امید صبوری: فیلم سینمایی
«قصه پریا» انگار قصد فراغت از حاشیه‌ها را ندارد؛ فیلمی که از مقطع ساخت و بازه انتخاب آثار برای حضور در جشنواره فیلم فجر تا زمان صدور پروانه نمایش مشروط به اعمال اصلاحات و آغاز اکران عمومی همواره سوار بر امواج اخبار غیررسمی رسانهها بوده و تا به امروز هم که واپسین روزهای اکران را پشت سر می‌گذارد، بیش از متن حاشیه‌هایش زیر ذره‌بین بوده است. تازه‌ترین فیلم اکران شده فریدون جیرانی که فضایی بشدت تلخ دارد و از همین زوایه هم به‌رغم حضور بازیگران سرشناس توفیق قابل توجهی در گیشه کسب نکرد چند روز پیش با حاشیه‌ای تازه مواجه شده که البته برای فریدون جیرانی چندان تازگی ندارد. فردی به نام علی نعیمی که خود را روزنامه‌نگار معرفی کرده است روز جمعه هشتم مردادماه نامه‌ای در اختیار رسانهها قرار داد که در 9 بند مدعی نگارش فیلمنامه‌ای با عنوان «هستی» و برداشت جیرانی از این نوشته برای ساخت «قصه پریا» شده بود. نعیمی در بخشی از نامه خود نوشت: «فیلمنامه هستی در تاریخ 7/6/1384 در بانک فیلمنامه خانه سینما با شماره ثبت 39/20-8879 به ثبت رسیده است. به پیشنهاد جناب آقای جهانگیر کوثری این فیلمنامه را در تاریخ دوم اسفند‌ماه سال 1385 در اختیار فریدون جیرانی قرار دادم تا با توجه به تسلط و شناخت فضای اجتماعی که در آثار قبلی ایشان بود این فیلمنامه را تبدیل به فیلم سینمایی کنند». او در بخش دیگری از متن نوشته: «هیچ بعید نیست که حاصل تمامی مراودات و تعاملات نوشتاری با فریدون جیرانی که مشتمل بر بسیاری طرح‌های فیلمنامه یا فیلمنامه‌های کامل است در آینده و همانطور که روند سرقت فیلمنامه هستی اتفاق افتاد به سرانجام برسد». نعیمی در ادامه جیرانی را به «کلاهبرداری» متهم کرده و در پاسخ به این شبهه که چرا این ادعا را پس از پایان اکران عمومی فیلم رسانه‌ای کرده، گفته است: «فیلم را در بیست و نهمین جشنواره فیلم فجر دیدم و در تاریخ 29 بهمن 1389 شکایت خود را به شورای داوری خانه سینما ارائه کردم اما شورای داوری خانه سینما بیشتر شبیه به یک شوخی است، شوخی که چه عرض کنم. یک لابی بزرگ مثل تمامی بدنه خانه سینما که به غیر از رانت و رابطه و موقعیت به چیز دیگری فکر نمی‌کنند».
گروهی که شیطنت می‌کنند؟
پس از انتشار این نامه رسانهها که در موارد بسیاری با چنین ادعاهایی مواجه بوده‌اند آن را به حساب نمونه‌های قبل گذاشتند و چندان پیگیر اصل داستان نشدند تا اینکه فریدون جیرانی خود به میدان آمد و در گفت‌وگویی ادعاهای نعیمی را چنین پاسخ داد: «مساله‌ای که توسط فرد موردنظر مطرح شده اهمیت زیادی ندارد. این آقا به خانه سینما شکایت کرده و نتیجه نگرفته و الان هم فقط برای اینکه خودش را مطرح کند از طریق یکسری رسانه خاص شروع به نامه‌پراکنی کرده! واقعا باعث تاسف است که برخی برای مطرح کردن خودشان، ادعاهای دروغین طرح می‌کنند! آنچه ایشان به‌عنوان شباهت‌های میان فیلمنامه «قصه پریا» و نوشته خودشان، ذکر کرده هیچ‌کدام مشخصات کلیدی قصه پریا نیست. بشدت ادعاهای فرد مذکور را رد می‌کنم و به صراحت می‌گویم فیلمنامه قصه پریا هیچ ربطی به نوشته‌های منسوب به ایشان ندارد، پس گفته‌های وی را تکذیب کرده و این را هم متذکر می‌شوم که گروهی با طرح این مساله سعی در ایجاد شیطنت دارند».
