بهرام توکلي، کارگردان جوان سینمای ایران این روزها سومین فیلمش «اينجا بدون من» را بر اکران سینماها دارد. این فیلمساز مهمترين ويژگي فيلمش را طرح موضوعات قابل تامل با حفظ ظاهري ساده ميداند. بهرام توکلي در گفتوگویی درباره اينكه «اينجا بدون من» را چگونه فيلمي ميبينيد، گفت: به نظرم اگر فيلمساز دچار توهم نشود امکان ندارد از اثر خودش کاملا راضي باشد چرا که به عنوان مثال سرودن يک شعر فرآيندي است که در لحظه براي شاعر اتفاق ميافتد و در لحظه هم نهايي ميشود اما در سينما، يک فيلمساز حداقل پروسهاي يک ساله را از زمان ايده تا پايان کار طي ميکند. شما نميتوانيد ايدههاي سال گذشته خودتان را همچنان دوست داشته باشيد، مطمئنا اگر کسي دچار توهم نباشد امکان ندارد از راشهاي نهايي فيلم خودش کاملا راضي باشد. وي يادآور شد: در هر صورت، ذهن در طول يک سالي که فيلم به سرانجام ميرسد، چيزهاي مختلفي را ياد ميگيرد، ميبيند و تجربه ميکند. به همين دليل هم نميتوانم بگويم «اينجا بدون من» را کاملا دوست دارم. چرا که وقتي راشهاي آن را ميبینم مدام با خودم ميگويم که احتمالا ميتوانستم فلان صحنه را بهتر کار کنم. من تنها بعضي از سکانسهاي فيلم را دوست دارم که الان هم وقتي آنها را ميبينم فکر ميکنم ايده بهتري براي ساخت آنها ندارم. توكلي در پاسخ به اينکه چرا در «اينجا بدون من» از يک ايده و داستان اقتباسي استفاده کرديد، گفت: هميشه اولويت پيشنهادهايم به تهيهکنندهها، فيلمنامههاي اقتباسي بوده است اما در هر صورت سينماي ايران، سينمايي است که شما بايد با دهها ايده پيش برويد تا يکي از آنها مورد قبول واقع شود. من در 2 فيلم قبليام هم تلاش داشتم اقتباسي کار کنم اما شرايط آن فراهم نشد. كارگردان «پابرهنه در بهشت» و «پرسه در مه» درباره تمايلش به ساخت فيلمهاي اقتباسي خاطرنشان کرد: به طور کلي هر تفکر و نوشتاري ارزش اينکه بخواهيد براي آن زمان و هزينه صرف کنيد را ندارد. همچنين معدود کارگرداناني هستند که حرف و ايدههاي جدي براي گفتن دارند. به اين دليل که من از آن دسته از کارگردانها نيستم، هميشه سعي ميکنم به منابع اقتباسي متوسل شوم که اين نقص را در من جبران کند. وي ادامه داد: در سينماي کشورهاي ديگر هم در عمده آثار سينماي جريان اصلي و سينماي مستقل بحث اقتباس راهکاري جدي است، ما از معدود کشورهايي هستيم که اقتباس در سينما را فراموش کردهايم. اقتباس در يک سينماي سالم، از نظر اقتصادي نيز ميتواند مهم باشد. در سينماي کشورهاي ديگر، کارگردانان و تهيهکنندگان سراغ منابعي ميروند که قبلا جواب پس داده است. اين نکته در سينماي ايران فراموش شده، بنابراين از هر
70-60 فيلمي که در ايران ساخته ميشود شايد 5-4 عنوان از آنها قابل تامل باشد. نبايد فراموش کرد کارگردانان و فيلمنامهنويسها در هيچ سينمايي توليدکننده انديشه نيستند. اين کارگردان سينما افزود: متاسفانه در دوران اخير، سينماي ايران در هيچ عرصهاي نگاهي جدي به مسائل ندارد. توليدکنندههاي ما يا درگير توليد کارهاي سفارشي هستند که بودجه آن از سوي نهادهاي دولتي تامين ميشود يا درگير توليد آثار بازاري هستند که ساخت، توليد و تماشاي آنها مايه خجالت است. توکلي در ادامه با اشاره به اين مطلب که نبايد کپي کردن و اقتباس را با هم اشتباه گرفت، خاطرنشان کرد: به فيلمي که از روي يک فيلم ديگر ساخته شده باشد، فيلمي اقتباسي نميگويند. اين کار در سينماي دنيا تعريف مشخصي به نام بازسازي دارد. البته آنطور که در ايران گفته ميشود، بازسازي پديده مذموم و زشتي نيست؛ آنچه زشت است، پديدهاي به نام اقتباس پنهان در سينماي ايران است که وقتي شما منبع ايده و فيلمنامه را از کارگردان ميپرسيد او کلا وجود منبع اصلي را منکر ميشود، چه برسد به اينکه بخواهد تاييد کند اين ايده را از فيلم ديگري گرفته و کارش نوعي بازسازي است. وي اقتباس پنهان را پديدهاي خطرناک براي سينماي ايران دانست و عنوان کرد: به نظرم اقتباس پنهانکاري بسيار اشتباه و در عين حال خطرناک است. اين پديده ما را در سينما به سمتي ميبرد که سينماگرانمان خودشان نباشند. متاسفانه اکنون در حال مشاهده رشد چنين پديده مذمومي در سينماي حتي متفاوت ايران نيز هستيم، بنابراين آدمها امتيازهاي زياده از حد به نسبت توان خودشان ميگيرند، اين متاسفانه دارد باب ميشود.