گروهورزشي: پس از 110 سال وقتی تیمی به دسته پایینتر سقوط میکند برای هوادارانش احساسی به مصداق دفن شدن را میدهد، البته کسی نمیتواند احساس مردن را تشریح کند ولی انگار هواداران ریورپلاته در بعدازظهر یکشنبه 26 ژوئن آن هم روی سکوهای «مونومینتال» چنین احساسی را داشتند. سقوط پس از 110 سال! این عدد یعنی یکقرن بیشتر؛ رقم کوچکی نیست که بتوان به سادگی از کنار آن گذشت. پس به همین دلیل است که چند بار روی رقم تاکید میکنیم! حالا قشر مرفه بوئنوسآیرس باید به تماشای بازیهای پلاته در دستهای پایینتر بروند شاید هم تحریم نخستین قدمی باشد که به نشانه اعتراض برمیدارند. وقتی تو هوادار تیمی هستی که چیزی از تعصب و عشق نمیداند باید هم صندلیهای ورزشگاه را به آتش بکشی یا اینکه دست به شورشهای خیابانی بزنی. این شکل معمول ماجراست ولی ما داریم از موقعیتي جغرافیایی حرف میزنیم که فوتبال در آنجا چیزی فراتر از یکزندگی معمولی است، مکانی که استادیومهایش از کلیساهای شهر قابل تقدسترند، استادیومهایی که هیچ هواداری روی صندلیهایشنمينشيند، اين صندليها فقط برای کنده شدن و پرتاب شدن توسط هواداران ساخته شده، اگر در جایگاه «کپ (Kop)» ورزشگاه آنفیلد هواداران لیورپول تنها از این سکوها ایستاده محبوبشان را تشویق میکنند در ورزشگاههای آرژانتین هیچ تیفوسی روی صندلیاش نمینشیند و تمام بازی تیمش را ایستاده تشویق میکند. پس حتی از لحاظ جامعهشناسی هم نمیتوان سقوط ریورپلاته به دستهای پایینتر را اتفاق کوچکی در جامعه فوتبالی آرژانتین قلمداد کرد.
كنار ايستگاه راه آهن فروكاريل
قرار نبود در آن عصر ماه مه سال ۱۹۰۱ كنار ايستگاه راه آهن فروكاريل اوستا، اتفاق خاصى رخ دهد. مردمى كه بىخيال و سرخوش هرازگاهى از فروشگاهها و مغازههاى قديمى بوئنوسآيرس به بيرون سرك مىكشيدند تا شاهد يك نمايش انگليسى باشند، اين موضوع را ثابت مىكردند. به هر حال اتفاق جديد، دردى از دردهاى اين جوانان بيكار و آن خانوادههای فقير دوا نكرد. باشگاه ريورپلاته از همان ابتداى تاسيس متعلق به طبقه اشراف بود. به طور دقيق اين تيم در روز ۲۵ مه ۱۹۰۱ توسط انريكه سالوا رزا، انريكه بالزا، لئوپولدو بالد، خوزه توت، ليويو راتو، خوآن بونينو، آلبلادو سبالوس و لوييز خوآريكو تأسيس شد. آنها ابتدا ۲ تيم كاملا متفاوت را تشكيل دادند اما در ادامه «ليوريوراتو» رئيس جمع، رؤياى ساخت يك تيم بزرگ را عملى و ريورپلاته را به دنياى فوتبال معرفى كرد. او «لئوپوليدو بارد» را به عنوان اولين رئيس باشگاه برگزيد. داستان انتخاب نام باشگاه حكايت خاص خود را داشت. «ريورپلاته» در زبان انگليسى به معناى «رودخانه نقرهاى» است كه شايد با الهام از فضاى سبز منطقه و رودخانه هميشه جارى پايتخت آرژانتين برگزيده شد.تيم تازهتاسيس در گيرودار اين مسائل فلسفى، از هدف خود دور شده بود و تا روز ۳۰ آوريل ۱۹۰۵ هيچ مسابقه رسمى انجام نداد. در آن تاريخ آنها كار خود را با حضور در رقابتهاى دسته سوم آغاز كردند. ريورپلاته در اولين بازى رسمى ۳ بر ۲ مغلوب شد. روز ۷ مه همان سال، قرمز و سفيدهاى رودخانه نقرهاى۴ بر ۳ اولين برترى تاريخ باشگاه را جشن گرفتند.
