برای آغاز بحث می‌خواستم بدانم اساسا بين شعر امروز و شعر دهه 60 چه تفاوتي مي‌بينيد و آیا برای این تفاوت می‌توان یک روند مشخص صعودی یا نزولی در نظر گرفت؟
شعر دهه 60 شعر نوپايي حساب مي‌شود كه هنوز مولفه‌هايش تعريف‌نشده و شعري است كه مي‌توان آن را به يك جوانه تشبيه كرد. بخش زيادي از آن، مديون فضاي جنگ در آن زمان است كه وقتي وارد زندگي ما شد، فرهنگ و ادبياتي هم با خود آورد. بخش زيادي از شعر دهه 60 را مي‌توان به تاريخ ادبيات نسبت داد؛ تاريخ ادبياتي كه با جنگ عجين شده بود. به نوعي مي‌توان گفت شعر دهه 60، شعر تهييج شده‌است كه البته در زمان خود خوب است اما تاريخ مصرف دارد. هرچه از جنگ فاصله گرفتيم نوع شعر هم تفاوت پيدا كرده است. جمله‌اي است كه مي‌گويد: «شعر را جامعه به شاعر سفارش مي‌دهد». جامعه در هر دهه سفارش ویژه خود را دارد كه اولويت‌هاي آن نيز متغير است. به همين دليل شعر را دهه‌به‌دهه يا حتي كمتر نيز ميشناسند.
با این تفاسیری که شما بیان کردید در دهه 80 وضع شعر به چه صورت است و آیا در این دهه، از آن تهییج و هیجانی که شما درباره شعر دهه 60 گفتید فاصله گرفته‌ایم؟
در دهه ٨٠ به يك پايداري رسيديم كه شعر، به شعري منطقي نزديك‌تر شده‌است. گرچه در حوزه زبان و فرم سعي شده نوآوري‌هايي انجام گيرد كه بعضي از آنها بازتاب خوبي هم داشته است. به همين دليل به شعري كه سالم است بيشتر بها داده شده‌است. در این زمینه می‌توان به مجموعه اشعار منتشر شده توسط شاعران در این دهه اشاره کرد که یکی از بهترین نمونه‌های آن را می‌توان در میان مجموعه اشعار منتشر شده توسط انتشارات سوره مهر مشاهده کرد.
منظور شما از نوپا اين است كه در دهه ٦٠ هيچ شعر و شاعر برجسته‌اي وجود نداشته است؟
ببینید، ادبيات انقلاب اسلامی سال ٦٥ شكل گرفت و شاعران بزرگي هم از آن دهه بيرون آمدند اما شعرهاي بزرگي از این شاعران بيرون نيامده است. اين خيلي مهم است كه شاعران بزرگ، شعرهاي بزرگ هم داشته باشند.
این توضیح معطوف به کیفیت اشعار شاعران است که كوشش در آن دهه به‌رغم کمیت بالا از کیفیت امروز خبری نبود این روند کیفی در بستر تاریخی اینگونه نبوده‌است و حتی به‌عنوان مثال شاهدیم بسیاری معتقدند فهم شعر كلاسيك بسيار راحت‌تر از شعر سپيد است.
خب طبيعي است چون شعر كلاسيك حدود يكهزار سال عمر دارد اما شعر سپيد ما تنها از زمان نيما به‌وجود آمده است كه در مقايسه با شعر كلاسيك قابل مقايسه نيست. مردم ما با شعر كلاسيك گذشته‌ای طولانی را زيسته‌اند و تا بخواهند با شعر سپيد كنار بيايند زمان لازم است.
در دهه 80 دفترهای شعری زیادی از شاعران جوان منتشر شد، فکر می‌کنید شعر این دوره با دوره شما یا همان دهه 70 قابل مقایسه هست؟
شعر جوان در مقايسه با دهه خودمان، دهه ٧٠، قابل مقايسه نيست، چون حتي نصف شاعر و شعري كه امروز هست نيز آن موقع نبود و مهم‌تر اينكه نه اينقدر به شعر اهميت داده مي‌شد و نه تا اين حد به شاعر بها مي‌دادند. حالا خوشبختانه يا متأسفانه فقط در ٣ ماه پاياني سال تعداد زيادي كتاب شعر چاپ اول در كشور منتشر شده كه البته پيدا كردن شعر خوب در ميان اين تعداد شعر، كار دشواري است.
