دست آمده است. بر این اساس باید گفت پرمخاطب شدن کتاب‌های دفاع مقدس دلایلی دارد؛ دلایلی که شاید به چند مورد از آنها بتوان اینگونه اشاره کرد:
نقش ناشران
حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی که تا پیش از این با تولید و انتشار سالی چند عنوان محدود کتاب در حوزه دفاع مقدس فعالیت می‌کرد، با راه‌اندازی انتشارات سوره مهر گامی بلند در جهت عرضه کتاب‌های دفاع مقدس با کیفیت بهتر برداشت. سوره مهر به عنوان نماینده حوزه هنری در عرصه نشر، در این سال‌ها آن‌قدر در حوزه انتشار کتاب‌های دفاع مقدس پرتلاش عمل کرد که بسیاری از اهالی کتاب و حتی نویسندگان این ناشر را ناشر تخصصی دفاع مقدس می‌دانند، حال آنکه کتاب‌های حوزه‌های ادبیات (شعر و داستان با موضوعات آزاد) و هنر در این انتشارات بیشتر از کتاب‌های با موضوع دفاع مقدس نباشد با آن برابری می‌کند. در کنار آن، حوزه هنری بنیاد حفظ آثار و نشر ارزش‌های دفاع مقدس هم کمی بر سرعت خود افزود و انتشارات صریر را فعال‌تر از قبل در عرصه ادبیات دفاع مقدس وارد کرد. انگار که موتور ناشران دفاع مقدس روشن شده باشد. نشر شاهد حضورش را پررنگ‌تر کرد و در این میان ناشران ویژه هم بیشتر از قبل به کتاب‌های دفاع مقدسی توجه کردند که در میان آنها می‌توان نشر فاتحان و مجنون را مثال زد.
جایزه‌های ادبی
جشنواره انتخاب کتاب سال دفاع مقدس که به تازگی آغاز به کار کرده بود در این دهه رونق و جان گرفت. شاید بتوان این جشنواره را دارای نقش زیادی در توجه به کتاب‌های دفاع مقدس در میان نویسندگان (نه مخاطبان) ارزیابی کرد. برگزاری این جشنواره تخصصی انگیزه‌ای تازه برای نویسندگان عرصه دفاع مقدس پدید آورد و حتی نویسندگان دیگری را هم که تا آن زمان درباره این رویداد مهم ننوشته بودند به سمت نوشتن درباره دفاع مقدس سوق داد. بر این اساس این جایزه را در کنار 2 جایزه بزرگ «بیست سال کتاب دفاع مقدس» و «ربع قرن کتاب دفاع مقدس» که نگاه تخصصی به آثار این حوزه داشتند باید دارای نقش مهم و تردیدناپذیر در ایجاد انگیزه برای نویسندگان در جهت نوشتن از دفاع مقدس و درباره دفاع مقدس دانست. در کنار آن نباید از نقش جایزه مردمی و خودجوش کتاب سال شهید حبیب غنی‌پور هم گذشت. همچنین باید جایزه‌های جدیدی که در این حوزه راه‌اندازی شده را در جهت ایجاد انگیزه برای نویسندگان جوان مورد توجه قرار داد. نمونه آن جایزه داستان کوتاه دفاع مقدس با عنوان «یوسف» است.
