گروه سیاسی: هشدار اخیر مقامات ایران تاثیرگذار شد و رسانه‌های هند از اقدام مقامات این کشور برای پرداخت پول نفت ایران خبر دادند. خبرگزاري هندي PTI در خبري نوشت که چند روز پس از هشدار ايران مبني بر امکان قطع صادرات نفت به هند به خاطر عدم پرداخت بدهي‌ها، يک مقام ارشد دولتي به شرط فاش نشدن نام خود گفت: «در حال بررسي مکانيسمي براي پرداخت بهای نفت خام ايران هستيم. ما به راه حل اين موضوع خيلي نزديک هستيم. بانک‌هايي در چند کشور براي انتقال پول ما به ايران شناسايي شده‌اند. نمي‌توانم توضيح بيشتري بدهم چون به محض اينکه اسامي بانک‌ها و کشورهايي که مايلند به ما در پرداخت بهای نفت ايران کمک کنند را اعلام کنيم، آنها تحت فشار برخي کشورها قرار خواهند گرفت و ممکن است عقب‌نشيني کنند. تنها چيزي که مي‌توانم بگويم اين است که پرداخت‌ها به يورو خواهد بود». انتشار این خبر البته در دیگر رسانه‌های هندی نیز صورت گرفت. روزنامه ايندين اكسپرس از جمله این رسانه‌ها بود. این روزنامه هندی البته اطلاعات بیشتری از مکانیسم جدید دهلی نو برای پرداخت پول نفت ایران را منتشر کرد. به گزارش این روزنامه، دهلي‌نو مكانيسم جديدي را براي پرداخت پول نفت ايران طراحي كرده كه بر اساس آن 20 درصد پول نفت ايران به روپيه و بقيه آن به يورو پرداخت مي‌شود. ايندين اكسپرس اعلام كرد مذاكرات در درون دستگاه اداري هند درباره طراحي مكانيسم جديدي براي پرداخت پول نفت وارداتي هند از ايران به نتيجه رسيده است. ادامه اين گزارش به جزئیات پرداخت پول نفت اختصاص داشته است؛ بدین گونه که بر اساس توافق صورت گرفته، هند قرار است پول نفت وارداتي از ايران را از طريق بانك‌هاي «تركيه و امارات» پرداخت كند. بر اين اساس شركت‌هاي نفتي هند با باز كردن حسابي در يك بانك تجاري تركيه بر مبناي روپيه و همچنين از طريق بانك مركزي امارات پول نفت ايران را مي‌پردازند. هند هر سال بيش از 12 ميليارد دلار نفت از ايران وارد مي‌كند. قرار است هند 20 درصد نفت وارداتي از ايران را بر مبناي روپيه از طريق بانك تجاري تركيه - هالك بانكاسي- در استانبول پرداخت كند و مابقي پول نفت ايران از طريق بانك مركزي امارات با يورو پرداخت مي‌شود. به عبارت دیگر 4/2 میلیارد دلار بدهی هند به ایران، از طریق ترکیه و به روپیه و 6/9 میلیارد دلار از طریق امارات و به یورو پرداخت می‌شود. روز گذشته قرار بود مقام‌هاي وزارت دارايي هند براي بررسي نهايي اين طرح و مكانيسم جديد تشكيل جلسه دهند.
ایران در جریان است
اما این ساز و کار جدید هندی‌ها باید مورد توافق طرفین باشد که به نظر می‌رسد توافقات ابتدایی حاصل شده است. يك مقام آگاه هندي در اين باره به «ايندين اكسپرس» گفت همه تحولات مربوط به اجراي اين مكانيسم جديد براي پرداخت پول نفت ايران به مقام‌هاي وزارت امور خارجه ايران اطلاع داده شده است. این موضوع درحالی است که روزنامه هندی «تریبیون» نیز در خبری از سفر غیررسمی قائم‌مقام وزارت خارجه هند با هدف جلب حمايت ايران خبر داد. این روزنامه در گزارشي با عنوان «سفر بي سر و صداي نيروپاما رائو به ايران» نوشت: خانم نيروپاما رائو، قائم‌مقام وزارت خارجه هند، در تلاشي آشکار براي جلب حمايت ايران که بارها گلايه کرده است دهلي نو در روابط خود با ايران تسليم فشار آمريکاست، ديداري بي سر و صدا از ايران انجام داد. به گزارش ايسنا، بر اساس این گزارش رائو به همراه سينها، مدير کل وزارت خارجه در ارتباط با امور ايران، با علي‌اکبر صالحي، وزير امور خارجه ايران، ديدار و درباره همه ابعاد روابط هند و ايران گفت‌وگو و تبادل نظر کرد. گفته مي‌شود وزير امور خارجه ايران بر ضرورت برقراري روابط مستحکم و قوي بين 2 کشور براي تضمين صلح در منطقه تاکيد کرده است. وي همچنين از حجم کنوني مبادلات تجاري 2 کشور ابراز نارضايتي و اظهار كرد که اميدواريم حجم مبادلات در سال‌هاي آتي در ابعاد مختلف رشد کند. در گزارش این روزنامه درباره خط لوله گاز ايران- پاکستان- هند خبری منتشر نشد. ديدار خانم رائو از ايران پس از سفر شيو شانکار منون، مشاور امنيت ملي هند، به تهران در‌ماه مارس (در آستانه سال نو ايراني) انجام شده است. گفتنی است سال آینده میلادی «مانموهان سينگ»، نخست‌وزیر هند نیز عازم ایران می‌شود.
