یکی از اعضای کادر فنی عربستان سعودی که در حال تماشای تیمملی در آستانه یکچهارم نهایی جامملتهای آسیای 2007 بود از روند حرکت تیم چنین مینالید: «مشکل از بازیکنان ما است.» او که سرش را با نشانه افسوس در جهت حرکت عرق ریختن بازیکنان در گرما و رطوبت عصرگاهی جاکارتا تکان میداد، میگفت: «آنها بهقدر کافی گرسنه رسیدن به اوج نیستند. فنی و بدنی مشکل ندارند ولی ذهنی ...»اما اگر کمبود بازیکنان سعودی، اشتیاق برای رقابت با بهترینهای جهان باشد، درباره فدراسیون آنها نمیتوان چنین چیزی گفت، چون آنها با امضای قرارداد با مربی دانهدرشتی مثل فرانک رایکارد حاضر نیستند به هیچ قیمتی از «باشگاه قدرتهای آسیا» بیرون بروند. با نگاهی به رکوردهای گذشته سرمربی هلندی جدید سعودیها، سرمایهگذاری 3/9 میلیون پوندی روی او طی 3 سال گذشته منطقی به نظر میرسد. لئوبین هاکر آخرین مربی بزرگ هلندی که روی نیمکت آنها نشست نه تنها عربستان را به نخستین جامجهانیاش (1994 آمریکا) برد بلکه تیم را از مرحله گروهی عبور داد. اما 10 سال بعد در جام ملتهای 2004 چین و تحت هدایت جرارد فاندرلم (دستیار سرمربی آژاکس در دوره دوم فوتبال رایکارد در آژاکس و هنگام قهرمانی لیگ قهرمانان 1995)، بازهای سبز صحرا با یک امتیاز ناقابل در قعر گروهشان قرار گرفتند. این شوکی بود پس از 6 حضور متوالی در فینال جام ملتهای آسیا. همچنین یک افت بزرگ بود چون طی 2 فصل الاتحاد (2004 و 2005) لیگ قهرمانان آسیا را قبضه کرده بود. صعود درخشان به جامجهانی 2006 و بعد رسیدن به فینال جام ملتهای آسیای 2007 به معنای رشد دوباره عربها بود. از آن پس اما اخبار واصله از سبزها چه برای هواداران و چه فدراسیون ناامیدکننده بوده است. کرهجنوبی و ژاپن در عوض تیمهایی بودهاند که تمام آنچه را که سعودیها از انجامش ناتوان بودهاند به بهترین شکل انجام دادهاند؛ فرستادن بازیکنان به لیگهای بزرگ، قبضه فوتبال باشگاهی آسیا، توسعه استعدادهای پایه و راهیابی به مراحل حذفی جامهای جهانی. تماشای این دستاوردها برای عربستان سعودی واقعا دشوار است. پس از سال 1994، 3 حضور پیاپی در جامجهانی چنین تعبیر میشد که آنها نماینده ثابت خاورمیانه در عرصههای جهانی هستند. حتی در ژوئن 2009، آنها در هر لحظه مسابقه خانگی با کرهشمالی این بخت را داشتند که به آفریقایجنوبی 2010 بروند ولی در حسرت یک گل که صعود مستقیمشان به پنجمین جامجهانی متوالی را تضمین کند سوختند. در ورزشگاه بینالمللی شاه فهد جشن شادی کمونیستهای کرهای در رختکن غرق در ماتم سعودیها دفن شد. آن شب با هرکسی در اردوی سعودیها صحبت میکردم میگفتند بازیکنان شرق آسیایی کم استعداد بودهاند ولی از روحیهای جنگنده برخوردارند که هیچکس حریفش نمیشود. در بازی پلیآف هم در آخرین دقیقه، بحرین، همسایه کوچک عربستان، آنها را تحقیر کرد. بعد فدراسیونی که به آسانی عبور لیونل مسی از مدافعان، مربی عوض میکرد (34 سرمربی در 25 سال) در اقدامی غیرمعمول اعتمادش را از ژوزه پسیرو سلب نکرد و گذاشت مربی پرتغالی بماند. اما به محض باخت در نخستین بازی جام ملتهای آسیای 2011، مقامات فدراسیون روی فرم بازگشتند و سرمربی اسبق پاناتینایکوس را بیرون انداختند.
