نمایشگاه «مروری بر نیم‌قرن نقاشیخط معاصر ایران» از دهم تیرماه به دبیری علی تن در موزه هنرهای معاصر تهران برپا شده و تا 20 شهریورماه نیز ادامه دارد. این نمایشگاه که به ارائه آثار هنرمندان نسل اول و دوم نقاشیخط ایران اختصاص دارد، توانسته این روزها میزبان خوبی برای مخاطبان بازدید‌کننده باشد. نمایشگاه به‌طور کلی به 2 بخش تقسیم می‌شود؛ بخش نخست شامل آثار جلیل رسولی، هنرمند خوشنویس است که با نام مجزای «نور علی نور» به معرض نمایش گذاشته شده است. در سالن‌های ابتدایی موزه، آثار جلیل رسولی به چشم می‌خورند که با الهام از آیه 35 سوره مبارک نور و ترکیب‌بندی‌های متفاوت بر اساس درک درونی هنرمند از این آیه خلق شده است. رسولی نام این نمایشگاه را «نور علی نور» گذاشته و بر اساس آن کتابی نیز مشتمل بر همین آثار تدوین کرده است. رعایت کردن اصول و قوانین خوشنویسی و ترکیب آن با جلوه‌هایی از نقاشی، مهم‌ترین مولفه کارهای رسولی را تشکیل می‌دهند.
پل ارتباطی 2 نسل
آثار هنرمندان دهه‌های گذشته و به‌طور مشخص دهه 40 و 50 که درباره نقاشیخط به ارائه آثاری منحصر به فرد با تکیه بر شیوه‌ها، فرم‌ها و الهامات ذهنی خود پرداخته‌اند نیز بخش دوم این نمایشگاه را تشکیل می‌دهد. بعد از سالن‌های اولیه نمایشگاه و تماشای آثار جلیل رسولی نوبت به نمایش آثار هنرمندان دهه‌های پیشین ایران می‌رسد که از دوره زنده‌یاد مافی با آثاری چون «حاشا که من به موسم گل» (1354) و«پیش کمان ابرویش» با پس‌زمینه شیری آغاز می‌شود. رضا مافی به زعم منتقدان هنرهای تجسمی یکی از تاثیرگذارترین هنرمندان در زمان خود به‌شمار می‌رفته است، کمااینکه دامنه تاثیرگذاری کار او در عرصه نقاشیخط توانسته تا امروز نیز ادامه یابد و برای نسل جوان مورد توجه باشد. علاوه بر مافی، آثاری غالبا بدون عنوان از زنده‌یاد حسین زنده‌رودی نیز به معرض نمایش گذاشته شده است؛ آثاری که همگی به مدد تکنیک روغن و اکرلیک و لیتوگرافی روی بوم تصویر شده‌اند.
از گذشته تا امروز
به‌طور کلی بخش دوم نمایشگاه را می‌توان مهم‌ترین قسمت آن قلمداد کرد زیرا در درجه نخست اینها آثاری هستند که به نوعی بخش اعظمی از گنجینه موزه هنرهای معاصر تهران را تشکیل داده‌اند و از سویی دیگر می‌توانند به مثابه پل ارتباطی میان نسل امروز و دیروز نقاشیخط واقع شوند. در سالن‌های موزه که قدم برمی‌داریم، نام‌های آشنایی چون سیدمحمد احصایی، صادق تبریزی، صادق بریرانی، اسدالله کیانی، رضا مافی، حسین زنده‌رودی، فرامرز پیلارام، نصرالله افجه‌ای، تاها بهبهانی، ابراهیم حقیقی، علی شیرازی، عین‌الدین صادق‌زاده، احمد محمدپور، مهدی فلاح، جواد بختیاری و... به چشم می‌خورد.
