گروه سیاسی: اظهارات روز سه‌شنبه رامین مهمانپرست، سخنگوی وزارت امور خارجه درباره نصب سانتریفیوژ در سایت فردو موجب بروز ابهام‌هایی در این‌باره شد. مهمانپرست در نشست خبری هفتگی خود از نصب سانتریفیوژهای جدید در فردو گفته بود و این خبر بلافاصله مورد توجه برخی رسانه‌های خارجی قرار گرفت. نکته جالب دیگر درباره فردو اینکه عصر همان روز باز هم خبری درباره فردو منتشر شد و برخی منابع از سرنگونی یک فروند هواپیمای بدون سرنشین آمریکایی بر فراز سایت فردو توسط سپاه خبر دادند. انتشار این 2 خبر درباره سایت فردو حجم قابل توجهی از واکنش‌های رسانه‌ای را به دنبال داشت و حتی برخی خبرنگاران پاکستانی روز چهارشنبه سفیر ایالات متحده در این کشور را در حلقه خود قرار داده و درباره سرنگونی هواپیمای بدون سرنشین این کشور در ایران از وی توضیح خواستند که سفیر آمریکا تنها در مقابل پرسش آنان سکوت اختیار کرد. اظهارات مهمانپرست نیز موج خبری گسترده‌ای به راه انداخت و برخی از آغاز فعالیت رسمی سایت فردو خبر دادند اما آیا این 2 خبر واقعیت داشت؟
پس از اظهارات سخنگوی وزارت امور خارجه درباره نصب سانتریفیوژها در سایت فردو، رسانه‌های داخلی و خارجی بلافاصله نتیجه گرفتند که اتفاق جدیدی رخ داده و ایران تصمیم جدیدی درباره تاسیسات خود گرفته است. این در حالی است که واقعیت اینگونه نیست؛ آنچه از سوی سخنگوی وزارت امور خارجه اعلام شده در واقع بیان بخشی از گزارش فوریه 2011 آژانس بوده که از جانب رسانه‌ها به عنوان یک خبر جدید تفسیر شده است. در پاراگراف 17 از گزارش 4 فوریه 2011 آژانس آمده بود: «ايران در يك DIQ اصلاح شده براي FFEP كه در تاريخ 19 ژانويه سال 2011 به آژانس ارائه شد اعلام کرد قصد دارد 2 آبشار سانتريفيوژ 164تایی جديد (آبشار 4 و 5) را در منطقه تحقيق و توسعه نصب كند. به اين 2 آبشار كه يكي از آنها شامل سانتريفيوژهاي IR-
4 و ديگري شامل سانتريفيوژهاي IR-m2 خواهد بود، UF6 طبيعي تزريق مي‌شود». به گزارش ایران‌هسته‌ای، «این پاراگراف حاوی اطلاع بسیار مهمی است. آنچه آژانس در اینجا گفته در واقع این است که ایران برای نخستین‌بار تصمیم دارد ماشین‌های سانتریفیوژ نسل‌های 2 و 3 خود را که توان تفکیک آنها چندین برابر ماشین‌های نسل اول و طراحی و استحکام آنها به مراتب پیشرفته‌تر و بی‌نقص‌تر است، وارد زنجیره‌های 164تایی کند. اهمیت این موضوع از آن رو است که این گام آخر برای وارد کردن ماشین‌های نسل 2 و 3 به بخش صنعتی نطنز است و می‌توان احتمال داد بزودی از این ماشین‌ها در تاسیسات صنعتی غنی‌سازی در نطنز (تاسیسات زیرزمینی) استفاده خواهد شد. ماشین‌های نسل 2 و3 تا به حال در زنجیره‌های چندده‌تایی در بخش پایلوت نطنز تست می‌شد و هرگز تعداد آنها به 164– که عدد استاندارد آبشارهای نطنز است- نرسیده بود». بنابراین، خبر نصب سانتریفیوژهای نسل 2 و 3 در نطنز به هیچ‌وجه جدید نیست و آژانس مدت‌هاست نه فقط از آنها مطلع است بلکه در گزارش‌های خود صریحا به آنها اشاره کرده است. آنچه می‌تواند جدید باشد، آغاز عملیات اجرایی نصب این ماشین‌ها در قالب زنجیره‌های 164تایی است که خبر تایید شده‌ای درباره آن وجود ندارد. موضوع دیگر درباره نسل ماشین‌های سانتریفیوژ جدید در فردو است. ایران قبل از سال 1390 به آژانس اطلاع داده بود قصد دارد نصب سانتریفیوژها را تا تابستان 90 در فردو انجام داده و به آنها گاز تزریق کند. این موضوع در پاراگراف‌های 19 و 21 از گزارش فوریه 2011 مدیرکل گنجانده شده بود. آمانو در پاراگراف 19 این گزارش می‌نویسد: «ايران در سپتامبر 2009 به آژانس اطلاع داد در حال ساخت کارخانه غني‌سازي سوخت فردو (FFEP) در نزديکي شهر قم است. ايران در DIQ دهم اکتبر 2009 خود بيان كرد هدف اين تاسيسات توليد UF6 با غناي تا 5درصد از U-235 است و اين تاسيسات طوري ساخته شده كه 16 آبشار با مجموع تقريبي 3 هزار سانتريفيوژ را در خود جاي دهد. ايران در سپتامبر 2010، DIQ اصلاح‌شده را به آژانس ارائه كرد که در آن اعلام کرد هدف FFEP اکنون شامل تحقيق و توسعه و نيز توليد UF6 با غناي تا 5 درصد U-235 است». در پاراگراف 21 هم آمده است: «آژانس تاييد کرده است که ساخت تاسيسات FFEP در حال انجام است. تا 19 فوريه 2011 هيچ سانتريفيوژي به اين تاسيسات وارد نشده است. نتايج نمونه‌هاي محيطي گرفته شده از FFEP تا فوريه 2010 وجود اورانيوم غني‌شده را نشان نداد. ايران در 21 فوريه 2011 به آژانس اعلام كرد «تا تابستان امسال مواد هسته‌ای را به آبشارها تزريق خواهد كرد». در آخرین گزارش آژانس که در مه 2011 منتشر شد هم آژانس مجددا تاکید کرده هنوز نصب هیچ ماشین سانتریفیوژ جدیدی در فردو آغاز نشده است. منابع آگاه در تهران به «ایران هسته‌ای» گفتند این موضوع همچنان به همان شکل سابق است و نصب ماشین‌های سانتریفیوژ جدید در فردو آغاز نشده است. همچنین سومین خبری که در روزهای اخیر اعلام شد مربوط به انهدام یک فروند هواپیمای بدون سرنشین آمریکایی بر فراز نطنز بود که منابع مطلع در گفت‌وگو با «ایران هسته‌ای» این موضوع را هم تکذیب کردند. کارشناسان می‌گویند هدف از جنجال‌های اخیر درباره بحث هسته‌ای ایران این است که برنامه در وضعیتی جهشی جلوه داده شود بویژه اسرائیلی‌ها مایلند تاکید کنند ایران به نحو غیرطبیعی در حال افزایش تولید مواد غنی شده و همچنین بهینه‌سازی ماشین‌های سانتریفیوژ خود است. هدف هم این است که برنامه هسته‌ای ایران از زیر سایه تحولات منطقه خارج شده و دوباره به عنوان تهدید شماره یک در منطقه مطرح شود. این موضوعی است که رسانه‌ها و مسؤولان داخلی باید نسبت به آن هشیار باشند.