گروه بین‌الملل: میراث دوران ریاست‌جمهوری باراک اوباما چه خواهد بود؟ از پیش مشخص است دنیای پس از ریاست‌جمهوری اوباما، از آنچه در آغاز ریاست‌جمهوری وی شاهد بودیم، بی‌نظمی و خشونت کمتری نخواهد داشت؛ او نتوانسته است نظام دوقطبی کشورش را دگرگون کند. اما چقدر از این اوضاع، محصول اشتباهات و تقصیرات خود اوباما است؟ چقدر از این وضعیت را می‌توان به قضاوت‌های اشتباه و سیاست‌های ناکارآمد او نسبت داد؟ چقدر از این وضعیت را می‌توان ناشی از ترکیب مهلک و مرگبار «بی‌تفاوتی و انفعال» و «احتیاط و محافظه‌کاری بیش از حد» دانست؟ این پرسش‌ها به پاسخ چندان مفصل و مشروحی نیاز ندارند. ما انسان‌ها زمان را به بخش‌های مختلف تقسیم می‌کنیم و برای هر بخش، یک دوره ریاست‌جمهوری در نظر می‌گیریم. هر یک از این دوره‌ها، میراثی به جا می‌گذارند که پس از مدتی رد و نشان این میراث‌ها را می‌توان در کتابخانه‌های پرزرق و برق دولت و حتی کتاب‌های درسی پیدا کرد. اغلب رؤسای جمهور، البته چنین اهمیتی پیدا نمی‌کنند که نام و نشان‌شان سر از کتاب‌ها دربیاورد. بعضی وقت‌ها، در نگاه به گذشته، به سختی می‌توان دریافت که کدام‌یک از این رؤسای جمهور، اقتدار و تسلط بیشتری داشته‌اند. اما بدون تردید، باراک اوباما به دلیل کارنامه‌ای که در عراق به‌جا گذاشته است، یک رئیس‌جمهور بد به نظر خواهد رسید. براساس یک نظرسنجی جدید، 58 درصد از مردم آمریکا، از جمله بسیاری از دموکرات‌ها و هواداران آنها، با سیاست‌های خارجی اوباما مخالف هستند. از منظر آنها، اوباما کسی است که در زمان ورود به قدرت، وعده داد معضلات آمریکا را حل کند اما بعدا به طرزی غیرمنتظره و در زمانی نامناسب، اعلام کرد تمام آن معضلات حل شده‌اند، حال آن که تمام معضلات به قوت خود باقی بود. روزنامه گاردین در ادامه گزارش نوشت: ماه گذشته زمانی که اوباما در سخنرانی خود بین فارغ‌التحصیلان آکادمی نظامی «وست‌پوینت» از یک سیاست خارجی جدید و «کمرنگ» سخن گفت، مشخص شد خود او نیز دریافته که سیاست خارجی‌اش طی سال‌های گذشته، از طراحی مناسبی برخوردار نبوده است. او که زمانی رویکرد متفاوتی درباره موفقیت در عراق، افغانستان و منطقه مرزی پاکستان داشت، اکنون می‌گفت این موفقیت، از طریق اجتناب از قدرت نظامی آمریکا (در ابعاد وسیع) در جهت همکاری با دولت‌های خارجی در مبارزه با تروریسم، میسر و ممکن است. او به طور خاص، آموزش معارضان مسلح در سوریه و مشاوره‌های نظامی در آفریقا را مورد اشاره قرار داد. اوباما تلاش کرد چنین وانمود کند که در شرایط کنونی، اتخاذ این سیاست، تنها چاره و گزینه در دسترس است زیرا به هر حال جامعه آمریکا این روزها از مداخلات عمده در بحران‌های جهانی، گریزان است. آن روز در آن سخنرانی، دکترین جدید اوباما کاملا قابل ارائه به نظر می‌رسید اما امروز با بحرانی که در عراق شاهدیم، این دکترین ناکافی و نامربوط به نظر می‌رسد بویژه که مشاوران باراک اوباما، ماه‌هاست مدارک و شواهد مربوط به قدرت‌گیری داعش در سوریه و عراق را نادیده گرفته‌اند. یک نکته قابل بحث این است که اوباما، می‌خواسته به رای‌دهندگان آمریکایی نشان دهد جنگ‌های عراق و افغانستان را با پیروزی به اتمام رسانده، از این رو نیروهای آمریکایی را خیلی زود از این دو کشور بیرون کشید. از طرفی اما این نکته هم قابل بحث است که آیا نیروهای آمریکایی، اصولا می‌توانستند در عراق و افغانستان باقی بمانند؟ این سوالی است که آمریکایی‌ها– مردمی که در ابتدا به هر 2 مداخله آمریکا در افغانستان و عراق، رای مثبت دادند- اکنون از خود می‌پرسند. باراک اوباما، آن‌طور که انتظار می‌رفت، رهبر کارآمدی نبوده است. با این حال محدود کردن دامنه قضاوت به آنچه در دوره ریاست‌جمهوری اوباما رخ داده، حتی آنچه در دوران ۳ رئیس‌جمهور قبلی آمریکا گذشته، امری گمراه‌کننده خواهد بود. بحران عراق و سوریه، مصداق بارز و دراماتیک تحلیل قوای آمریکا در دنیاست. این روند نزولی، از اواخر دهه 70 میلادی، با شکست آمریکا در ویتنام در سال 1975 و انقلاب ایران در سال 1979 آغاز شده است. در واقع، دکترین جدید اوباما در عرصه سیاست‌خارجی، یادآور سیاست‌های ویتنامیزه شده نیکسون و کیسینجر است. در لحظات ضعف و فرسودگی جنگ، آمریکا همیشه به این ایده روی آورده که دیگران را درگیر جنگ کند و خود، از جبهه جنگ خارج شود. این سیاست، در اغلب موارد ناکارآمد نشان داده است، همان طور که ایده ویتنامیزه کردن سیاست خارجی، بی‌ثمر بوده است. تشابه بین سقوط ارتش ویتنام جنوبی در سال 1975 و ارتش عراق در سال 2014، کاملا مشخص است، هر چند مطلق و کامل نیست. ارتش ویتنام جنوبی با دشمنی به مراتب سرسخت‌تر و قوی‌تر روبه‌رو بود و بهتر از عراقی‌ها می‌جنگید. درسی که در این میان باید آموخت، این نیست که اکنون کدام رویکرد نظامی، بهترین رویکرد است؛ درس واقعی این است که اگر سیاست در اساس اشتباه باشد، هیچ رویکرد نظامی کارآمد نخواهد بود.