
آیتالله سیدهاشم بطحائی گلپایگانی: در بحثهای گذشته در رابطه با نقش خانواده بیان شد که اولاد، امانتهای بکر و سربستهای هستند که خداوند متعال به والدین عنایت میفرماید و یکی از نعمتهای الهی و روشناییبخش خانواده است که آنهایی که از این نعمت محروم هستند از تیرگی خانه رنج میبرند و آرزوی داشتن حتی یک دختر یا پسر را دارند بنابراین والدین در حفاظت و هدایت و راهبری آنها عاملی مؤثر و مسؤولند. والدین در 2 بخش وظیفه دارند؛ یکی در هدایت و راهبری افکار آنها به سمت و سوی خداپرستی و آموزش اصول اعتقادی و احکام دینی و وظیفه دوم نیز در سیروسلوک زندگی که چگونه بزیند و با چه لباس و چه مدی وارد جامعه شوند و از چه غذاهایی استفاده کنند و با چه اشخاصی نشست و برخاست داشته باشند.
بدیهی است با توجه به اینکه اولاد در بدو ورود به عرصه زندگی دنیوی از نظر فطرت و سرشت اولیه، خداپرست و دوستدار دوستیهای خدا هستند لذا این والدین هستند که نقش پرورش را ایفا میکنند زیرا سرزمین وجود انسان در بدو ورود به دنیا به مثابه کشتزاری مشتمل بر دو گونه بذر است. بذر گیاهان مفید و سودمند و بذر گیاهان هرز و فاسد. چنانکه قرآن کریم میفرماید: و نفس و ما سویها فالهمها فجورها و تقویها (شمس/8-7) سوگند به نفس و آنکس که آن را دوسویه قرار داد؛ هم فسق و فجور به آن الهام نمود و هم پرهیزگاری را.
والدین به عنوان اولین عامل در این مزرعه باید به پرورش و رشد بذرهای خدامحور توجه داشته باشند و لذا تمام همّ خود را در رویش آنها به کار برند و مواظب عدم رشد بذرهای فاسد عقیدتی و اخلاقی و سلوکی باشند. افلاطون میگوید: مربیان حکم ماما را دارند. ماما بچه تولید نمیکند بلکه کمک میکند تا جنین پا به عرصه بیرون بگذارد حال اگر ماما مجرب و دلسوز باشد بچه نیز سالم به دنیا میآید اما اگر ناشی یا بیتوجه باشد چه بسا بچه خفه شود یا علیل به دنیا بیاید. حاصل این سخن آن است که بذر خوب و بد به اندازه لازم در وجود هر انسانی از طرف آفریدگار، تعبیه شده و این مربیان از جمله والدین به عنوان نخستین مربی، مسؤول چگونگی رویش آنها هستند. شاید بتوان این نظریه را در میان حکمای اسلام نیز یافت که میگویند: بشر عالم بالقوه و بالاجمال به دنیا میآید و همه آنچه را که در مسیر کمال لازم دارد به طور بالقوه در وجود او گمارده شده و کسی چیزی به آن اضافه نمیکند بلکه مانند آدمی که چیزهایی را میدانسته و فراموش کرده و مربی به یادش میآورد و لذا بعد از تذکر از آگاهی آن در شگفت نمیشود و آن را نوظهور تلقی نمیکند ولذا رویاندن محتویات وجود اطفال توسط مربیان از جمله والدین، آمادگی بالقوه را به فعلیت رساندن است. شاید از این جهت باشد که انبیا نیز مذکر بودند و گفته میشود – فذکرهم فان الذکری تنفع المؤمنین – زیرا تذکر فرع داشتن زمینه است و هنگامی که رویههای مفید ارائه میشد برای گیرندگان، تازگی نداشته یعنی اجمال آن را در خود داشته و اینک آن اجمال مفصل شده. خلاصه! خداوند متعال زمینههای خیر و شر را در وجود آنها قرار داده است و سود و زیان هر دو جنبه را نیز بیان فرموده و از مربیان خواسته شده که در جهت رشد و پرورش خیر، قدم بردارند.
در آغاز به آن دستورات حکیمانهای که در کلمات ائمهاطهار علیهمالسلام در شمارههای گذشته بیان شد، اشاره شد که والدین را موظف میکنند در سیر و سلوک اطفال، دختر و پسر، از سیره و روش پیشوایان الهی استفاده کنند تا به بنبست برنخورند و دچار فرزندان نااهل نگردند که از جمله این روشها، طرز پوشش و لباس است. اطفال از ابتدا هیچ مد و مدلی را در لباس و اصلاح سر و صورت انتخاب نمیکنند بلکه این والدین هستند که آن را انتخاب میکنند. دختر و پسر تفاوت لباس دخترانه و پسرانه و مد ویژه هر یک را نمیدانند بلکه این مربیان هستند که باید فرق بگذارند. اطفال از آغاز تفاوت لباس و مد داخلی و بیگانه را نمیدانند لذا این والدین هستند که باید از لباس و غذای دشمن که در این ژورنالها تبلیغ میشود و با کمال تأسف وارد بازار مسلمین میشود اجتناب کنند. از امام صادق علیهالسلام روایت شده است که: قال انه اوحیالله الی نبی من انبیاء قل للمومنین لاتلبسوا لباس اعدائی و لاتطعموا مطاعم اعدائی ولاتسلکوا مسالک اعدائی فتکونوا اعدائی کما هم اعدائی (وسائل الشیعه/ج3/ص279 )، فرمودند: خداوند متعال به پیامبری از پیامبران خود وحی کرد که به مؤمنین بگو لباس دشمنان را نپوشید و غذاهای دشمنان مرا نخورید و راه و روش دشمنان را طی نکنید که اگر از غذاها و لباسها و راه و رسم آنها استفاده کنید شما نیز مانند آنها دشمنان من هستید. روشن است هنگامی که افراد مسلمان به سیروسلوک غربیها زندگی کنند و به مُد آنها عمل کنند این حاکی از علاقه و محبت به آنهاست و قهراً پیرو آنها خواهند شد چراکه دین، چیزی جز محبت نیست، چنانکه قرآن کریم میفرماید: قل ان کنتم تحبونالله فاتبعونی – ای پیامبر به مردم بگو اگر خدا را دوست دارید از من پیروی کنید - و در حدیث دیگر نیز آمده است که هل الدین الا الحبّ، آیا دین چیزی غیراز محبت است. اگر زن و مرد، دختر و پسر مسلمان به مد غربی گرایش داشت و عمل کرد، معلوم میشود که آنها و عملشان را نیز دوست دارد بنابراین یک دل نمیتواند محل دو نوع محبت متضاد باشد که توضیح آن در شماره بعدی بیان خواهد شد انشاءالله.