فوتبال برزیل مثل نواختن موسیقی است، ولی زمانی که فیزیکی بازی می‌کنند مانند تیم‌های اروپای شرقی خسته‌کننده‌ترین فوتبال را ارائه می‌دهند. درست مثل برزیل 1974 با ماریو زاگالو که خودش را جزو متفکران مدرن می‌دانست و ایده‌اش برای سلسائو این بود: «گل نخورید و تنها زمانی که مطمئن هستید حمله کنید». با این روش برزیل از جام‌جهانی به طرز دراماتیکی کنار رفت و خانه زاگالو در کشورش سنگباران شد!
آیا فکر می‌کنید فلسفه فوتبال برزیل اینگونه است؟ در همین باره ادواردو سوارز، جامعه‌شناس برزیلی اعتقاد دارد: «وقتی تیم ملی بازی می‌کند احساس می‌کنیم هویت کشورمان در زمین به نمایش گذاشته شده است»، باید به این نکته توجه کرد وقتی برزیل با سبک «سرخوشانه» بازی می‌کند طبیعتا ویژگی‌های مردمش را عیان می‌کند، یک موضوع کاملا فرهنگی و برخاسته از خیابان‌های جنوب شهر ریودوژانیرو که سبب می‌شود نسلی به نام «مالاندرو» در فوتبال برزیل متولد شود. حالا مالاندرو کیست؟ زمانی که سنت برزیلی‌ها را زیر و رو می‌کنیم، می‌فهمیم مالاندرو یک شخصیت ملی است؛ مردی سیه‌چرده که نیاکانش برده بودند ولی او در سال 1888 تصمیم می‌گیرد کاملا آزاد زندگی کند. او حقه‌باز و شیاد هم هست و با اینکه فقیر است ولی خوب لباس می‌پوشد، در لوکس‌ترین مکان ممکن غذا می‌خورد و همیشه برای ديگران مجذوب‌کننده است.
آنهایی که در محله‌های پایین «ریو» متولد شده‌اند خودشان را مالاندرو می‌نامند، همان مکان‌هایی که آمار جرم و جنایت در آنجا بالاست، از آب تصفیه شده یا برق و دیگر امکانات بهداشتی خبری نیست، مترو فاقد تهویه است و اگر کمی ادوکلن به خود بزنید از یک کیلومتری قابل تشخیص هستید. تنها چیزی که در آنجا به وضوح اهمیت دارد تولد ستاره‌های ناب برزیلی در کنار ساحل‌های مناسب‌سازی نشده است؛ نسلی به نام مالاندرو. اما سوال اصلی را باید با این پرسش آغاز کرد: مهارت مالاندروها از کجا ریشه می‌گیرد؟ مالاندرو در ورزش سنتی برزیل به نام «کاپوییرا»، مهارت دارد، کاپوییرا تلفیقی از رقص و هنرهای رزمی است. حالا اگر می‌خواهید درباره این واژه بهتر بدانید باید سری به فرهنگ لغت فوتبال برزیلی‌ها بزنید.
