یک عکس پیش روی شماست، زمان دقیقا مربوط می‌شود به اوائل دهه 70 خورشیدی. بازیکنانش همه سرشناسند و تعداد بازی ملی‌شان طبیعتا بالا. همان نسل و نسل‌های قبلش بودند که جامعه جوان ایرانی را عاشق فوتبال کردند. دیدن بازی‌های این مردان یکی از معدود سرگرمی و دلخوشی‌های دهه 60 و 70 خورشیدی ما بود. فوتبال اگرچه هنوز همان فوتبال است اما ریزش تماشاگر از روی سکوها نشانه‌ای است از وقوع یک اتفاق تلخ. اگر از پخش بازی‌های مستقیم اروپایی که به صورت مسلسل‌وار از تلویزیون پخش می‌شود بگذریم، اگر از خلق سرگرمی‌های جدید مثل اینترنت، بازی‌های ویدئویی و ده‌ها نمونه دیگر صرفنظر کنیم شاید یکی از علل اصلی ریزش تماشاگر با وجود 2 برابر شدن جمعیت جوان، بی‌کیفیت‌تر شدن فوتبال در ایران باشد اما نکته جالب اینجاست که دستمزدها به صورت باورنکردنی‌ای افزایش یافته است و همین امر بیشتر موجب دلسردی هواداران می‌شود.ما نسل سوخته‌ایم؛ این ترجیع بند مصاحبه بیشتر فوتبالیست‌های دهه 60 و 70 است اما برای اینکه بدانید چرا آنها مدام از سوختگی‌شان حرف می‌زند شاید بهترین روش، مقایسه قیمت آن بازیکنان با تیم ملی فعلی باشد.اگرچه مقایسه یک نسل با نسل دیگر چندان مرسوم و عقلایی نیست اما به عنوان نمونه می‌توان تیم ملی 2 دهه قبل (که عکسش پیش روی شماست) را با فوتبالیست‌های امروزی از حیث قیمت مقایسه کرد و از لحاظ مالی به نتیجه‌گیری جالبی رسید.
عابدزاده چند میلیارد می‌ارزید؟
پس از تصویب قانون منع ورود دروازه‌بان خارجی به لیگ برتر هیچ گروهی به اندازه دروازه‌بانان داخلی شادمان نشدند. سازمان لیگ برتر با الگوبرداری از فوتبال امارات(!) و با نیت خیر و پرورش دروازه‌بان داخلی و مکلف کردن اجباری باشگاه‌های لیگ برتری به این قانون، بر سر قیف ورودی فوتبال یک صافی نصب کرد که منطبق با آن دیگر هیچ باشگاهی حق جذب گلر خارجی را نداشت. نتیجه 2 چیز بیشتر نشد؛ اول اینکه قیمت دروازه‌بانان به بالاترین بهای ممکن در تاریخ فوتبال ایران رسید، سپس هیچ دروازه‌بانی در وضع فعلی دوست نداشت از فوتبال خداحافظی کند چون بازار عرضه و تقاضا دچار نابرابری مطلق شد. در چنین وضعی مهدی رحمتی طبق اخبار تایید شده و شایعه‌های پیرامونش در طول 2فصل گذشته گرانترین بازیکن داخلی لیگ برتر شد. برای آغاز لیگ یازدهم هم او همچنین یکی از گرانترین بازیکنان است و تا این لحظه گفته می‌شود استقلال موفق شده با رقمی نامعلوم او را برای لیگ آتی جذب کند.حالا بر می‌گردیم به گذشته. فکر می‌کنید مجموع دریافتی عابدزاده در آن سال‌ها از استقلال و سپس سال‌های بعدش از پرسپولیس چند میلیون تومان بوده است؟ اگر این رقم دریافتی به اندازه زمان خودش هم بزرگ بوده باشد(که نیست) بهترین دروازه‌بان ایران پس از انقلاب، مسلما ماشینی بهتر از بلیزر سوار می‌شد. حساب کنید الان احمدرضا در سن 25 سالگی بود. او را با رحمتی مقایسه کنید و سپس حدس بزنید چند میلیارد می‌ارزید؟
