کوپاآمهریکا یک تمرین سیاسی است در قالب تورنمنت فوتبال. هرچند سال و اخیرا دوباره هر 4 سال یکبار تمام هدفزنهای آمریکای جنوبی دور هم جمع میشوند تا به شکلی مسالمتآمیز در زمین چمن همان کاری را بکنند که به عنوان تیراندازانی قهار عادت دارند همیشه انجام دهند. صحبت کردن در این باره کمی آزاردهنده است ولی به هر حال همسایهها همهجا با هم سر جنگ دارند. ماشینشان را سر راه همدیگر پارک میکنند. ساعت 11 شب صدای موسیقیشان را کم نمیکنند و گاهی به شکل وحشیانه آن طرف پرچین یکدیگر را مورد تعرض قرار میدهند، حتی گاهی ناسازگاری از این هم جدیتر میشود. امروز با وجود ادب تصنعی هم این رفتار به بدی گذشته باقی مانده است. در همین حین پول گنده و سیل ترانسفرها، جدیت فوتبال ملی را ربودهاند. در گذشته، بازیکنان ملتهای رقیب حقیقتا با هم بیگانه بودند. آنها ارزانتر از چیزی بودند که الان هستند و مسابقات معنایی فراتر از این داشتند بنابراین از هر جهت نمایشهای بهتری را شاهد بودیم.
اما در این روزگار بهترین بازیکنان از رنگینکمانی از کشورها در 2 لیگ بزرگ اروپا جمع شدهاند و یک چیز را یاد گرفتهاند «هی، ما میتوانیم همه با هم دور این سفره بنشینیم».
همین همزیستی مسالمتآمیز است که موجب میشود جاذبه جامجهانی زايل شود. همان پشت هم زدنهای (به نشانه خسته نباشید گفتن) میلیونرهای بیخیال پس از سوت پایان هر مسابقه این معنای نهان را دربر دارد که نه نشانی از طعم تلخ دشمنی در داخل زمین مسابقه مانده و نه از شور و حرارت ناسیونالیستی خبری هست. اما کوپا اکسیری است برای درمان این بیغیرتی مزمن. در کوپا (و در آمریکای جنوبی) هیچ رفاقتی مجال بروز نمییابد. اینجا غرور ملتهاست که حرف اول و آخر را میزند. اگر شما یک اکوادوری باشید و هنگام شانه به شانه شدن با یک کلمبیایی در میدان با او خوش و بش کنید و بعد تیمتان ببازد، آن وقت در بازگشت به کیتو (پایتخت اکوادور) باید حواستان به دور و برتان باشد. آمریکای جنوبیها آرم ملی را خیلی جدی میگیرند.
هر کس جدال خیابانی پس از نیمهنهایی بین پاراگوئه و ونزوئلا را در خیابانهای لاپلاتا دیده باشد، میداند منظورم چیست و فینال یکشنبهگذشته بین پاراگوئه و اروگوئه با اینکه بدون جنجال و بدون حرف و حدیث و با خوبی و خوشی به پایان رسید ولی از این قاعده مستثنا نبود. پاراگوئه و اروگوئه در این قاره پرتنش شاید دوستترین، نزدیکترین و شبیهترین کشورها به یکدیگر بودند؛ منطقه اقلیمی و قومی مشترک (گوارانی)، شراکت در منطقه آزاد تجاری، زبان بومی و رسمی مشترک و حتی نامهای مشابه که هردو به گوآ (گوئه) ختم میشوند که در زبان گوارانی به معنی رودخانه است و این به رودی بزرگ به همین نام اشاره دارد که از قلب آمریکایجنوبی یعنی ارتفاعات مرکزی قاره در بولیوی و پاراگوئه به سمت مصب اروگوئه و شمال آرژانتین روانه میشود.
بازیکنان هر دو طرف عادتی دارند که حتی در کنفرانسهای خبری نیز دست از آن برنمیدارند و آن نوشیدن دمکردهای نشئهزا از کوزههای کوچک است.
عادتی که حواشی فینال کوپای 2011 را به شکلي عجیب همسان کرده بود. علاوه بر همه اینها ملت پاراگوئه به عنوان گوآهای کوهنشین با ملت اروگوئه به عنوان گوآهای دریانشین هرگز طی یک قرن و نیم اخیر سر جنگ نداشتهاند که تقریبا هیچ معادلی در روابط بین کشورهای آمریکایلاتین ندارد. با همه اینها فینال یکشنبه گذشته یک جنگ تمامعیار بود. کدامیک از شما میتوانید ادعا کنید در سالهای اخیر فینالی (در یک تورنمنت معتبر در سطح جامجهانی، المپیک، جامهای ملتها) با این سطح تحرک و جذابیت دیدهاید. هرکه این بازی را دیده باشد متوجه تفاوت مفهوم جنگ و فوتبال میشود و این همان تفاوتی است که کوپاآمهریکا با دیگر تورنمنتهای فوتبال دارد. قدیمیترین تورنمنت فوتبال، کماکان آخرین تورنمنتی است که رقابت ملی در آن جلوه دارد. کوپا درمانی است برای این فوتبال مدرن سازشکار.