«برای درک فوتبال برزیل باید کاپوییرا را درک کنید. کاپوییرا روشی برای فریب دادن حریف است. برخلاف دیگر ورزش‌های رزمی که اگر قدرت بدنی‌ات بیشتر باشد برنده می‌شوی، کاپوییرا فلسفه بدن است.» این به آن معناست که شما با بدن خود و تلفیق حرکت‌هایی که ابداع می‌کنی، می‌توانی بر دیگران غلبه کني، این موضوع احتیاجی به فوتبال فیزیکی یا تاکتیک‌پذیر ندارد [همان مساله‌ای که در سطرهای اول مقاله به آن اشاره شد]. مالاندرویی که می‌خواهد رقص کاپوییرا را اجرا کند باید سرخوشانه و آزاد در زمین دریبل بزند. درست مانند گارينشا، پله و جرزینو. آنها بزرگ‌ترین الگوهای فوتبال برزیلی بودند؛ دریبل‌زنانی که عادت داشتند حرکاتی را از خودشان ابداع کنند، درست مثل ضربه «Bicycle Kick» (ضربه برگردان یا دوچرخه). البته نمونه اول نسل سیاهپوست‌های برزیلی گارينشا بود؛ اعجوبه‌ای که اگرچه یک پایش از دیگری کوتاه‌تر بود ولی تمام سیستم‌های حریف را نابود می‌کرد. به او لقب «پرنده کوچک» را دادند؛ ستاره‌ای که با برزیل 2 بار فاتح جام‌جهانی شد. خیلی‌ها اعتقاد دارند گارينشا یک مالاندروی واقعی است و هیچ مربی‌ای نمی‌تواند او را اسیر تاکتیک‌های دست و پاگیر کند. برای مالاندرو که تنها به دنبال فریب دادن حریف با استفاده از بدنش است برنامه‌ریزی کردن روش‌هاي مختلف تاکتیکی دیوانگی محض به حساب می‌آید. وقتی به تمام این تعابیر نزدیک می‌شویم تازه می‌فهمیم که چرا چند دهه از آن فوتبال ناب برزیلی خبری نیست، حتی ستاره‌هایی مانند روماریو، رونالدینیو، رونالدو یا شاید هم روبینیو كه به‌عنوان مالاندرو ظهور می‌کنند، خیلی زود محو می‌شوند. شما نمی‌توانید زیکو، سوکراتس یا کاکا را جزو مالاندروها دسته‌بندی کنید و وقتی بیشتر دقیق می‌شویم مي‌فهميم فوتبالی که با تلفیق سفیدپوستان و سیاهپوستان در برزیل به نمایش گذاشته می‌شود چرا تا این اندازه ملال‌آور است. به فوتبال برزیل از دهه 90 به بعد نگاه کنید. آنها از اصل فوتبالشان دور شده‌اند، فلسفه آنها به دست مدرنیته‌ها افتاده و آنقدر فضای شهر را کوچک کرده‌اند که دیگر جایی برای پرورش بچه‌های ریزنقش سیاهپوست باقی نمی‌ماند. مدارس فوتبال خیلی راحت جای فوتبال خیابانی را گرفته و تنها پسربچه‌های پولدار به سمت این مراکز سرازیر می‌شوند و این به معنای انقراض نسل سیاهپوست‌های دریبل‌زن تعبیر می‌شود.
وقتی فوتبال برزیل دستخوش تغییرات اساسی می‌شود فرهنگ و سیاست آنها نیز متاثر از آن خواهد شد؛ فوتبال مدرن، سیاست عقب‌مانده؛ چیزی که با فلسفه ژوگو بونیتو یا همان عشق‌بازی با فوتبال فاصله دارد.
ژوگو بونیتو به چه معنی است؟
اواسط پاییز سال گذشته قبل از دیدار ایران- برزیل وقتی در اتاق کنفرانس ورزشگاه آل‌مکتوم خبرنگاران، منزس را سوال‌پیچ كردند یک سوال در ذهن اکثریت چرخ می‌زد و آن این بود که آقای منزس! شما چطور می‌توانید ژوگو بونیتو را به برزیل بازگردانید؟ ژوگو بونیتو همان اصطلاح بازی زیباست. البته نمی‌توان خیلی راحت درباره معنی لغوی آن توضیح داد ولی همین بس که یک حس عاشقانه است که باید از 2 جهت بررسی شود. اول از نقطه‌ای که بازیکنان روی زمین توپ را به گردش درمی‌آورند و دوم از روی سکوها، یعنی آن حسی که هواداران به درون زمین انتقال می‌دهند، این استدلال ما نیست بلکه یادداشت‌های پله، ستاره دهه 70 برزیل در فرمت کتاب «زندگی من و بازی زیبا» است او«Beautiful game» را به یک رابطه عاشقانه تعبیر می‌کند طوری که در جایی می‌نویسد «تو هر اندازه که به معشوقت توجه کنی او بیشتر به تو دل می‌بندد». این موضوع مصداق کامل فوتبال سرخوشانه برزیلی است، فوتبالی که سبب می‌شود هواداران با نمایش زیبای پسران «زردپوش» به هیجان بیایند یعنی ژوگو بونیتو. اما سوال اصلی اینجاست که آیا برزیل توانسته بعد از دهه 80 همان فوتبال زیبایش را اجرا کند یا نه و اینکه چرا عصر حاضر متعلق به هلندی‌ها و فوتبال کامل اسپانیایی‌ها شده است؟