هانیه موحد: شاید اگر حدود 2 سال پیش که مدیرعامل شرکت بهینه‌سازی مصرف سوخت بر جلوگیری از شتاب در تولید و استفاده از CNG تاکید کرد، گوش شنوایی پیدا می‌شد، امروز جایگاهداران CNG و مصرف‌کنندگان این سوخت، با انواع مشکلات ناشی از آن دست و پنجه نرم نمی‌کردند. آن روزها عباس کاظمی، مدیرعامل شرکت بهینه‌سازی مصرف سوخت اعلام کرد: استفاده از CNG به عنوان سوخت خودروها در نقطه بهینه اقتصاد زیست‌محیطی به صرفه نیست و در تایید کلام خود، سهم کمتر از یک‌درصدی سوخت CNG در سبد سوخت کشورهای توسعه‌یافته و دارای ذخایر عمده گاز، نظیر آمریکا و روسیه را گواه قرار داد و با اشاره به آلایندگی ناشی از مصرف CNG، گفت: تصور عموم این است که استفاده از CNG، آلایندگی زیست‌محیطی چندانی به دنبال ندارد که این فرضیه درستی نیست. از آن زمان بسیار می‌گذرد اما توسعه جایگاه‌های عرضه CNG همچنان با جدیت در دستور کار قرار دارد و دولت ایران، مزیت نسبی کشور در بهره‌مندی از ذخایر گاز طبیعی و حرکت در راستای کاهش آلایندگی‌های زیست‌محیطی را به عنوان مهم‌ترین دلایل روی آوردن به سوخت CNG عنوان می‌کند. سال گذشته ميلادي، رتبه‌هاي اول تا چهارم توليد گاز جهان در اختيار كشورهاي آمريكا، روسيه، كانادا و ايران قرار گرفت و اين در حالي است كه آخرین آمار اعلام شده NGV (انجمن وسایل نقليه گازسوز) از میزان مصرف CNG کشورهای دنیا در سال 2008، نشان‌دهنده سهم 04/0درصدی این سوخت از سبد سوختی وسایل نقليه آمریکا و سهم 17/0درصدی این سوخت از سبد سوختی روسیه و سهم 05/0درصدي اين سوخت از سبد سوختي كاناداست؛ اما در همین سال سهم CNG از سبد سوختی ایران بالغ بر 74/13درصد بوده است و کشور ما در این مسیر همگام با کشورهایی مانند پاکستان، بنگلادش، ارمنستان، ميانمار و آرژانتین حرکت می‌کند. از سوي ديگر آژانس بين‌المللي انرژي در گزارشي به تشريح هدفگذاري كشورهاي دنيا درباره نحوه تركيب سبد سوختي وسایل نقليه سبك تا سال 2030 ميلادي پرداخته است كه بر مبناي آن، سهم CNG در سبد سوختي جهان در سال 2030، از 6/1درصد تجاوز نخواهد كرد و در اين بين، هدفگذاري كشورهاي OECD به ميزاني كمتر و حدود 7/0درصد است. آمار بیان شده سوال‌هايی را به ذهن می‌رساند: «چرا کشورهای قدرتمند گازی دنیا به سمت کاهش استفاده از CNG در سبد سوخت خود اقدام می‌کنند و ایران برخلاف این جریان و با وجود هزینه‌های گزاف ناشی از گازسوز كردن خودروها و احداث جايگاه‌هاي CNG و هزينه‌هاي سرسام‌آور نگهداري از اين جايگاه‌ها، بر اقدام خود در توسعه راهکارهای عرضه این سوخت پافشاری می‌کند؟ چرا برخی کشورهای توسعه‌یافته به‌رغم بهره‌مندی از ذخایر فراوان گاز طبیعی، حرکت به سمت سوخت LPG و توسعه خودروهای برقی، هيبريدي، سبك ديزلي، پیل سوختی یا خورشیدی را در دستور کار قرار داده‌‌اند و به سمت حذف تدریجی گاز طبیعی فشرده از سبد سوخت خودروهای خود در حرکتند؟ چرا از بین بیش از 850 میلیون خودروی موجود در جهان، تنها 8 میلیون خودرو گازسوز شده‌اند؟ اگر به راستی قدرت ایران در تولید گاز و برخورداري از شبكه گازرساني، دلیل موجهی برای گسترش عرضه CNG است، چرا ایران به عنوان يكي از توانمندترين كشورهاي جهان در تولید LPG، تنها به صادرات این محصول آن هم به قيمت‌هايي به مراتب كمتر از بنزين اکتفا کرده و در حد لازم، سازوکار بهره‌گیری خودروهای خود را از این سوخت برتر مهیا نمی‌کند؟»
این روزها تیتر بسیاری از خبرهای حوزه انرژی به تلاش‌های صورت گرفته دولت در احداث جایگاه‌های عرضه
