بازی‌اش را این روزها در مجموعه تلویزیونی
«ساختمان پزشکان» به کارگردانی سروش صحت و در نمایش «ماه‌زدگان» به کارگردانی برادرش بهرام تشکر می‌بینیم. پیش‌تر و به طور مشخص در سال‌های گذشته در عرصه تئاتر فعالیت می‌کرده است. اگرچه حضورش در رادیو به عنوان گوینده و همین‌طور دوبلور را هم نمی‌توان نادیده گرفت. حضور بهنام تشکر در 2 اثر «ساختمان پزشکان» و«ماه‌زدگان» ما را بر آن داشت با او به گفت‌وگو بنشینیم، اگرچه محور گفت‌وگو بیشتر به سمت و سوی سریال «ساختمان پزشکان» رفت.
اگر موافق باشید گفت‌وگو را با سوالی درباره تجربه حضور در مجموعه تلویزیونی «ساختمان پزشکان» شروع کنیم. این تجربه را چطور ارزیابی می‌کنید؟
اگر موافق باشید گفت‌وگو را با سوالی درباره تجربه حضور در مجموعه تلویزیونی «ساختمان پزشکان» شروع کنیم. این تجربه را چطور ارزیابی می‌کنید؟طبعا بازی در نقش دکتر نیما افشار برای من تجربه خوبی تلقی می‌شود، ضمن اینکه تیمی که برای این سریال انتخاب شده بود نیز توانست در موفقیت سریال سهم بسزایی داشته باشد زیرا همه کسانی که در این سریال از بازیگر تا نویسنده و کارگردان و دیگر عوامل به فعالیت پرداخته بودند دارای پیشینه و سوابق درخشانی در زمینه کاری خود به‌شمار می‌روند. به عنوان مثال پیمان قاسمخانی با نوع نگارش و قلم خود و ارائه آثار موفق در زمینه فیلمنامه ثابت کرده که چقدر می‌تواند در پیشبرد یک اثر نقش داشته باشد یا همین‌طور محسن چگینی در مقام تهیه‌کننده که هم سابقه زیادی در این زمینه دارند و هم خوش‌حساب هستند. (باخنده) علاوه بر این، حضور
2 تصویربردار زبده صدا و سیما و کارگردان تلویزیونی نیز به چینش یک تیم خوب برای ساخت چنین سریالی کمک کرده است طوری که می‌توان گفت گروهی که با یکدیگر در این مجموعه همکاری می‌کردیم تا اندازه‌ای همدل و صمیمی بودند که بعد از پایان فیلمبرداری، دلمان خیلی زود برای هم تنگ شده است. به هر حال تمام این مولفه‌ها توانست کار را به مراحل خوبی برساند.
آقای صحت در گفت‌وگویی به این نکته اشاره کرده‌اند که تمام تلاش گروه در این سریال بر این بوده که بتوان به نوآوری پرداخت. خود شما از منظر یک بازیگر فکر می‌کنید گروه چقدر توانسته در این زمینه موفق باشد؟
تصور می‌کنم اگر بخواهیم به نوآوری‌هایی که در این سریال شده اشاره کنیم در درجه نخست می‌توان از حضور بازیگران تئاتر در آن نام برد. در واقع، نخستین نوآوری در کارهای طنز شبانه وجود بازیگرانی بوده که از تئاتر به تلویزیون آمده‌اند ضمن اینکه جنس چرخشی نوشته‌های برادران قاسمخانی را نمی‌توان در موفقیت این سریال نزد مخاطبان بی‌تاثیر دانست. به بیان ساده‌تر، زاویه دید و نگاهی که نویسندگان این مجموعه به سمت مقوله روانشناسان داشته‌اند، توانسته به نوآوری در سریال منجر شود.