توازن میان فرم و محتوا
«بسم‌الله النور»، «آفتاب آمد دلیل آفتاب»، «نشست رستم بر تخت افراسیاب»، «وان‌یکاد»، «ترکیب‌بندی» و «مجلس اول» از جمله آثار نصرالله افجه‌ای یکی از هنرمندان نسل اول نقاشیخط به‌شمار می‌رود. «خط سبزرنگ»، «پژواک» و «نقطه‌ها» نیز از دیگر آثار سیدمحمد احصایی است. طاها بهبهانی که با کارهایی چون «من بر سر قدرتم»، «در قلب من هو خانه کرد»، «صیقل شدم از نام حق» و«خوش‌تر از ایام عشق» در این نمایشگاه حضور دارد. وی در این‌باره می‌گوید: بی‌تردید آن بخش از نمایشگاه که مربوط به آثار گنجینه موزه می‌شود، می‌تواند برای مخاطبان مساله‌ای مورد توجه باشد. در عین حال بخش دیگری از آثار نمایشگاه که مشتمل بر کارهای هنرمندان معاصر است نیز برای دوستداران نقاشیخط جالب است. از این جهت که به هرحال این آثار تاریخ نقاشیخط را در دوره‌های گذشته تا به امروز نمایش داده‌اند. تصور می‌کنم امروز جوانان احتیاج دارند بیش از پیش با فرهنگ و هنر ایران‌زمین آشنایی یابند. از آنجایی که هنرها همواره به یکدیگر متصل بوده‌اند، درباره نقاشیخط نیز چنین اتفاقی افتاده و ما امروز مشاهده می‌کنیم بین 2 هنر نقاشی و خط تعامل زیبایی برقرار شده و از برآیند تلفیق این 2 شاخه، هنر مطلوب نقاشیخط برآمده است.
آنچه خود داشت ز بیگانه تمنا می‌کرد
اگرچه در این میان یک سوال به وجود می‌آید و آن اینکه چرا کشورهای دیگر بویژه کشورهای حاشیه خلیج‌فارس در حراجی‌های معروفی چون کریستی و ساتبی بیش از داخل ایران به خرید آثار نقاشیخط گرایش نشان می‌دهند و ظاهرا بازار فروش آثاری از این دست در این کشورها بیشتر است. بهبهانی با تاکید بر اینکه این مساله به متولیان امور بازمی‌گردد، می‌گوید: کشورهای عربی خاصه دوبی و همین‌طور کشورهای اروپایی غالبا به عنوان کلکسیونر وارد این حراجی‌ها می‌شوند و به خرید آثار هنرمندان ایرانی می‌پردازند اما آنچه در حراجی‌هایی مانند کریستی و ساتبی درباره فروش این آثار مطرح است، این است که بازار برای فروش این آثار فراهم‌تر از ایران است، ضمن اینکه افرادی که در این حراجی‌ها به عنوان خریدار حضور دارند، صرفنظر از اینکه جهانگرد هستند متخصص در امر هنرهای تجسمی نیز هستند. البته به نظرم این مساله به هیچ‌وجه اشکالی ندارد؛ شاید به این خاطر که وقتی هنری مثل نقاشیخط مطرح می‌شود، حالت فرامرزی پیدا می‌کند اما آنچه در این بین اهمیت دارد این است که
ای کاش این هنر در داخل کشور نیز از اهمیتی که کشورهای دیگر برای آن قائل می‌شوند برخوردار شود.
نبود فرهنگسازی مناسب
این هنرمند ادامه می‌دهد: به نظر می‌رسد تا امروز به آن شکلی که باید زمینه‌های شناخت نقاشیخط در ایران فراهم نشده که این امر نیز به فرهنگسازی وسیع نیازمند است. نه‌تنها درباره نقاشیخط که درباره دیگر شاخه‌های هنر نیز کاری به آن صورت شکل نگرفته است در حالی که دولت می‌تواند در این میان نقش سازنده و موثری ایفا کند و مردم را از طرق مختلف برای رفتن به نمایشگاه‌ها عادت دهد. بهبهانی با بیان اینکه نمایشگاه مروری بر نیم‌قرن نقاشیخط معاصر ایران، امروز روندی صعودی و امیدوار‌کننده را طی می‌کند، می‌گوید: آثاری که در این نمایشگاه ارائه شده یک مولفه بارز دارد و آن یکدست بودن آنهاست، ضمن اینکه با نگاه کردن به آثار نمایشگاه می‌توانیم به ویژگی هر دوره از نقاشیخط ایران پی ببریم.