بلافاصله ناصر الجوهر نسخه سیبیلوی تونی پارکر در خاورمیانه گزینه همیشگی آنها برای جایگزینی سرمربیان اخراجی در چنین مواقعی، برای پنجمینبار سرمربی موقت تیم ملی شد اما اینبار در مرحله گروهی جام 2011 این حربه کارگر نیفتاد و عربستان پس از یک شکست و یک تساوی، با باخت خردکننده 5 بر صفر به ژاپن حذف شد و متعاقب آن عربستان تا رتبه نود و دوم رنکینگ فیفا سقوط کرد در حالی که ماه مه 2004 آنها تا بیست و سومین پله بالا آمده بودند. این افتضاحات به قیمت شغل شاهزاده سعودی و رئیس فدراسیون فوتبال عربستانسعودی، سلطان بن فهد بن عبدالعزیز تمام شد. رئیس جدید شاهزاده نواف بن فیصل، برای شروع حرکت، زمان لازم را داشت و پس از اختلافنظر آشکار با ریکاردو گومز برزیلی، تصمیم گرفت با دست گذاشتن روی یک نام واقعا بزرگ هواداران و رسانهها را خوشحال کند. حالا اصلا بعید نیست که عربستانسعودی با هدایت سرمربی اسبق بارسلونا با ایرانی ملاقات کند که سرمربی اسبق رئالمادرید، کارلوس کرش روی نیمکتش مینشیند، مردی که پسیرو، سرمربی پیشین عربها دستیارش در رئالمادرید بود. اگر این اتفاق در مقدماتی جامجهانی آینده بیفتد یک تقابل منطقهای خواهد بود با طعمی ویژه. البته این اتفاق هنوز مسجل نشده است. نخستین گام رایکارد در جاده برزیل 2014 گامی مطبوع است در اواخر همین ماه (جولای) و 2 بازی رفت و برگشت مقابل هنگکنگ. این باید یک معرفی آبرومندانه برای رایکارد باشد و دروازهای آسان روی نخستین مرحله گروهی که سرنوشت صعودکنندگان آسیایی به برزیل را مشخص میکند. سرمربی قهرمان لیگ قهرمانان 2006 اروپا تازه دارد DVD شاگردان جدیدش را مرور میکند تا بعد ظرف چند روز آینده این فرصت پیش بیاید که با چشمهای خودش آنها را برانداز کند. او بریده فیلمهای بازیکنان با استعداد عرب را هم خواهد دید و شاید از اینکه چرا تا به حال آنها را نمیشناخته شگفتزده شود. فقدان ستارههای آنطرف آبی به عنوان یکی از دلایل مرتبط با افول عربستان مقابل ژاپن و کرهجنوبی مطرح میشود. بازیکنان در عربستان سعودی و سایر کشورهای عربی منطقه از اینکه در کشورشان بمانند راضی هستند و تمایلی به انتقال از خانه و کاشانه راحتشان ندارند. «یاسر القحطانی» به صورت توأمان سمبل قوتها و ضعفهای بازیکنان پادشاهی عرب محسوب میشود. از قبل از جامجهانی 2006 او یکی از بهترین مهاجمان آسیا شناخته میشود بیآنکه بتواند به حداکثر ظرفیت خود برسد چرا که گفته میشود میهمانی رفتن را بیشتر از بازی کردن دوست دارد. تنها اقدام او به سمت فوتبال اروپا هم در سال 2007 ناکام ماند و شهرت بدی در منچسترسیتی برای او به جا گذاشت، همین و تمام. اگر گزارشهای روزنامههای عامهپسند انگلیسی را باور کنیم ریچارد دان با یک تكل سنگین در همان روز اول جلوی تماشاگران سیتی طوری به قحطانی خوشآمد گفت که او مثل کیسه شن بر زمین افتاد و اشکش درآمد اما شخصیت آسانگیر رایکارد که ترجیح میدهد دست دور گردن بازیکنانش بیندازد تا اینکه انگشتش را جلوی صورتشان بگیرد و تهدیدشان کند درست همان چیزی است که القحطانی به آن نیاز دارد. در این صورت شاید عربستان کمی به برزیل نزدیک شود. ستاره جدید خط حمله «نایف حظاظی» هنوز پس از اتفاقات سال 2009 خود را باز نیافته، زمانی که او با عربستان هنوز جولان میداد و تا پلیآف جامجهانی هم پیش رفت اما مقابل بحرین رباط پایش کشیده شد و دیگر به حالت عادی بازنگشت.این گلزن غریزی الاتحاد یکی از معدود استعدادهایی بوده که هواداران عرب را به وجد آورده است. فقدان سرمایهگذاری در فوتبال جوانان و پایه مشکل قدیمی و پابرجای فوتبالی است که به طرز احمقانهای تحت تسلط شیوخی ثروتمند است که اصلا نمیتوانند برای موفقیت صبر کنند. اما اینبار آن همه پولی که به پای تازهوارد هلندی ریخته شده است حتما روی راس هرم فوتبال صحرا نیز اثر میگذارد چون در کشوری که برنامه فراگیر فوتبال جوانان وجود دارد، آینده فوتبال در دست باشگاههایی است که ترجیح میدهند به محض چند نتیجه بد مربیشان را عوض کنند تا اینکه به دور دستها بنگرند. فشارهای مثبتی در باشگاه النصر وجود دارد که آنها برنامه توسعه جوانان را جدی گرفتهاند ولی هنوز باید صبر کرد تا این کار تبدیل به یک روند شود.فدراسیون سعودی میتواند از طرق دیگر روی تیم ملی تمرکز کند که البته این روشها بیشتر خاص فوتبال باشگاهی هستند. در عربستان اغلب بر این باورند که دلیل بازگرداندن الجوهر در مواقعی که اوضاع خوب پیش نمیرود صرفا پذیراتر بودن یک مربی بومی در مقابل پیشنهادات بالادستی است. اما بعید است رایکارد چنین دردسرهایی داشته باشد چون با نگاهی به قرارداد کلان او و نام بزرگش کمتر کسی به خود جرات میدهد توصیهای به او بکند. مردی که چه به عنوان بازیکن و چه به عنوان مربی لیگ قهرمانان اروپا را برده است به سختی در مقابل خواستههای غیرمنطقی شیوخ کوتاه میآید. اتفاقا این شرایط باعث ثبات بیشتر او روی نیمکت در مقایسه با مربیان خارجی پیشین در عربستان میشود و در ضمن چشمانداز کار او را هم طولانیتر میسازد چرا که با چنین شرایطی دیگر او را با چند نتیجه ضعیف عوض نمیکنند.
اما شاید هم اینها فقط خوشبینیهای زودهنگام باشد چون هیچ کس نمیداند در آینده در کویر چه خواهد شد و رایکارد 2 سال دیگر کنار خط هنوز هم دلش میخواهد دست دور گردن شاگردان و روسایش بیندازد یا خیر؟
منبع: Soccernet