فیلم سینمایی «سیزده 59» درباره سرداری است که پس از 30 سال از کما خارج میشود و شاهد تغییر دنیایی است که با او غریبه است. پرویز پرستویی نقش اصلی فیلم را بازی میکند، این بازیگر در یکی از بهترین بازیهای کارنامه سینماییاش اینبار در قالبی تازه سیمای قهرمانان روزهای دفاع مقدس را جان داده است. بخشی از گفتههای او درباره این فیلم و سینمای دفاع مقدس در پی میآید.
* ما به جایی رسیدیم که باید خودسانسوری نیز کنیم و این خودسانسوری روی روح و روان ما تاثیر میگذارد. سعی میکنم صبوری به خرج دهم. من نخستین کارم را در ژانر دفاع مقدس سال 62 شروع کردم. دقیقا زمانی بود که در دل جنگ بودیم. مقولهای به نام جنگ اتفاق افتاد که بعدها دفاع مقدس نام گرفت. در آن دوره ما از نوامیس، خاکمان و سرزمینمان دفاع کردیم. روز جانباز است اما نمیتوانم روز جانباز را با تمام دل و وجود به جانبازان تبریک بگویم. دلگیرم از شرایطی که برای نمایش این فیلم به وجود آمده است. ارزشهای واقعی از بین رفته و کمرنگ شده است. من در فیلمهای دفاع مقدس متعددی کار کردم ولی در «سیزده 59» از ابتدای فیلم تا امروز که در حال اکران است در جریان آن بوده و هستم. ما برای این فیلم همه با دلمان کار کردیم. در تمام دنیا برای قهرمانان جنگ ارزش قائل هستند. حتی اگر یک قدم برداشتی برای آزادی کشور و سرزمینت جامعه به تو احترام میگذارد. مردم ما هم این را میفهمند و از دیدن فیلم جنگی خسته نمیشوند.
* هفته گذشته با خانواده جانبازان به دیدن فیلم نشستیم که مورد استقبال قرار گرفت. در خارج از ایران کدام فیلم دفاع مقدس تاکنون به اندازه «سیزده59» مورد توجه قرار گرفته است؟ گروه ما که خستگیاش با اکران این فیلم در کلن آلمان درآمد. پس فیلم دفاع مقدس میتواند با مخاطب خارجی هم ارتباط برقرار کند. به صراحت میگویم دولت ما مسالهاش سینمای دفاع مقدس نیست.
* درباره همین فیلم بویژه در 3 هفته اول نمایش عمومی جفا شد. من از دولت انتقاد ندارم، از صنف خودم از شورای صنفی انتقاد دارم. ما یاد بگیریم صداقت در گفتارمان داشته باشیم. از شورای صنفی که واقعیاتی که در آن جلسات میگذرد را به طور کامل به گوشمان نمیرساند. در صورتی که توقع داریم آن را رسانهای کنند و به مردم بگویند. ما اگر یکدستی در خودمان، در صداقت گفتار و کلام داشته باشیم مسؤولانمان ناچارند به این موضوع تن دهند. وقتی قانونی را وضع میکنیم مگر میتوانیم ضدقانون عمل کنیم، همه ما این قانون را پذیرفتیم. شاید هر روز در مجلس تبصرههای جدید بیاید، حجت نیز این قانونی که وضع شده، است.
* میتوانیم اصلا فیلم دفاع مقدس نسازیم اما نباید فراموش کنیم که این آدمها حضور داشتند، این آدمها وجود دارند، ما از نفس گرم این آدمها در آرامش نشسته باهم حرف میزنیم. ساخت «سیزده 59» قدردانی از این آدمهاست. درباره آنها فیلم نسازیم، تئاتر یا سریال نسازیم فقط آنها را یادمان نرود. کمی از خارجیها یاد بگیریم، از غربزدهها یاد بگیریم که آنها را محکوم میکنیم که احساس انسانیت فقط در وجود ماست که البته هست ولی چرا ما باید آنها را فراموش کنیم.
چرا من باید بروم در شانزه لیزه در آن دنیای رنگی که آدمها در آن تردد میکنند در آن میدان همه دارند زندگی خود را میکنند؛ ولی آنجا دور میدان تمام سربازها ایستادند دور میدان باکلاه نظامی و شاخه گل از سربازان گمنام خود یاد میکنند، ما اینجا سربازهایمان یادمان میرود.
* مقطعی ما در سینمای ایران 2 نیروی ایرانی و عراقی در فیلم نشان میدادیم که نیروی ایرانی همیشه پیروز بود. این تعریف ما در حوزه دفاع مقدس بود. حتما میدانید ما چقدر بودجههایمان بابت این فیلمها هدر رفته است. اصرار داشتیم به گونهای دفاع مقدس را به هر قیمتی نشان دهیم. آن موقع وزیر ارشاد وقت عنوان کرد سعی کنیم کمی واقعگرایانه مسائل دفاع مقدس را نشان دهیم یا حتی وزیر دیگری در همان زمان بیان کرد که اگر ما خیلی آدم قویای بودیم این جنگ چرا 8 سال طول کشید. پس ما 2 روزه باید دشمن را از بین میبردیم. از آنجایی که ما واقعیتها را نشان ندادیم چون صحنههای اکشن، جنگی که وقتی در مقابل هجمه فیلمهای پر از تکنولوژی قرار میگیریم این فیلمها به حساب نمیآید.
* وقتی ورزشکار ما در یک مسابقه مدال طلا میآورد و من در خانه خودم خوشحال میشوم که پرچم ایران بالا میرود، همانطور هم فیلمساز من اگر خرس طلا را به دست میآورد لذت میبرم، بویژه بازیگران آنها. اینها اتفاقات قشنگی است. من حب و بغض ندارم، کینه و خودبزرگبینی ندارم. من از این افتخارات لذت میبرم.
در عرصه دفاع مقدس آنگونه که باید به ارزشها نپرداختیم. نپرداختیم به چیزهایی که در آن عشق، عرفان، پایداری، مقاومت و... وجود دارد. ما آنقدر ظواهر را نشان دادیم، فکر کردیم فقط همین چیزها باید دیده شود. چیزی که من باید تکرار کنم این است که «بابا نظر» منبع این سوژههاست، منبع انسانیت است. هر چیزی که به دنبال آن بگردید برای اعتلای فرهنگ جامعه در آن دیده میشود. اگر قرار است به آنها بپردازیم باید هزینه بکنیم.