توجه به معنویت
در آثار بهبهانی آنچه می‌تواند بیش از هر چیز مورد توجه واقع شود، گرایش هنرمند به ذات حق تعالی و معنویت است. نکته جالب اینکه تکنیکی که بهبهانی در برخی از این آثار به کار برده در مقایسه با دیگر نقاشان نمایشگاه اندکی متفاوت است، طوری که حکاکی روی فلز بارزترین تکنیک این هنرمند در این نمایشگاه به‌شمار می‌رود.
نبود بستر آکادمیک
علی تن، دبیر نمایشگاه «مروری بر نیم‌قرن نقاشیخط معاصر ایران» نیز می‌گوید: نقاشیخط یکی از هنرهایی است که دارای اهمیت‌های زیادی است و در دنیای امروز از جنبه‌ها و ابعاد مختلف بهره‌مند است. علاوه بر اینها دارای بازار مطلوبی نیز نزد خریداران است بویژه آثاری که در دهه اخیر در قالب نقاشیخط از جانب هنرمندان معاصر تصویر شده، توانسته جایگاه خوبی میان منتقدان هنرهای تجسمی و مخاطبان این عرصه داشته باشد. آنچه درباره نقاشیخط به ذهن می‌رسد این است که هنری است که به یمن داشتن حرف‌های تازه در میان مخاطبان خارجی جای خود را باز کرده است. از آنجایی که در عین داشتن سابقه زیاد، نقاشیخط هنری نوپا به‌شمار می‌رود، توانسته در این حراجی‌ها مورد توجه بیشتری قرار گیرد. با این وجود نقاشیخط هنوز وارد چرخه آموزشی دانشگاه‌ها نشده و حتی به عنوان یک گرایش نیز در دانشگاه‌های هنر به رسمیت شناخته نمی‌شود. نه‌تنها درباره نقاشیخط این قصور صورت گرفته که درباره هنرهای دیگری چون نگارگری و خوشنویسی نیز چنین غفلتی به وجود آمده است. وی خاطرنشان می‌کند: آنچه مسلم است اینکه در این‌باره وزارت علوم باید در این‌باره تعامل کند تا بتوان از این رهگذر به دانشگاهی کردن شاخه‌هایی از این دست پرداخت زیرا نگارگری، نقاشیخط و خوشنویسی از دیرباز تا امروز همواره جزو هنرهای اسلامی ما به‌شمار می‌رفته‌اند و بی‌تردید با ورود آنها به بستر دانشگاه‌ها می‌توان از نابودی و کمرنگ شدنشان جلوگیری کرد.
پرواز مرغ‌های بسم‌الله
در سالن‌های دیگر نمایشگاه، اثر بزرگی از فرامرز پیلارام به وسیله رنگ روغن روی بوم به چشم می‌خورد. همچنین یک اثر در ابعاد 140 در140 از صداقت جباری با عنوان «حدیث عشق» در نمایشگاه نصب شده که در سال 75 توسط این هنرمند کشیده شده است. از دیگر آثاری که در قطع بزرگ در نمایشگاه حاضر ارائه شده‌اند می‌توان به تابلوی لوزی‌شکلی از سیدمحمد احصایی اشاره کرد که با عنوان «زمینه تاریخی» کشیده شده است. تاریخ خلق این تابلو به سال 1353 بازمی‌گردد. «مرغ‌های بسم‌الله» نیز تابلوهای صادق تبریزی را تشکیل داده‌اند که با تکنیک مرکب روی پوست خلق شده و چشم مخاطب را برای لحظاتی مورد نوازش قرار می‌دهند. بارزترین مولفه نمایشگاه خاصه در بخش دوم این است که مخاطب را با آثاری مواجه می‌کند که در تمام آنها رد پای روند صعودی نقاشیخط و همین‌طور احیا، تغییر و دخل و تصرف در فرم و محتوا از دهه 50 تا امروز به چشم می‌خورد. این مساله نشانگر آن است که نقاشیخط در قیاس با دیگر شاخه‌های عرصه تجسمی توانسته به آن شکلی که باید جایگاه تثبیت شده و محکمی هم در داخل و خارج از کشور داشته باشد.