شروع افسانه ريورپلاته
اين تيم تازه صعود كرده روز ۲ مه ۱۹۰۹، ۵ بر صفر كوئيلمس را از پيش رو برداشت و براى اولين بار ليگ آماتور آرژانتين را فتح كرد. به طور كلى فوتبال آرژانتين تا دهه ۵۰ كاملا غيرحرفهاى دنبال مىشد. ريورپلاته اين فرصت را مغتنم شمرده و با ارائه زيباترين بازىها، قلب هواداران فوتبال را ربود. وقتى فدراسيون فوتبال دستور داد چمن و ظرفيت استاديومها افزايش يافته و استاندارد شود، ريور بزرگترين دردسر را متحمل شد.آنها براى بهرهگيرى از شور هواداران مجبور به ساخت استاديوم ۱۴ هزار نفرى (كه در آن زمان براى كشورى مثل آرژانتين ركورد بود) شدند. مسؤولان باشگاه كه متعلق به طبقه مرفه بوئنوسآيرس باشكوه بودند، براى نشان دادن عظمت تيم بالادستهاى پايتخت با صرف هزينهاى گزاف ورزشگاه جديد را ساختند. يك نتيجه افراط در خرج كردن خوشى است و سر ديگر فقر. «ريور» هر دو را تجربه كرد؛ ابتدا با آن مراسم افتتاحيه حسرتبرانگيز و سپس با ورشكستگى كامل! كارلوس پيسله از راه رسيد و با خريد ريورپلاته شبح ورشكستگى را از اطراف بوئنوسآيرس دور كرد. از آن پس به خاطر ولخرجىهای اين رئيس، باشگاه را «ميلياردرها» ناميدند.
سقوط و در ادامه صعود
ارقام خريد باشگاه از هزار به ميليون ارتقا يافته بود اما طى كردن فاصله مقام دوم تا پله اول به اين سرعت انجام نشد. ريور در جام ليبرتادورس مىدرخشيد اما از قهرمانى در ليگ خبرى نبود. وقتى آنها بر پنارول (رقيب ديرينه تيمهای آرژانتينى) غلبه كردند، خشم و كينه طرفداران بوكا، فوران كرد. در جريان يكى از بزرگترين تراژدىهای تاريخ فوتبال آرژانتين، سوپركلاسيكوى فصل بعد به صحنه درگيرى هواداران ۲ تيم تبديل شد. 71 كشته و ۶۶ زخمى حاصل اغتشاش روى سكوها بود. ريور بىاعتنا به اين وقايع در حسرت كسب جامهاى بينالمللى مىسوخت. در پايان فصل ۱۹۶۸ عدهاى از بزرگان تيم، خداحافظى كردند. پايان رومانتيك دهه ۶۰ با آغاز تراژيك دهه ۷۰ توأم شد. ريور تا سال ۱۹۷۵ در انتظار قهرمانى در ليگ ماند. با حضور يك ناجى؛ تحول، كار نشدنى تلقى نمىشد. آنخل لابرونا به قحطى ۱۸ ساله باشگاه پايان داده و قرمز و سفيدها را به مقام قهرمانى ليگ فصل ۱۹۷۵ رساند هرچند آنها در فينال جام ليبرتادورس مغلوب كروزيروى برزيل شدند.تب جامجهانى سراسر آرژانتين را فرا گرفته بود. اين دما در سال ۱۹۷۸ به ۴۰ درجه رسيد. هيچكس از باشگاه سخن نمىگفت؛ ديكتاتور بزرگ تنها مىخواست جام در خانه نگه داشته شود. اين اتفاق صورت گرفت و بيش از همه ريورپلاته مسرور شد. فيلول، لوكه، پاسارلا، اورتيز و آلونسو اعضاى ريورپلاته در تيم قهرمان جهان بودند. به هر حال قرمز و سفيدها اينبار در مرحله نيمهنهايى ليبرتادورس بر بوكاجونيورز غلبه كرده و تا فتح جام پيش رفتند. هرچند در ليگ مغلوب سن لورنزو شدند. اين دوران به دانيل پاسارلا تعلق داشت. مردى كه همراه آرژانتين جام جهانى را بالاى سر برده و از اركان تيم بزرگ در سالهاى دهه ۷۰و۸۰ محسوب مىشد. در ادامه ماريو كمپس نيز با مبلغ ۴ ميليون دلار به جمع دیگر ملىپوشان ريورپلاته پيوست اما حتى حضور او نيز نتوانست آنچه مقدر شده بود را تغيير دهد.«پلاته» در سال ۱۹۸۵ ليگ را فتح كرد و در ادامه با غلبه بر «آمريكا كالى» كلمبيا براى اولين بار ليبرتادورس، باارزشترين جام فوتبال آمريكاى جنوبى را نيز به ويترين افتخارات باشگاه افزود. قصه به قسمتهای خوبى رسيده بود. ريورپلاته در توكيو، يك بر صفر استوابخارست را از پاى درآورد و فاتح جام بينقارهاى شد. پس از فتح آرژانتين، آمريكاى جنوبى و جهان، نوبت به آمريكاى شمالى رسيد. «پلاته» به اين جام هم رحم نكرد. آنها با غلبه بر «آليولنز» از كاستاريكا به فصل رؤيايى خود ادامه دادند. سال باشكوه اهالى «رودخانه نقرهاى» در فصل ۱۹۹۰ رقم خورد. با ستارگانى چون زاپاتا آستراده، هكتور انريكو، خوزه بورلى و روبن داسيلوا آسمان باشگاه در دهه ۹۰ نورانى شد. در سال ۱۹۹۱ ريور در فينال جام ليبرتادورس مغلوب كروزيرو شد. ۳ فصل بعد، انزو فرانچسكولى بازگشت و آمريكيو با هدايت تيم، روياى كسب هفتمين قهرمانى را عملى كرد. «ميليونرها در جعبه شكلات غوطهور شدهاند»، اين عبارت تيتر يك پرتيراژترين روزنامه آرژانتين بود.