آن خط دفاعی و این مدافعان
نادر محمدخانی و رضا حسن‌زاده، 2 مدافع مرکزی آن تیم بودند که تقریبا از هر لحاظ کامل‌تر از مدافعان فعلی تیم موجود هستند. اگرچه آن دوره فوتبال از لحاظ سرعت به اندازه امروز سریع نبود اما سر و کله زدن با مهاجمانی مثل پیوس، مرفاوی و محمدخانی از آنها مدافعان ویژه‌ای ساخته بود. امروز محسن بنگر در شرایطی که در تیم ملی فیکس نیست با پیشنهاد 900 میلیون تومانی داماش مواجه می‌شود برای 2 فصل اما ترجیح می‌دهد در سپاهان برای یک فصل دیگر بماند. هادی عقیلی و محمد نصرتی به عنوان سرپنجه‌ترین مدافعان فعلی فوتبال ما شناخته می‌شوند اما باور کنید گاف‌های این 2 در طول چند فصل گذشته به اندازه همه اشتباهات حسن‌زاده و نادر محمدخانی در تمام عمر فوتبالی‌شان بوده است. بویژه در گل به خودی بازیکنان فعلی دارای یک رکورد ویژه منحصر به فرد هستند. می‌توان با قاطعیت گفت پولی که نادر و حسن‌زاده در تمام طول عمرشان بابت فوتبال گرفتند به اندازه رقم قرارداد سال گذشته نصرتی و عقیلی با تراکتورسازی و سپاهان نبوده است. اگر هر بازی ریاضی‌ای با تورم، نرخ دلار و هر شاخص دیگری هم اختراع کنید باز ادعای ما به استحکام خودش باقی خواهد ماند. جواد زرینچه سخت جان بود.او از دفاع راست شروع کرد و در سال‌های پایانی فوتبالش در اواخر دهه 70 به دفاع آخر نقل‌مکان کرد.اگر همان سانتری که در جام‌جهانی برای استیلی کشید که منجر به خلق گل قرن آسیا شد، را در نظر بگیرید بگویید کدان دفاع راست فعلی تیم ملی نیمی از توانایی‌های جواد در زمان اوجش را دارد؟ شاید خسرو حیدری خوب یا عالی (تنها در حمله) باشد اما تا امروز او چند بازی ملی به‌عنوان بازیکن ثابت انجام داده است؟ در هر صورت به نظر می‌رسد اگر جواد امروز هم سن و سال خسرو بود باشگاه‌ها حاضر بودند 2 برابر همه مدافعان راست فعلی فوتبال به او پول بدهند.در دفاع چپ مجتبی محرمی یک استثنا بود. نه در فوتبال امروز و نه در دوره شاهرودی و میناوند هم نمی‌توان بازیکنی هم سنگ مجتبی پیدا کرد. او اگر 20 سال جوان‌تر بود امروز قطعا 3-2 میلیاردی می‌ارزید همانگونه که کشاورز در در اوائل دهه 70 پیشنهاد اغواکننده 6 میلیونی به محرمی داد اما او در پرسپولیس ماند تا آخرین بازیکن از آخرین نسلی باشد که عشقشان را با پول تاخت نزدند. امروز در محاسبات ما، او بازنده محسوب می‌شود. راستی دفاع چپ فعلی تیم ملی کیست؟ حاج‌صفی، نصرتی، پژمان نوری یا... . لطفا از قیاس آنها با محرمی جدا پرهیز کنید.
