گروه سیاسی: یک ماه قبل یعنی در میانه ماه میلادی ژوئن، وقتی در حاشیه نشست شانگهای، محمود احمدی‌نژاد در مقابل همتای روس خود نشست، رسانه‌ها از توافقات طرفین در برخی زمینه‌ها از جمله موضوع هستهای خبر دادند. «وطن امروز» در همان ایام از توافق بزرگ ایران و روسیه و همراهی چین درباره برنامه هستهای ایران و روند مذاکرات با 1+5 خبر داد. بر اساس آن گزارشات، دیمیتری مدودف خواستار ازسرگیری مذاکرات 1+5 شد. مدودف در آن دیدار به مواضع 1+5 در قبال موضوع هستهای ایران اشاره کرد و «بازرسی‌های قانونی» را خواستار شد که احمدی‌نژاد در مقابل، «لغو تحریم‌ها» را پیش‌شرط این موضوع اعلام کرد. این توافق در رفتار طرفین پس از دیدار و از جمله در واکنش روسیه به تحریم‌های اخیر آمریکا علیه برخی مقامات ایران نمودار شد؛ آنجا که کرملین، کاخ سفید را به مخدوش شدن جدی روابط 2 کشور تهدید کرد و چند روز بعد اخباری درباره فروش اس 300 و زیردریایی روسی به ایران در رسانه‌های این کشور منتشر شد. در این شرایط، سفر سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه به آمریکا فرصتی برای علنی شدن این توافق شد. لاوروف اواخر هفته گذشته در کنفرانسی خبری با هیلاری کلینتون، وزیر خارجه آمریکا این توافق را اعلام کرد و گفت که «یک طرح گام‌به‌گام برای ترغیب دولت ایران به پاسخ دادن به سوالات آژانس بین‌المللی انرژی اتمی ارائه کرده است». وزیر خارجه روسیه در ادامه به تشریح کلیات این طرح پرداخت و گفت: «بر اساس این طرح، دولت ایران طبق یک جدول زمانی مشخص به سوال‌های آژانس بین‌المللی انرژی اتمی درباره برنامه هسته‌ای‌اش پاسخ خواهد داد، منتها این سوال و جواب‌ها مرحله به مرحله خواهد بود و از سوال‌های آسان شروع خواهد شد و در آخر هم سوال‌های سخت‌تر مطرح خواهد شد. در هر مرحله اگر دولت ایران پاسخش قانع‌کننده تشخیص داده شود یکسری از تحریم‌هایی که علیه ایران وضع شده یا برطرف می‌شود یا اینکه کاهش داده خواهد شد». معنای روشن این طرح این است که عمل به قطعنامه‌های شورای امنیت و شورای حکام که درخواست همیشگی 1+5 در مذاکره با ایران بوده، با یک ایده جدید یعنی «پاسخ به پرسش‌های آژانس» جایگزین شده است. به این ترتیب، گزینه درخواست تعلیق غنی‌سازی از فهرست درخواست‌های 1+5 از ایران حذف می‌شود. به گزارش ایران هستهای، کارشناسان می‌گویند پیشرفت این ابتکار موفقیتی بزرگ برای ایران خواهد بود. اما سوال مهم در مقابل این ایده روسی که می‌توان آن را یک مدالیته جدید مذاکراتی بین ایران و 1+5 خواند، این است که آمریکا به آن چگونه واکنش نشان خواهد داد؟ موضوعی که لاوروف در اظهاراتش نسبت به آن ابراز نگرانی کرده بود. لاوروف به اختلاف مسكو با واشنگتن در اين باره اذعان كرد و گفت: اين مورد هم، حقيقتي ديگر از وجود مشكلات در برنامه كاري ما و آمريكاست. مخالفت آمریکا با فیصله یافتن موضوع هستهای ایران البته موضوعی است که بارها مورد تاکید کارشناسان قرار گرفته و «وطن‌امروز» نیز بلافاصله پس از دیدار احمدی‌نژاد و مدودف به آن اشاره کرده بود. این واقعیت در اظهارات هیلاری کلینتون در این باره آشکار‌تر شد. به گزارش رويترز، هيلاري كلينتون كه در كنفرانس خبري لاوروف حضور داشت نظر خود را درباره كاهش تحريم‌هاي ايران اعلام نكرد. چراکه آمريكا اساسا موافق كاهش تحريم‌هاي ايران نيست. كلينتون تاكيد كرده است: «ما به [سياست] مسير دوگانه خود كه بر اساس فشار [تحريم] و تعامل است ادامه مي‌دهيم و قصد داريم با روس‌ها راه‌هايي را بررسي كنيم كه [از طريق آن] بتوانيم راهبردهاي فعال‌تري در تعامل (با ايران) بيابيم». وزير خارجه آمريكا افزود: ما گروهي از كارشناسان را براي رايزني با كارشناسان روس اعزام مي‌كنيم تا راه‌هاي حركت رو به جلو را بررسي كنند. به اعتقاد کارشناسان، این اظهارات صریح کلینتون نشان از مسیر بسیار دشوار اقناع واشنگتن به کوتاه آمدن از سیاست فشار دارد. این بسیار طبیعی است که کلینتون نمی‌تواند همتای روس خود را با پاسخی ناامیدکننده بدرقه کند و این رفتار قطعا موجب شکاف در جبهه 1+5 و در نتیجه احتمال بسیار زیاد عدم پایبندی روسیه و چین به بسته فشار خواهد شد. به همین دلیل کلینتون از تداوم سیاست «فشار– گفت‌وگو» و همینطور از ضرورت توافقات میان آمریکا و روسیه برای این موضوع سخن گفت. البته برخی دیگر از کارشناسان این برخورد کلینتون را امیدوارکننده ارزیابی کرده و معتقدند برخلاف انتظار آنها، می‌تواند نشان‌دهنده افزایش احتمال پایان موضوع هستهای ایران در شورای امنیت باشد. این کارشناسان معتقدند این اظهارات کلینتون «ملایم» و «همراهانه» بود. بر این اساس، اظهارنظر کلینتون نشان می‌دهد که واشنگتن مایل به رد طرح لاوروف نیست و در حداقلی‌ترین حالت، آن را با جدیت بررسی خواهد کرد.