خاطرات فرماندهان و رزمندگان
(ناگفته‌های جنگ)
در این دهه فرماندهان دفاع مقدس اطلاعات خود را در اختیار نویسندگان گذاشتند. فرماندهانی که تا آن زمان اطلاعات خود را در سینه حبس کرده بودند با گذشت زمان و دور شدن از جنگ به این نتیجه رسیدند که می‌توانند اطلاعاتی را که دیگر ارزش اطلاعاتی و امنیتی ندارند بازگو کنند تا حقیقت جنگ بیشتر بیان شود. در این میان می‌توان به کتاب‌های «ناگفته‌های جنگ؛ خاطرات شهید صیاد شیرازی»، «یادداشت‌های شهید صیاد شیرازی» و «پنهان زیر باران؛ خاطرات سردار علی ناصری» اشاره کرد. شاید 2 کتاب «بابانظر؛ خاطرات شهید محمدحسن نظرنژاد» و «گمشده من؛ خاطرات سردار محسن رضایی از سردار شهید علی هاشمی» را جدیدترین کتاب‌های خاطرات فرماندهان جنگ دانست. این خاطرات از آن جهت برای مخاطب جذاب می‌نمود و می‌نماید که به نوعی ناگفته‌های جنگ به حساب می‌آمد. بعد از فرماندهان گویا رزمندگان هم اجازه بیان خاطرات خود را یافته بودند. کسانی که برای روایت آنچه دیده‌‌اند سختگیری می‌کردند حالا مشتاق بیان حقیقت بودند؛ شاید برای جلوگیری از تحریف سینه خاطرات رزمندگان زبان باز کرد.
از تبلیغ تا تعقل
این را همه می‌دانند که در زمانه جنگ، هرچه درباره این رویداد نوشته می‌شود تبلیغ است و تبلیغ اما هرچه از جنگ دور می‌شویم، تبلیغ رنگ می‌بازد و تعلق جان می‌گیرد. این اتفاق البته در هر کشور زمان خاص خود را دارد. کریستوف بالایی، مترجم چند کتاب دفاع مقدس به زبان فرانسه معتقد است این دوره (فاصله تبلیغ تا تعقل یا فاصله دوره‌های «در جنگ»، «بعد از جنگ» و «دور از جنگ») در ایران خیلی زود طی شده است. در حالی که در اروپا به تازگی ادبیات جنگ مربوط به جنگ جهانی دوم وارد دوره تعقل شده، در ایران چند سالی است که با نگاه تعقلی درباره جنگ نوشته می‌شود. در دهه 80، هرچه از جنگ دورتر می‌شدیم حضور آثار تعقلی درباره جنگ بیشتر و بیشتر می‌شد. [باید توجه داشت منظور از آثار تعقلی درباره جنگ، آثار ضدجنگ نیست] در میان این کتاب‌ها، آثاری که با نگاه انسانی نوشته می‌شد بیشتر کتاب‌هایی بود که با دید ایدئولوژیک به رشته تحریر درمی‌آمد. کتاب‌هایی از جنس «مهمان فشنگ‌های جنگی»، «دا»، «بابانظر»، «جای امن گلوله‌ها»، «شنام» و «کوچه نقاش‌ها» را می‌توان در این رسته قرار داد.
نقش زنان
در دهه‌ای که گذشت حضور زنان رزمنده در دفاع مقدس به عنوان یک سوژه اصلی در ادبیات دفاع مقدس مطرح شد. در ابتدا ادبیات زنان در جنگ، بیشتر متوجه خاطرات همسران و مادران شهدا بود. مجموعه «بانوی ماه» را می‌توان در این دسته قرار داد اما بعد از آن حضور زنان در جنگ مورد توجه قرار گرفت اما باز در ابتدا بیشتر خاطرات زنانی که به عنوان پرستار به مناطق پشت جبهه اعزام می‌شدند مورد توجه بود. کتاب «کفش‌های سرگردان» را می‌توان به عنوان نمونه‌ای از این مورد دانست اما داستان از جایی جذاب شد که خاطرات زنان از متن جنگ روایت شد. شاید یکی از مهم‌ترین دلایل استقبال از کتاب «دا» این بود که خاطرات یک دختر 17 ساله از متن جنگ را روایت می‌کرد. 2 نکته در این مورد حائز اهمیت است؛ یکی اینکه خاطرات یک دختر(زن) روایت می‌شد نه خاطرات یک فرمانده یا رزمنده، دیگر اینکه خاطرات یک زن از متن جنگ روایت می‌شد نه از حاشیه این واقعه. این همه که گفته شد شاید پاسخی کلی و اجمالی باشد به این پرسش که چرا کتاب‌های دفاع مقدس پرفروش و پرمخاطب است.