شکایت سیفی‌آزاد از نعیمی
داستان اما به همین بگومگوی رسانه‌ای ختم نشد چرا که به‌رغم همه ادعاهای علی نعیمی، نگارنده اصلی فیلمنامه «قصه پریا» نه فریدون جیرانی که به استناد تیتراژ اولیه فیلم، رحمان سیفی‌آزاد است. سیفی‌آزاد که در حال حاضر از مدیران فعال تلویزیون هم محسوب می‌شود و به‌دلیل همین سمت در برنامه تلویزیونی «هفت» برای دفاع از ایرادات فیلمنامه‌ای «قصه پریا» حاضر نشده بود، روز گذشته نسبت به ادعای نعیمی واکنش نشان داد و تاکید کرد از مدعی این فیلمنامه به دلیل طرح یک ادعای نادرست شکایت کرده است. نویسنده فیلم سینمایی
«قصه پریا» درباره فردی که ادعا کرده فریدون جیرانی طرح این فیلم را از او سرقت کرده به مهر گفت: من این فرد را نمی‌شناسم. اگر کسی ادعایی دارد باید از راه قانونی وارد شود نه اینکه تهمت‌پراکنی کند و غسل شهادت بگیرد. وی در ادامه افزود: طرح فیلم سینمایی قصه پریا برای من است و همراه لیلا لاریجانی طرح این فیلم را نوشتیم که فردی به خاطر شدت عشق برای نجات معشوق، خود را به زحمت زیادی می‌اندازد. بعد از نوشتن طرح اولیه آن را در بانک فیلمنامه به ثبت رساندیم. بعد از آن طرح را به فریدون جیرانی ارائه کردیم که او خوشش آمد و بعد از آن هم آقای شایسته طرح را مطالعه کرد و او هم آن را دوست داشت. این نویسنده گفت: بعد از اینکه طرح را به ستاد مبارزه با موادمخدر ارائه کردیم مورد استقبال قرار گرفت. این مراحل شکل‌گیری طرح فیلم سینمایی قصه پریا بود که مشابه خارجی و داخلی ندارد. سیفی‌آزاد در پایان افزود: ادعای این فرد را تکذیب می‌کنم، چرا که ایده این فیلم اورژینال است و تهمت زدن به دیگران پیگرد قانونی دارد. من هم از ایشان به خاطر تهمت‌هایی که زده از طریق مراجع قانونی شکایت کرده‌ام.
یک بازخوانی رسانه‌ای
با جدی شدن ادعای سرقت فیلمنامه «قصه پریا» رسانهها هم کم‌کم وارد میدان شدند و در نخستین گام سراغ آرشیو‌های خبری خود رفتند. در یکی از جالب‌ترین نتایج این کنجکاوی‌های رسانه‌ای سایت خبرآنلاین در گزارشی پرونده‌های مشابهی که برای فیلم‌های قبلی جیرانی رسانه‌ای شده بود را منتشر کرد. در ابتدای این گزارش با طرح این سوال که آیا جیرانی گناهکار است یا بی‌گناه آمده است: «در روزهایی که شاید کمتر کسی ماجرای سالاد فصل، شام آخر و شکایت نویسندگان را از فریدون جیرانی به خاطر داشته باشد، موضوعی مشابه درباره فیلم دیگری از جیرانی به میان آمده است». بر اساس گزارش این سایت نخستین‌بار در سال 1381 بهارک ملک‌خانی چنین ادعایی را درباره فیلم «شام آخر» مطرح کرد و در سال 1384 فیروز زنوزی‌جلالی چنین مساله‌ای را درباره «سالاد فصل» مطرح کرد و مورد «قصه پریا» و علی نعیمی سومین ادعای مشابه درباره فیلم‌های جیرانی است. جالب آنکه در پرونده «شام آخر» پس از بررسی شکایت ملک‌خانی، شورای داوری خانه سینما رای خود را به نفع او صادر کرد و قرار شد نام او در جمع نویسندگان درج شود. در پرونده «سالاد فصل» هم فیروز زنوزی‌جلالی، رمان‌نویس و منتقد ادبیات داستانی، متن شکایتی را به اداره کل نظارت و ارزشیابی و خانه سینما ارائه کرد و مدعی شد جیرانی این فیلم را بر اساس فیلمنامه «زن پاییزی» از جمله نوشته‌های او ساخته است. جیرانی در فاصله‌ای کوتاه از این ادعا سخنان او را چنین پاسخ داد: «2 ماه قبل از فیلمبرداری فیلم سالاد فصل آقای فیروز زنوزی‌جلالی فیلمنامه زن پاییزی را برای من آورد. فیلمبرداری سالاد فصل شروع شد و من مدتی ایشان را ندیدم، وقتی خبر پایان فیلمبرداری و عکس فیلم چاپ شد، آقای فیروز زنوزی‌جلالی طی تماس تلفنی اظهار نگرانی کرد و من برای رفع نگرانی فیلمنامه سالاد فصل را برای ایشان فرستادم که بخواند، خودم نیز فیلمنامه زن پاییزی را خواندم. شخصیت و عشق مشابه در 2 داستان، مبنای اعتراض ایشان قرار گرفت. در حالی که 2 داستان هیچ ربطی به هم نداشتند. از آنجایی که ایشان نویسنده شاخصی بودند و زمانی که این مشکل بین ما پیش آمده بود گرفتاری مالی ایشان بیشتر شده بود، من طی صحبتی با یکی از دوستان کارگردان تصمیم گرفتم فیلمنامه زن پاییزی را بخرم و برای تولید آن اقدام کنم. شخصا قراردادی با ایشان امضا کردم و فیلمنامه زن پاییزی را به مبلغ 5 میلیون تومان (که قیمت بسیار بالایی برای فیلمنامه‌ای مثل زن پاییزی بود) خریدم. مبلغی به ایشان پرداختم و قرار شد بعد از گرفتن پروانه ساخت باقیمانده مبلغ به ایشان پرداخت شود». با وجود این توضیحات اما در نتیجه این شکایت هم سرانجام قرار شد نام فیروز زنوزی‌جلالی در تیتراژ سالاد فصل آورده شود که چنین هم شد، البته نام او به جای تیتراژ ابتدایی در تیتراژ پایانی آمد و او 5 میلیون وعده داده شده را دریافت کرد. حال باید دید سرانجام ادعای سوم چه خواهد شد؛ آیا بار دیگر فریدون جیرانی ملزم به اصلاح تیتراژ فیلمش می‌شود و آیا علی نعیمی با قرار گرفتن نامش در تیتراژ «قصه پریا» می‌تواند خود را وارد جرگه فیلمنامه‌نویسان کند؟ شورای داوری خانه سینما هنوز نظر خود را درباره این شکایت بیان نکرده است.