ایران به عنوان کشوری پیشتاز در مبارزه با مواد مخدر، از ابتدای انقلاب تاکنون بیش از 3 هزار و 700 شهید و 11 هزار نفر جانباز در این مسیر تقدیم کرده است، همچنین دارا بودن بیش از 900 کیلو‌متر مرز خاکی مشترک با هر کدام از کشورهای افغانستان و پاکستان که از عمده‌ترین تولید‌کنندگان موادمخدر در سطح جهان هستند، بر مشكلات ایران افزوده است. هرچند امروز مسؤولان معتقدند با انسداد و تدابیر شدید امنیتی مرزهای خاکی، روند قاچاق مواد مخدر به سمت دریا کشیده شده است، با اين‌حال بازدید اخیر معاون دبیرکل سازمان ملل به اتفاق نماینده دائم ایران در آژانس بین‌المللی انرژی اتمی و جمع زیادی از سفرای کشورهای اروپایی، از مرزهای شرقی ایران می‌تواند نقش مهمي در راه مبارزه با این بلای خانمانسوز باشد. در حاشیه بازدید از مرزهای شرقی براي گفت و گو به سراغ دکتر علی‌اصغر سلطانیه نماینده دائم ایران در سازمان‌های بین‌المللی مستقر در وین رفتیم اما این‌بار سلطانیه فارغ از دیسیپلین همیشگی‌اش که در آژانس دیده بودیم با جلیقه و کلاه پلیس مبارزه با مواد مخدر به همراه هیات همراهش به مرز میلک در شمال‌شرق سیستان و بلوچستان آمده بود تا نشان دهد سیاست ایران در قبال مبارزه با موادمخدر و انسداد مرزها به مانند مباحث مربوط به انرژی اتمی حائز اهمیت است.
***
آقای سلطانیه! بازدید معاون دبیرکل سازمان ملل متحد و سفرای کشورهای اروپایی از مرزهای شرق ایران از چه اهميتي برخوردار است و آيا در روند مبارزه با اين معضل تاثيرگذار است؟
در این باره لازم بود که مسؤولان سازمان ملل با مشکلاتی که در منطقه هست آشنایی پیدا کنند و بدانند در چه شرایطی پروژه‌های عظیم انسداد مرزها انجام می‌شود؛ قطعا بازدیدها تاثیرگزار است و همه سفرای کشورهای اروپایی که از مناطق بازدید داشتند تحت‌تاثیر فعالیت‌های ایران قرار گرفتند؛ همچنین آقای یوری فدوتف، معاون دبیرکل و مدیر اجرایی دفتر مقابله با مواد مخدر و جرائم سازمان‌یافته سازمان ملل قول مساعد همکاری داده‌اند و بنده هم در وین این مساله را پیگیری می‌کنم.
آیا به همان اندازه که انرژی هسته‌ای برای ما اهمیت دارد در این باره هم حساسیت نشان می‌دهید؟
من خودم را سرباز بین‌المللی خط مقدم در هر دو زمینه هسته‌ای و موادمخدر می‌دانم و بر خودم وظیفه می‌دانم که ایثارگری‌های ملت و کشورم را در راه مبارزه با موادمخدر به جهانیان منعکس کنم و تاکنون نیز حقانیت جمهوری اسلامی ایران برای همگان به اثبات رسیده است. درصدد هستيم در وین تامین تجهیزات برای بالا بردن راندمان کار و کنترل بیشتر مرزها را در دستور کار قرار دهيم و قطعا در گزارش سازمان ملل دستاوردهای نيروهای جان بر کف مرزباني منعکس خواهد شد، آقای فدوتف هم چندین‌بار بر شهدای ما درود فرستاد و گفت: به نحو مقتضی امکانات و اسباب لازم را در ادامه راه برای ایران فراهم می‌آوریم.
چه مبلغی ما برای انسداد مرزها هزینه شده است؟
ما ایثار و فداکاری‌هایی که در راه موادمخدر انجام داده‌ایم و شهدا و جانبازانی که سرمایه‌های کشور بوده‌اند تقدیم کرده‌ایم با هیچ عدد و رقم پولی نمی‌توان مقایسه کرد. اما باید گفت بیش از 700 میلیون دلار برای انسداد مرزها و دیوارکشی هزینه کرده‌ایم که بودجه بسیار هنگفتی است و برای سازمان ملل متحد قابل اغماض است.