فكر مي‌كنيد علت آن چيست؟
معتقدم شعر در اين سال‌هاي اخير از نظر كمي رشد داشته و به لحاظ كيفي بسياري از كتاب‌ها از نظر زبان و مضمون‌پردازي به هم شباهت دارند.
چه توضیحی برای این مثال‌هايی که بیان کردید، دارید؟
من فكر مي‌كنم بخشي از اين مساله به تكنولوژي بازمي‌گردد. زماني نشر، يك صنعت پيچيده به شمار مي‌رفت كه با آمدن كامپيوتر، نرم‌‌افزارهاي گرافيكي و تكنولوژي‌هاي پيشرفته ساده‌تر شده است. در نتیجه اين حرفه، گسترش زيادي پيدا كرده كه اين يكي از علل انتشار كتاب به تعداد زياد است. دليل ديگر اينكه بايد كمي سختگيري در انتخاب شعرهاي خوب شود، كه نمي‌شود. مشكل از قانون نشر نيز مي‌تواند باشد. قانون نشر مي‌گويد شعر باید مبري از مواردي كه در آن آمده، باشد تا اجازه چاپ پيدا كند. مثلا قوميت‌ها را با هم درگير نكند يا عليه قانون نباشد يا مروج فحشا و فساد نباشد كه همه اينها درست اما هيچ جا به كيفيت كتاب اشاره نشده است. با اين حساب ديگر نمي‌توان يك كتاب را به صرف اينكه شعر خوبي ندارد منتشر نكرد. زماني كه سختگيري در قانون نباشد، توليد هم در همان عرصه زياد مي‌شود. اين عرصه مي‌تواند علاوه‌بر شعر، درباره موسيقي يا فيلم نيز صادق باشد كه البته تا حدودي درباره كيفيت فيلم و موسيقي بيشتر سختگيري مي‌شود اما شعر مورد بي‌توجهي قرار گرفته است. به اين ترتيب كتاب‌هاي بي‌كيفيت منتشر مي‌شود.درنتيجه مي‌توان گفت قانون به نفع كيفيت ادبيات پيش نمي‌رود. البته در دهه اخير كنگره‌هاي شعري بسياري را ديده‌ايم، به‌عنوان مثال، جشنواره شعر فجر را اخيراً راه‌اندازي كرده‌ايم كه همه در جهت حمايت بيشتر شعر است اما نكته حائز اهميت اين است كه بسياري از اين كنگره‌ها خروجي مي‌خواهند.
آقاي بيابانكي زماني كه جشنواره و كنگره نبود، تعدادي از شاعران اعتقاد داشتند اگر با برگزاري جشنواره‌ها از شعر حمايت شود، كيفيت شعر هم بالا مي‌رود اما حالا كه اين اتفاق افتاده شما مي‌گوييد اين مساله موفقيت‌آميز نبوده و خروجي خوبي نداشته، پس بايد چه اتفاقي
رخ دهد؟
نكته اينجاست وقتي به يك پديده بيش از حد اهميت داده شود، ممكن است نتيجه معكوس دشته باشد. لزوما ازدياد يك مساله، به معناي پيشرفت در آن جريان نيست. يك جشنواره آن هم بدون دادن موضوعيت جزئي، بايد برگزار شود تا مثبت تلقي شود. اين روزها به جاي اينكه شاعران جشنواره‌ها را هدايت كنند، جشنواره‌ها شاعران را هدايت مي‌كنند. شعر يك پديده ناخودآگاه و دروني است. وقتي يك جشنواره با موضوع محلي برگزار شود باعث مي‌شود شاعران به دنبال توليد آثار بروند و از آنجايي كه شعر يك پديده ناخودآگاه و دروني است با اين جشنواره‌ها، اشعار بي‌كيفيت توليد مي‌شود، درنتيجه مي‌توان گفت موضوع‌بندي شعر، كيفيت آن را پايين مي‌آورد.