حق غنی‌سازی محفوظ می‌ماند
طرح جدید روسیه دقیقا 2 روز بعد از آن مطرح شد که ایران اعلام کرد پیشنهادی به آژانس ارائه کرده است که راهی برای ورود به سوال و جواب درباره موضوع مطالعات ادعایی با آژانس می‌گشاید. علی‌اکبر صالحی وزیر امور خارجه ایران در سفر به وین با یوکیا آمانو مدیر‌کل آژانس دیدار و پس از آن در جمع خبرنگاران اعلام کرد ایران آماده تنظیم یک مدالیته جدید با آژانس است که ابتکاری برای پاسخ دادن به پرسش‌های آژانس درباره مطالعات ادعایی ایجاد کند منتها به این شرط که ابتدا آژانس اجرای مدالیته اوت 2007 را کامل کند. کامل شدن اجرای مدالیته اوت 2007 از سوی آژانس به این معناست که آژانس رسما اعلام کند رسیدگی به همه موضوعات باقیمانده پایان یافته و شورای حکام هم رسیدگی به پرونده ایران را از دستور کار نوبه‌ای خود خارج کند. یک روز پس از این مذاکرات آژانس با صدور بیانیه‌ای اعلام کرد آماده در نظر گرفتن مدالیته اوت 2007 به عنوان مبنای مذاکرات نیست اما کارشناسان می‌گویند با توجه به مذاکرات دیروز لاوروف- کلینتون وظیفه سرخط کردن آژانس و تطبیق سیاست‌های آن با ابتکار جدید مسکو، بر عهده 1+5 خواهد بود. برخی منابع این حدس را مطرح کرده‌اند که پیشنهاد جدید روسیه محصول رایزنی‌های پشت پرده با ایران است که پس از آغاز تحولات منطقه و رشد چشمگیر قدرت ایران شدت گرفته است. در هر حال تدوین یک مدالیته با توافق ایران و روسیه که در آن قطعنامه‌های شورای امنیت با بازرسی‌های بیشتر از فعالیت‌های هستهای ایران لغو می‌شود، یک راه‌حل موفق به نظر می‌رسد چراکه همانگونه که پیش‌تر گفته شد، در این وضعیت دیگر موضوع «غنی‌سازی» به عنوان یکی از موارد مشروط در مذاکرات آتی به حساب نمی‌آید.
گزارش رویترز از غنی‌سازی بیش از 20 درصد در فردو
همزمان با اظهارات لاوروف درباره مدالیته جدید مذاکرات ایران و 1+5، خبرگزاري رويترز به نقل از منابع ديپلماتيك گزارش داد ايران در حال آماده شدن براي نصب سانتريفيوژهايي در سايت فردو با هدف غني‌سازي اورانيوم با غناي بالاتر است. بر اساس این گزارش، اقدامات مقدماتي در تاسيسات فردو كه در داخل كوهي قرار گرفته تا در برابر هرگونه حمله‌اي از آن محافظت شود، در دست اجراست و ماشين‌هايي كه براي غني‌سازي اورانيوم استفاده مي‌شوند بزودي به اين سايت كه در نزديكي شهر قم قرار دارد منتقل مي‌شوند . ايران در‌ماه ژوئن اعلام كرد كه توليد اورانيوم با غناي 20 درصد را از سايت نطنز به سايت فردو منتقل مي‌كند و ظرفيت توليد اورانيوم غني شده را 3 برابر خواهد كرد. رویترز مدعی شد، يك منبع ديپلماتيك در اين‌باره گفت: آنها در حال آماده شدن (براي نصب سانتريفيوژ) در فردو هستند. خبرگزاري رويترز در بخش ديگري از گزارش خود نوشت كه ويليام هيگ‌ـ وزير خارجه انگليس‌ـ اخيرا در مقاله‌اي در روزنامه گاردين نوشت: غني‌سازي از اورانيوم طبيعي تا غناي 20 درصد وقت‌گيرترين گام در به دست آوردن اورانيوم با غناي بالاست كه در ساخت سلاح هستهای به كار مي‌رود. وقتي اورانيوم 20 درصد كافي در تاسيسات زيرزميني قم انبار شد، تنها 2 تا 3 ماه كار نياز است تا آن را به مواد لازم براي ساخت سلاح هسته‌اي تبديل كرد.