CNG و بیان آمار و ارقام این مقوله مرتبط است: احداث بیش از یکهزار و 700 جایگاه و راه‌اندازی حدود 10 هزار نازل؛ افزایش ظرفیت عرضه گاز طبیعی به یک‌میلیون و 734 هزار مترمکعب در ساعت؛ دوگانه‌سوز شدن حدود 2 میلیون و 300 هزار خودروی کشور؛ پیش‌بینی افزایش 400 جایگاه عرضه CNG دیگر تا پایان امسال و آمارهایی از این دست که اگرچه نافی تلاش‌های مجدانه انجام شده نیست اما به ابهام‌های موجود در این مقوله نيز دامن می‌زند. هزینه‌های چشمگير احداث جایگاه‌هاي CNG و هزينه‌هاي بسيار بالاي نگهداري و بهره‌برداري از آنها و بالطبع مقرون به صرفه نبودن این کسب و کار برای جایگاهدارانی که به‌رغم اعمال سوبسیدها و تخفیف‌های مختلف از سوی دولت، هر روز به مرز ورشکستگی نزدیک‌تر می‌شوند، هنوز نتوانسته است خللی در عزم و اراده دولت برای توسعه جایگاه‌های CNG وارد کند! در جدیدترین تصمیم اتخاذ شده برای جایگاهداران، ستاد هدفمندسازی یارانه‌ها نسبت به کاهش 85درصدی مالیات بر ارزش افزوده جایگاه‌های CNG اقدام کرده است تا در کنار سوبسيد 50درصدي هزينه‌هاي برق، زمین اقساطی و دیگر شرایط ترغیب به حضور در بازار عرضه CNG، امتیاز دیگری نیز به جایگاهداران تعلق گیرد و زخم‌های ناحق آنان را قدری التیام بخشد؛ امتیازی که شاید در کوتاه‌مدت آرامش را به جایگاه‌های عرضه CNG برگرداند اما قطعا دوام زیادی نخواهد داشت. برق مصرفي جايگاه‌هاي CNG چندده برابر مصرف جايگاه‌هاي مشابه بنزيني است؛ به عنوان مثال برق مصرفي يك جايگاه CNG با ظرفيت 2 هزار مترمكعب بالغ بر 700 كيلووات‌ساعت و اين رقم در جايگاه عرضه بنزين حداكثر 10 كيلووات‌ساعت است. بديهي است نابساماني در تامين برق جايگاه‌هاي سوختگيري كشور ايجاب مي‌كند وزارت نيرو تمهيدات لازم را براي رفع نگراني‌هاي ناشي از اين مقوله بينديشد؛ ضمن اينكه پرداخت سوبسيد به جايگاهداران نمي‌تواند به صورت دائمي ادامه پيدا كند و يقينا جايگاهداران در آينده‌اي نزديك با مشكلات جدي‌تري مواجه خواهند شد. در این بین مشکلات ناشی از CNG، گریبانگیر صاحبان خودروهای دوگانه‌سوز نیز شده است؛ مسائل فنی ناشی از عدم تطابق موتور خودروهای بنزینی با گاز طبیعی فشرده و افت توان موتور، انفجارهای گاه و بیگاه خودورهای دوگانه‌سوز که به علت بسترسازی‌های نامناسب در این زمینه حادثه‌آفرین می‌شود، امکان طی مسافت کمتر با استفاده از CNG به میزان حداکثر یک‌چهارم خودروهای بنزین‌سوز و در نتیجه پرداخت هزینه بیشتر در قبال عملکرد کمتر برای صاحبان خودرو، تعطیلات هرازگاه جایگاه‌های CNG که یا به دلیل نیاز این جایگاه‌ها به تعميرات اساسي با توجه به استهلاك بسيار بالاي تجهيزات است یا به دلیل نداشتن بازده اقتصادی برای جایگاهدار، که در هر 2 حالت به سرگردانی خودروهای گازسوز منجر می‌شود و بسیاری دیگر از این دست مشكلات، تنها بخشی از مصائبی است که نارضایتی صاحبان خودروهای گازسوز را به دنبال داشته است و حال که در ادامه تاکید دولت عدالت‌محور بر گسترش سهم CNG در سبد سوخت خودروها، همایش‌ها و نمایشگاه‌هایی برای این صنعت برگزار می‌شود، انتظار می‌رود به جای تعریف و تمجید از عملکرد صورت‌گرفته در این مقوله و بیان آمار و ارقام تعداد جایگاه‌های احداث شده و در دست احداث، قدری به سوالات، مشکلات و ابهامات موجود در صنعت CNG ایران پاسخ داده شود. تا به حال درباره آلايندگي‌هاي ناشي از به‌كارگيري سوخت CNG در خودروهاي بنزيني از جمله افزايش اكسيد‌هاي ازت چيزي شنيده‌ايد؟ موضوعي كه سازمان محيط‌زيست بايد نسبت به آن بویژه در ارتباط با خودروهاي تبديل كارگاهي واكنشی جدي نشان دهد چراكه افزايش خطر بروز سرطان ريه در كشور، موضوعي قابل اغماض نيست. راستي! برای تامین کدام دسته از منافع باید همچنان به واردات گسترده تجهيزات و ادوات جايگاه‌هاي CNG و مخازن و کیت‌های گازسوز ادامه داد؟!