نکته‌ای در این میان وجود دارد که وقتی در آثار طنز، مشاغل، صنوف و اقشار مختلف جامعه دستمایه نویسندگان قرار می‌گیرند، پاره‌ای سوءبرداشت و سوءتفاهم‌ها شکل می‌گیرد. این اتفاق در حالی صورت می‌گیرد که عمدتا مشاهده می‌کنیم برنامه‌های طنز تنها با هدف کاهش فشارهای روانی جامعه ساخته می‌شوند و اصولا در آنها غرض‌ورزی وجود ندارد. با این حال فکر می‌کنید چقدر می‌توان در این زمینه به فرهنگسازی پرداخت و ظرفیت اجتماعی را برای ساخت برنامه‌های طنز بالا برد؟
من هم با این مساله موافقم که برنامه‌های طنز که بویژه در قالب مجموعه‌های تلویزیونی ساخته می‌شوند، قصد دارند در یک ظرف زمانی خاص که برای پخش‌شان تعیین می‌شود مردم را سرگرم کرده و لبخند را به لب آنها بیاورند. البته یادمان باشد کارهای طنز همواره دارای جنبه‌های انتقادی نیز هستند و این یکی از مهم‌ترین مولفه‌های آنها به‌شمار می‌رود طوری که برخی بر این اعتقادند که اصلا رسالت طنز، انتقاد کردن از مسائل و معضلات اجتماعی است، ضمن اینکه قشر پزشکان که در این مجموعه منبع الهام نویسندگان واقع شده‌اند، قشری کاملا فرهیخته هستند و اساسا درباره شوخی‌هایی که در «ساختمان پزشکان» با آنها می‌شود ظرفیت بالایی دارند. از دیگر سو، در پاسخ به بخش دیگری از سوال شما باید بگویم من به شخصه بر این باورم که باید به سمت و سوی ساخت برنامه‌های طنزی از این جنس برویم، البته نه تا اندازه‌ای که در ورطه افراط و تفریط گرفتار شویم و مخاطبی که ماه‌ها برایش خوراک فرهنگی تهیه کرده‌ایم را دچار سوءهاضمه کنیم. منظورم این است که می‌توان از رهگذر ساخت چنین مجموعه‌هایی و در قالب شوخی به سمت و سوی ظرفیت‌سازی مشاغل اجتماعی نیز قدم برداشت. به این ترتیب، برنامه‌هایی از این دست نه طوری ساخته می‌شود که به شغل و قشر خاصی بربخورد و هم ظرفیت و توان جامعه بالا می‌رود. در کشورهای دیگر تمام مشاغل دستمایه ساخت آثار سینمایی و تلویزیونی هستند. حتی خود آنها گاهی به برنامه‌سازان و نویسندگان پیشنهاد می‌دهند در قالب فیلم و سریال با ما شوخی کنید. به نظر می‌رسد این روش خوبی برای غریب‌زدایی مشاغل نسبت به مردم می‌شود. شما تصور کنید پلیس آمریکا حتی گاه می‌گوید به نقد کردن ما بپردازید و در قالب برنامه‌های طنز با ما شوخی کنید. خب! این مساله موجب می‌شود چهره پلیس نزد مردم دیگر آن چهره اخمویی که اکثر مردم تصور می‌کنند، نباشد بلکه پلیس به عنوان عضو همیار جامعه همواره در کنار مردم حضور یابد. یعنی با ساخت چنین برنامه‌هایی از پلیس در دیگر کشورهای جهان، پلیس از چهره‌ای خشن به عنصری مانوس و همدوش مردم مبدل می‌شود. امیدوارم چنین مباحثی در جامعه ما نیز جابیفتد.
راهکاری که شما برای فرهنگسازی و به قول خودتان جاافتادن آثار طنز انتقادی ارائه می‌دهید، چیست؟
ببینید، من یک بازیگرم و تصورم بر این است که راهکاری که شما به آن اشاره می‌کنید باید از سوی سیاستگذاران دولتی و دست‌اندرکاران امر صورت بگیرد. از نظر من تلویزیون یک ابررسانه به تمام معناست؛ ابررسانه‌ای که در سراسر زندگی روزمره ما جاری و ساری است و حتی اگر در اتاق دیگری باشیم و صدای تلویزیون را بشنویم باز هم به این معناست که در زندگی ما نقش دارد، بنابراین در درجه نخست سیاستگذاران این ابررسانه برای فرهنگسازی و مهیا شدن بستری مناسب برای ساخت برنامه‌های طنز اقدام کنند. چون بی‌تردید هیچکس بهتر از آنها نمی‌تواند به فراهم کردن این فضای فرهنگسازی کمک کند.
