آنگونه که از شواهد پیداست، مدیریت صدا و سیما در تلاش است تا به یک رشد آماری قابل توجه در یک بازه زمانی تحقق بخشد. بهتازگی شبکه «شما» راهاندازی شد تا تمام ایرانیان همدیگر را ببینند. رئیس صدا و سیما هم تلاش میکند تا تعداد شبکههای دیجیتال این رسانه را به عدد 20 برساند. اما این جهتگیری شتابان چه میزان با نیازسنجیها تطابق دارد؟ به عبارت سادهتر، فهم چه مطالباتی موجب رهنمون شدن تلویزیون به سوی افزایش کمیت شده است؟ آیا آنچه این روزها شاهد آن هستیم نتیجه انتخابهای محدود برای مخاطبان است؟ دسترسی به حداقل 6 شبکه تلویزیونی در هر استان مطلوب نیست اما اگر آماری واقعی از انتقادات به صدا و سیما تهیه شود، انتقادهای کمیتی از فراوانی پایینتری برخوردارند. این یک واقعیت بدیهی است که درصد قابلتوجهی از انتقادات به صدا و سیما را سطح نازل برنامههای این رسانه به خود اختصاص داده است. به عبارت دیگر انتقادها به رسانه ملی از جنس کیفیت است و نه کمیت.
درباره این رفتار، بیان 2 نکته بسیار ضروری است:
1- در کنار برخی تولیدات ماندگار و بسیار مهم و اثرگذار صدا و سیما اما به هر حال انتظاراتي نسبت به این رسانه وجود داشته که به دلیل عدم تحقق آن انتظارات که برخاسته از نگاه انقلابی نظام جمهوری اسلامی بود؛ نوعی نگاه انتقادی به این رسانه همواره وجود داشته است. اما در کنار این انتقادات، عدم تدارک برنامههای عمومی و پوششدهنده برای همه سلایق موجب شد این سنخ انتقادات با شیب بیشتری ایجاد شود که همزمانی این اتفاق با رواج گسترده شبکههای ماهواره، شیفت مخاطبان به این شبکهها را موجب شد. در این وضعیت چارهجویی مدیریت صدا و سیما برای رفع این معظل متاسفانه منجر به رهاشدگی مدیریت برنامههای پربیننده شده است. متاسفانه نبود تمرکز مدیریتی بر محتوای آثار و برنامههای پربیننده صدا و سیما موجب میشود تا این برنامهها دچار عارضه تهیهکنندهمحور شوند و در این شرایط میتوان به وضوح شاهد بروز سلایق و ذائقههای شخصی و متاسفانه بعضا سیاسی در صدا و سیمای جمهوری اسلامی بود. فاجعهبارتر اینکه برخی سوءاستفادههای سیاسی از این برنامهها در «تقابل» آشکار با جمهوری اسلامی ایران قرار گرفته است و تداوم این رویه موجب نگرانی شده است. در برخی موارد نیز کجسلیقگیها در انتخاب میهمانان برنامههای پرطرفدار موجب میشود میهمانان به ناحق به بیان مواضع سیاسی خود اقدام کنند که این موضوع این شبها در تلویزیون قابل مشاهده است. میتوان دید که متاسفانه پیادههای ژورنالیسم فتنه چگونه در آمد و شد به صدا و سیما هستند و اینک که زمانه رسوایی تفکر و رفتار زشت این جماعت است، دهان گشاد کرده، به «اصولگرایی» میپردازند! این گافهای رسانهای هرچند از سوی مجری برنامه تلاش شود لاپوشانی شود اما متاسفانه به دلیل عدم اولویتشناسی در تلویزیون، بسیار نمود و بروز داشته و دارد.
2- تمرکز بر آمار و کمیت بدون تردید، ریزش بیشتر مخاطب را به دنبال دارد. به عبارتی تکثر سختافزار در عین نبود نرمافزار بیشتر به چشم میآید. کیفیتزایی در قالب امکانات موجود بسیار اثربخشتر از آن است که گسترش سختافزار، محور سیاستگذاری رسانه ملی شود. اقبال بیسابقه به مختارنامه نشان میدهد ظرفیت فکری و ذائقه فرهنگی– اجتماعی مخاطبان به چه سمت و سویی است. این سلایق قطعا مرافقتی با «سوگلی»پروری در سازمان صدا و سیما ندارد. سوگلیهای سازمان همواره هزینهساز بوده و هستند و متاسفانه شنیده شده حتی میتوان آنان را از قوانین مستثنا کرد تنها برای اینکه میتوانند به لطایفالحیل مردم را پای تلویزیون بنشانند! رسانه اینک به مرور تابع پیام میشود. یعنی در دنیای جدید این پیام است که رسانه را در تسخیر خود در میآورد. بنابراین پیروز مطلق در جهان جدید، اوست که پیام جدید عرضه میکند. در این شرایط گسترش رسانه و عدم تولید پیام چه رهاوردی میتواند به همراه
داشته باشد.
نکته آخر اینکه، بهرغم انتقادهای دلسوزان نسبت به رسانه ملی و با احترام به فعالیتهای محتوایی این سازمان مهم، باید گفت سیاستگذاریهای سازمان متاسفانه در بدنه با بنبست مواجه میشود و نتیجه آنکه بسیاری از چهرههایی که تمام وجهه خود را مدیون صدا و سیمای جمهوری اسلامی هستند و در واقع با صدای جمهوری اسلامی یا با سیمای جمهوری اسلامی به اجتماع معرفی میشوند، ذائقههای فرهنگی دیگری را پیروی میکنند و تاسفآورتر اینکه هیچگونه تمهیدی برای ممانعت از این زایش نامیمون تدارک دیده نمیشود.