اطمینان خاطر از صادرات نفت
در حالی که مقامات ایران به تکرار اعلام کرده‌اند که با وجود بدهکاری هند، صادرات نفت به این کشور قطع نمی‌شود، وزیر نفت هند نیز تاکید کرده است که کشورش برای اطمینان از متوقف نشدن صادرات همه اقدامات لازم را انجام داده است. به گفته جیپال ردی، در موضوع صادرات نفت ایران به هند تنها یک مشکل وجود دارد و آن یافتن راهی جایگزین برای پرداخت‌های نفتی به ایران است. وزیر نفت هند این مشکل را قابل حل می‌داند و این در شرایطی است که با گذشت بیش از 6 ماه از ممانعت بانک‌های خارجی برای انتقال وجه خرید نفت از ایران؛ هنوز راهی برای پرداخت‌های نفتی پیدا نشده است. اخیرا برخی منابع خبری از هشدار شرکت ملی نفت ایران به پالایشگاه‌های هندی خبر دادند که در صورت پرداخت نشدن بدهی‌های معوق این پالایشگاه‌ها را به قطع صادرات نفت برای‌ماه مرداد تهدید کرده بود. هند نیز به واسطه روابط خود با ایران در بخش انرژی تحت فشار آمریکا قرار دارد و واشنگتن اخیرا در گزارشی که توسط کنگره آمریکا منتشر شده، خواستار فاصله گرفتن دهلی نو از تهران شده‌است. گفتنی است، هند پس از چين دومين واردكننده بزرگ نفت از ايران به شمار مي‌رود و هر سال بيش از 12 ميليارد دلار نفت از ايران خريداري مي‌كند ولي در مقابل ميزان صادرات هند به ايران كمتر از 2 ميليارد دلار است. در کنار هند، چین و کره‌شمالی، ژاپن و كره‌جنوبي نیز همچنان به واردات نفت از ايران ادامه مي‌دهند. بانك مركزي هند دسامبر گذشته زير فشارهاي سياسي و اقتصادي آمريكا اعلام كرد همه مبادلات ارزي شركت‌هاي هندي با ايران در چارچوب مكانيسم اتحاديه پاياپاي پولي آسيا ممنوع است.
موضوع حیثیتی
به اعتقاد کارشناسان، موضوع پرداخت پول نفت خریداری شده از ایران توسط هندوستان یک موضوع حیثیتی برای ایران و ایالات متحده است از سويي آمریکا به دلیل فشار بر شورای امنیت برای اعمال بسته فشار بر ایران ناچار به کارآمد نشان دادن تحریم‌هاست و از دیگر سو ایران نیز همواره تلاش کرده تا موارد ناکارآمدی تحریم‌ها را به طرف غربی نشان دهد. بنابراین در این شرایط اگر ایران به هر طریق بتواند 12 میلیارد دلار بهای فروش نفت به هندوستان را دریافت کند، آنگاه در کنار برجسته شدن یک مورد دیگر شکست آمریکا در قبال موضوع تحریم ها، اراده‌ای در دیگر کشورها برای برقراری مناسبات اقتصادی با ایران ایجاد می‌شود. همه این موضوعات در حالی است که زمزمه‌هایی از مذاکرات هسته‌ای 1+5 با ایران به گوش می‌رسد. چین و روسیه نیز در پی توافق شانگهای با ایران، خواستار لغو دور جدید تحریم‌ها شده‌اند. از طرف دیگر ایالات متحده با اعمال تحریم‌های جدیدتر علیه ایران عملا به این توافق هسته‌ای واکنش داد و یوکیو آمانو، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی نیز بار دیگر فضای روانی منفی علیه برنامه هسته‌ای ایران را کلید زد. در این وضع به نظر می‌رسد فعل و انفعالات آتی در نحوه مذاکره یا توافق احتمالی هسته‌ای می‌تواند تاثیر مستقیمی بر موضوع تحریم‌ها داشته باشد، موضوعی که محمود احمدی‌نژاد، رئیس‌جمهور چندی پیش در دیدار دیمیتری مدودف، رئیس‌جمهور روسیه صراحتا آن را به عنوان پیش‌شرط مذاکره با 1+5 مطرح کرد.