شما در لابه‌لای گفت‌وگو به این مساله اشاره کردید که حضور بازیگرانی چون هومن برق‌نورد، هوشنگ حریرچیان و حتی خود شما یکی از نوآوری‌های مجموعه «ساختمان پزشکان» بوده است. حال می‌خواهم بپرسم تجربه و پس‌زمینه تئاتری داشتن چقدر می‌تواند به حضور یک هنرمند در رسانه‌ای چون تلویزیون کمک کند؟
مسلما خیلی. در صورتی که جنس مدیوم تلویزیون و تئاتر از اساس با یکدیگر فرق می‌کند و این 2 از جنبه‌های گوناگون دارای وجوه افتراقی با یکدیگر هستند. با این تفاسیر، شما می‌توانید جنس تئاتری خود را در تلویزیون تغییر دهید و در ابعادی به مراتب تاثیرگذارتر به ایفای نقش بپردازید و از همه مهم‌تر اینکه تماشاگر را همراه خود داشته باشید. در واقع آداپته کردن بازیگر تئاتر در مدیوم تلویزیون اتفاق می‌افتد.
کدامیک از آنها به مثابه سکوی پرش برای بازیگر به‌شمار می‌روند و در این پرش کدامیک بر دیگری مقدم‌تر است؟
مسلما تلویزیون، چون به هر حال اگر بخواهیم از منظر مخاطب‌شناسی به 2 مقوله تئاتر و تلویزیون نگاه کنیم، می‌بینیم که در تلویزیون مخاطب بیشتری وجود دارد.
مخاطب تلویزیون بیشتر است به این خاطر که قیمت بلیتهای تئاتر در حال حاضر بالاست و همه اقشار جامعه نمی‌توانند از عهده خرید آن بربیایند. نظر شما چیست؟
من نظرم این است که قبلا بلیتهای تئاتر ارزان بوده است.
می فهمم چه می‌خواهید بگویید. منظورتان این است قیمت این بلیت‌ها در ازای زحماتی که بازیگران تئاتر بر سر اجرای یک نمایش به خرج می‌دهند ناچیز است.
دقیقا. اما اجازه بدهید در این ارتباط یک مثال هم بزنم. ببینید در حال حاضر در کشورهایی مثل آمریکا باید برای تماشای یک تئاتر، 25 دلار هزینه کنی و تازه برای تماشای نمایش، صندلی‌های ردیف آخر را برایت در نظر می‌گیرند.
درست است. اما شما ما را با جایی مقایسه می‌کنید که به لحاظ اقتصادی و فرهنگی فاصله زیادی از هم داریم و به هر دلیلی تصور می‌کنم توازنی میان خرید بلیت تئاتر با قیمتی که گفتید و قدرت خرید مردم وجود دارد.
بله، طبعا با آنها از وجوه مختلف تفاوت‌هایی داریم اما باز هم بر این باورم که قیمت بلیت تئاتر در مملکت ما زیاد نیست بلکه تئاتر در ایران یک کالای تعاونی است؛ کاملا تعاونی.
آقای تشکر! برگردیم به محور اصلی گفت‌وگو یعنی مجموعه تلویزیونی «ساختمان پزشکان». خاطرم هست زمانی که قرار بود این سریال پخش شود و حتی مدتی تیزرهای آن هم از تلویزیون پخش می‌شد، ناگهان این خبر رسید که سریال به دلایلی مجوز پخش نگرفته است. خب! شما بازیگر نقش اول این مجموعه بودید و بخش قابل توجهی از فعالیت در این مجموعه به همین دلیل برعهده شما بود. این خبر چقدر در روحیه شما اثر منفی گذاشت؟
به اندازه‌ای که تا 2روز حالم بد بود. به هر حال به قول شما طبیعی بود که به هم ریخته شوم و در روحیه‌ام تاثیر بگذارد. حتی شنیدن این خبر موجب شده بود در روند بازی من در ادامه سریال هم اثر بگذارد. اول قرار بود این سریال، بهمن پخش شود، بعد قرار شد اسفند و به همین ترتیب در پخش آن تاخیر می‌شد.