آیا مسؤولان سازمان ملل در جریان این هزینه‌ها هستند؟
صددرصد با کم و کیف در جریان هستند و با توجه به بازدیدهایی که در چند سال اخیر و به‌صورت مداوم از مرزهای کشور بویژه مرزهای شرقی اتفاق افتاده از نزدیک شاهد هزینه‌های مادی و معنوی ایران هستند. کاستا، مدیرکل سابق دفتر مقابله با موادمخدر در همین مرزهای شرق خودمان اظهار کرد: ایران خط مقدم مبارزه با موادمخدر در جهان است، همچنین یوری فدوتف، معاون دبیرکل سازمان ملل در همین سفر اخیر بارها عنوان کرد: ایران مهم‌ترین و موفق‌ترین کشور در بحث کنترل و کشفیات بوده است و یادآور شد در گزارشات خود به دبیرکل سازمان ملل این مساله را منعکس می‌کند که باید بگویم ارزش این کار به مراتب بیشتر از کمک‌های مالی است.
آقای سلطانیه برنامه منطقه‌ای خاصی در وین برای مقابله جدی‌تر با مواد مخدر در دستور کار قرار دادید؟
الان پروژه‌ای از سوی سازمان ملل برای راندمان بیشتر کشورها درباره کنترل مواد مخدر تعریف شده است که در پرو و برخی کشورها در حال انجام است- هم‌اکنون برخی از کشورهای صنعتی و پیشرفته اعلام آمادگی کرده‌اند که بودجه در اختیار کشورهای مبتلا‌‌به قرار دهند و هم به لحاظ تکنولوژیکی و هم آموزشی در این مقوله سهیم باشند - که برنامه منطقه‌ای سازمان ملل همه مناطق را شامل می‌شود.
پروژه منطقه‌ای ما الان با حضور ایران، پاکستان و افغانستان در حال انجام است، همکاری‌های نزدیکی داریم و در مرکزی که در تهران مستقر است قطعا این دامنه فراتر می‌رود و کشورهای آسیای میانه و دیگر کشورها هم به این جمع اضافه می‌شوند.
شما تا چه حد بازگوکننده وضعیت مناطق مرزی کشور در سازمان ملل بوده‌اید؟
یکی از مهم‌ترین سازمان‌ها، دفتر مبارزه با مواد مخدر و جرائم سازمان‌یافته در وین است که سال قبل بنده ریاست کمیسیون جهانی مبارزه با مواد مخدر را داشتم و از این طریق صدای مردمم را به گوش جهانیان رساندم و ارزش این مساله این بود که میلیارد‌ها نفر از مردم جهان بدانند که در اینجا چه اتفاقی می‌افتد.
در بحث حقوقی تا الان قطعنامه‌ای که کشورهای حامی قاچاقچیان تسلیحاتی را محدود کند به تصویب رسیده است؟
این مساله به حوزه‌های مختلف بین‌الملل مربوط می‌شود ولی آنچه به حوزه وین مربوط است در چارچوب دفتر سازمان ملل در وین، مبارزه با مواد مخدر و جرائم سازمان‌یافته، قاچاق انسان و پولشویی، فساد و تروریست و انواع و اقسام جرائم سازمان‌یافته است – در این باره ما نیز قطعنامه‌ها و بیانیه‌هایی صادر کردیم که در سایت سازمان ملل موجود است- و کشورهای هم‌فکر نیز در این باره همکاری‌های خوبی داشته‌اند.
سال پیش سخنرانی فرزند 12 ساله یکی از شهدای مبارزه با مواد مخدر کشورمان در وین، در کنفرانس استراتژیک دهه آینده مبارزه با مواد مخدر، کاستا، مدیرکل سابق دفتر مقابله با مواد مخدر و جرائم سازمان‌یافته را آنچنان تحت تاثیر قرار داد که وی پیام آن نشست را بیانیه نوجوان ایرانی اعلام کرد و انعکاس این خبر بعد‌ها تاثیر خود را بر جوامع و مرزهای بین‌المللی به نحو محسوسی گذاشت.
کشورهایی که به بهانه قطعنامه تحریم، در موضوع مهم مواد مخدر به ما بودجه نمی‌دهند و از کمک‌های خود دریغ می‌کنند در واقع غرض‌ورزانه باعث می‌شوند تا ما نیرو‌های انسانی بیشتری از دست بدهیم و بازدهی و راندمان کار ما را نیز تحت شعاع قرار می‌دهد.