خط میانی غول‌آسا
تا همین چند سال پیش با حضور باقری، استیلی، «کریمی آماده» تا حدود زیادی وزن و اعتبار خط میانی تیم ملی بالا بود اما با خداحافظی ستاره‌های دهه 70 و رو به پیری گذاشتن کریمی‌ها، اینک این خط میانی از بازیکنانی تشکیل شده که سرآمد آنها جواد نکونام است که قطعا در دسته‌بندی ستاره‌های بزرگ فوتبال ما در بهترین حالت در رده خوب قرار می‌گیرد نه عالی. 20 سال قبل مهدی فنونی‌زاده در قلب هافبک دفاعی ایران حضور داشت و جلوتر از او مرحوم سیروس قایقران بازی می‌کرد. اگرچه عمر فوتبال ملی فنونی‌زاده چندان زیاد نبود اما برای پی بردن به کیفیت فنی‌اش تنها لازم است 2 گل آخر ملی او به محمد الدعایه را به یاد بیاورید. در آخرین بازی تیم ملی در دور مقدماتی جام‌جهانی 1994 آمریکا که تیم ما از رسیدن به جام‌جهانی ناکام ماند، فنونی‌زاده 2 شوت زد که تا سالیان سال جزء جدا نشدنی تیتراژ برنامه‌های ورزشی ما بود. فنونی‌زاده می‌گوید با بیشترین پولی که از استقلال گرفت تنها توانست یک رنو 5 بخرد و برای اینکه با آن جثه درون آن‌جا شود صندلی عقب را برداشت اما در عوض الان فلان هافبک دفاعی درجه دوم لیگ برتر، ماشینی سوار می‌شود که بی شباهت به کشتی نیست. قایقران در اواخر فوتبالش پول خوبی از کشاورز گرفت اما باور کنید اگر آن 2 امروز با همان کیفیت بازی می‌کردند شاید فرصت به بازی کردن «آندو» در میانه زمین تیم ملی نمی‌رسید. تکنیک سیدمهدی ابطحی آنقدر بی‌همتا بود که در تیم ملی فوتسال توانست با مایلی‌کهن عنوان چهارمی جهان را در همان زمان صید کند. می‌توان حدس زد امروز قیمت فعلی بازیکنی در اندازه‌های ابطحی کمتر از 2 میلیارد نباشد. کرمانی‌مقدم هم داستانی به همینگونه داشت، مهاجمی که در آن دوره به هافبک راست منتقل شد و بعدا جایش را به نامجومطلق داد. کرمانی فوتبالی شبیه امروز مهرداد اولادی داشت و شاید اگر او هم 2 دهه دیرتر به دنیا می‌آمد آنقدر پولدار می‌شد که حاضر بود به مثابه مهرداد به پرسپولیس تخفیف 300 میلیونی بدهد.
خط حمله یعنی گل
در آن دوره مهاجم‌های بهتری از جمشید شاه‌محمدی در تیم ملی بودند که می‌توانستند در عکس فوق جای او در تصویر باشند اما با این وجود و با قیاس مهاجمان فعلی تیم ملی، می‌توان جمشید را در رده بهترین‌های امروزی قرار داد. او می‌توانست در فوتبال امروز ما پولی در حد‌و‌اندازه‌های آرش برهانی بگیرد که تنها طلب فصل قبلش از استقلال به قیمت نجومی 550 میلیون تومان رسیده است.در دوره شاه‌محمدی بیشترین رقم قرارداد مهاجم‌ها، اندازه پول فورواردهای درجه 2 امروز لیگ یک بود و آمار گلزنی‌شان به مراتب بهتر از بهترین حمله وران لیگ برتر. در پایان می‌رسیم به فرشاد پیوس. درباره او، قیمت امروزی‌اش پول دریافتی گذشته‌اش، دیگر هیچ نمی‌نویسیم، خودتان در جدول تناسبی حدس بزنید وقتی عمادرضا برای نیم فصل از شاهین بوشهر 850 میلیون تومان می‌گیرید فرشاد آقای گل چند می‌ارزید.بله آنها نسل طلایی اما سوخته ما بودند که هرگز به جام‌جهانی نرفتند اما در عوض در دورانی که ستون دود باقی از جنگ هنوز در آسمان دیده می‌شد، قهرمان پکن شدند و مهم‌تر از آن نسلی را عاشق فوتبال نگه داشتند.