اشکال کار کجا بود یعنی به طور مشخص به چه قسمت‌هایی ایراد وارد شده بود؟
ظاهرا باید برخی قسمت‌ها حذف می‌شد.
در قسمتی از سریال هم می‌بینیم که نیما افشار می‌خواهد یک فیلم بسازد و وقتی فیلم به بخش نظارت می‌رود ایراداتی می‌گیرند از قبیل اینکه موسیقی فیلم سبک است و در جای دیگر عنوان می‌شود که موسیقی سنگین است و همین موجب دلنشین شدن این قسمت در مقایسه با دیگر قسمت‌ها شده است.
نکته‌ای که درباره این قسمت وجود داشت این بود که سازمان با این کار خودش را نقد کرد و این برای ما عجیب بود که این روحیه ظرفیت‌سازی در خود سازمان وجود دارد. در واقع فکر می‌کردیم این بخش که شما به آن اشاره کردید حذف می‌شود که نشد اما به هر حال آن تاخیری که در پخش سریال به وجود آمد تا زمانی که مشکل به طور کل برطرف شد، من بشدت عصبی شده بودم و این عصبیت در طول بازی من در آن 2 روز و
2 قسمت نیز تاثیر گذاشته بود، یعنی عملا پنچر شده بودم و فقط به گفتن دیالوگ اکتفا می‌کردم. امیدوارم بازی من در آن 2 قسمت که از نظر خودم بازی خنثی بود در روند کار تاثیر نگذاشته باشد. البته بعد از 2 روز خودم را جمع و جور کردم و پیمان قاسمخانی و سروش صحت نیز در این زمینه به من کمک کردند تا بتوانم خودم را پیدا کنم و به بازی در سریال ادامه دهم.
سابقه‌ای که ما در زمینه ساخت برنامه‌های طنز خاصه طنز انتقادی داشته‌ایم نشان می‌دهد جز چند سریال در تلویزیون و چند فیلم در سینما، آثار مطلوبی نداشته‌ایم. در سال‌های اخیر هم که شاهد بروز کمدی‌هایی با مفاهیم و اسامی عجیب و غریب در شبکه خانگی و ورود به سوپرمارکت‌ها بوده‌ایم. درباره سریال «ساختمان پزشکان» تا این لحظه این اتفاق نیفتاده است، فکر می‌کنید چرا؟
این موفقیت و تفاوت داشتن با دیگر آثاری که شما در سوالتان به آنها اشاره کردید بی‌تردید مرهون قلم نویسندگان مجموعه یعنی پیمان و محراب قاسمخانی و کارگردانی سروش صحت و نوع زاویه دیدی است که آنها برای این مجموعه در پیش گرفته‌اند. ما سعی کردیم در طول فعالیت‌مان در سریال ساختمان پزشکان به سمت مباحثی چون فوکوس کشیدن، بازی خوردن یا بازی دیگری را تحت‌تاثیر بازی خود قرار دادن، نرویم. به هیچ‌وجه هم این اتفاق در طول کار نیفتاد، یعنی بازی‌ها همگی حساب شده با اندازه‌های دقیق و مشخص شده بود. علت دیگرش این بود که مجموعه «ساختمان پزشکان» برای نخستین‌‌بار برخلاف فیلم‌های کمدی سوپرمارکتی که یا صرفا قشر پولدار را دستمایه و سوژه خود قرار می‌دهند یا قشر فرودست جامعه را، به قشر متوسط جامعه که بخش زیادی از جامعه نیز محسوب می‌شود، پرداخته بود. این یکی دیگر از امتیازات سریال به‌شمار می‌رود و فکر می‌کنم اگر امروز این سریال توانسته مورد عنایت مخاطبان واقع شود، دلیلش همین بوده است؛ توجه نویسنده و کارگردان به قشر متوسط جامعه.
برای بازی در یک سریال یا نمایش، عنوان دهان پرکن نویسنده و کارگردان اثر شما را تشویق به همکاری می‌کند یا متنی که می‌خوانید و بعد از مطالعه می‌بینید که از استحکام و موضوع خوبی برخوردار است؟
به هرحال فاکتورهای اولیه یک بازیگر این است که دوست دارد اگر بازی در نقشی را می‌پذیرد با کارگردانی کار کند که درجه «الف» باشد و در درجات بعدی تیم خوب باشد و بعد هم تهیه‌کننده. (با خنده)
حالا با ورود به تلویزیون چه برنامه‌ای دارید؛ تئاتر که خاستگاه اولیه فعالیت‌های شما بوده را رها می‌کنید؟
نه، من از تئاتر شروع کردم و هر آنچه امروز به عنوان تجربه کسب کرده‌ام به یمن و برکت وجود تئاتر بوده است. خاطرم هست نخستین‌‌بار که در تالار چهارسوی تئاترشهر به اجرای نمایش ژولیوس سزار پرداختم، 2 بار گریم شدم. به این خاطر که هیجان داشتم و گریه کردم و ناچار شدند دوباره گریمم کنند. آنجا بود که به خودم گفتم در جایگاهی ایستاده‌ای که زمانی بزرگان تئاتر چون عزت‌الله انتظامی، جمشید مشایخی، دکتر رفیعی، پرویز پرستویی، حمید سمندریان و... بهترین اجراها را داشته‌اند. حالا نوبت من رسیده بود که هنگام ایفای نقش در نمایش به نوعی به ادای دین به این پیشکسوتان نیز بپردازم و همینجا دوست دارم از استادانی چون هادی مرزبان، بهزاد فراهانی، علیرضا کوشک‌جلالی و در دوبله از آقای نصرالله متقال‌چی تشکر کنم که استادان من در تئاتر بوده‌اند و اگر آنها نبودند امروز همین اندک تجربه را هم نداشتم.
از چه زمانی فعالیت در تئاتر را شروع کردید؟
از شهرستان. چون پدرم در مرکز تحقیقات شیلات شمال کار می‌کرد، نخستین بارقه‌های فعالیت من در شمال و تئاتر شهرستان جرقه زد.
فکر می‌کنید چه عاملی موجب می‌شود هنرمندان از تئاتر به تلویزیون بیایند؟
ببینید، من فکر می‌کنم یک اتفاقی دارد این وسط می‌افتد و آن اینکه انگار فقط بازیگران تئاتر تعهد داده‌اند که تنها به ایفای نقش در تئاتر تا آخر عمرشان ادامه دهند یا بازیگران تلویزیون به همین ترتیب، در حالی که این برداشت غلط است. برخی از هنرمندان واقعا فکر می‌کنند حیطه تئاتر و تلویزیون از یکدیگر سواست. این اشتباه است. همه ما بازیگر هستیم. خاطرم هست چند وقت پیش صحبتی شنیدم مبنی بر اینکه چرا بازیگران برای بازی از سینما به تماشاخانه ایرانشهر می‌آیند؟ مگر تئاتر پشت قباله ما و پدرانمان است که چنین حرفی می‌زنیم؟ تصور من بر این است هر کسی که فکر می‌کند می‌تواند کار تئاتری انجام دهد به تئاتر بیاید یا اگر از عهده بازی در تلویزیون برمی‌آید به همین ترتیب عمل کند. به نظر می‌رسد باید مقداری از تنگ‌نظری‌ها و تعصبات بیهوده را کنار بگذاریم و بازتر به قضیه نگاه کنیم؛ نگاه ناسیونالیستی به این قضیه ما را دچار اشکال می‌کند.