محمد احمدی: نخستوزیر روسیه گفت: آمریکا انگل اقتصاد جهانی است و سلطه دلار در اقتصاد جهانی تهدیدی برای بازارهای مالی در جهان است. رویترز گزارش داد که ولادیمیر پوتین نخستوزیر روسیه در جلسهای با جوانان هوادار خود با بیان اینکه آمریکاییها بیش از توان خود هزینه میکنند، گفت: «آمریکا بخشی از وزن مشکلات خود را روی اقتصاد جهانی میاندازد». وی افزود: «آمریکاییها مانند انگلی از اقتصاد جهانی و انحصار دلار تغذیه میکنند». پوتین با اشاره به توافق اخیر کاخ سفید و کنگره آمریکا درباره حل بحران بدهیهای دولتی در این کشور گفت: «شکر خدا که آنها آن قدر عقل سلیم و مسؤولیتپذیری داشتند و تصمیمی متعادل گرفتند». روسیه هماکنون مقدار زیادی از اوراق قرضه دولت آمریکا را در اختیار دارد و پوتین با اشاره به این مساله گفت که اگر سوءکارکرد نظاممندی در آمریکا رخ دهد همهجا از این مساله تاثیر میپذیرد. پوتین در ادامه اظهار کرد: «بخش بزرگی از ذخیره کشورهایی مانند چین و روسیه شامل اوراق بهادار آمریکاست... ما باید ارزهای دیگری را نیز ذخیره کنیم». لازم به یادآوری است روابط روسیه با آمریکا در دوران ریاستجمهوری پوتین طی سالهای 2000 تا 2008 چندان دوستانه نبود و پوتین همواره یکی از منتقدان سرسخت سیاستهای آمریکا درباره اقتصاد بینالمللی بوده است.
آینده اقتصاد جهانی
بحران بدهیهای دولتی در آمریکا و کشورهای عضو اتحادیه اروپا موجب شده کارشناسان اقتصادی رویکردهای جدیدی را در رابطه با اقتصاد جهانی و آینده آن مطرح کنند. دنی رادریک استاد اقتصاد سیاسی دانشگاه هاروارد و نویسنده کتاب «تناقض جهانی شدن: دموکراسی و آینده اقتصاد جهانی» در یک مقاله تحلیلی درباره آینده اقتصاد جهانی که در پایگاه خبری الجزیره منتشر شد، نوشت: «احتمالا برای نخستینبار در تاریخ مدرن، آینده اقتصاد جهانی در دستان کشورهای فقیر قرار دارد. آمریکا و اتحادیه اروپا قربانی بریز و بپاشهای اقتصادی و از کارافتادگی سیاسی هستند و هماکنون مانند غولهای زخمی در حال دست و پا زدن هستند. به نظر میرسد این کشورها به علت بار بدهیهای سنگین خود به رکود یا رشد اقتصادی ناچیز، گسترش نابرابریها و احتمالا بروز ناآرامیهای اجتماعی محکوم هستند». وی در ادامه نوشت: «با این حال دیگر کشورهای جهان از انرژی و امید انباشته هستند. سیاستگذاران در چین، برزیل، هند و ترکیه نگران رشد خیلی زیاد هستند تا رشد خیلی کم. بر اساس برخی مقیاسها چین هماکنون بزرگترین اقتصاد جهان است و بازارهای در حال ظهور و کشورهای در حال توسعه مسؤول بیش از نیمی از تولید جهان هستند. شرکت مشاوره اقتصادی مککینزی به آفریقا که مدتها به عنوان یک ناکامی اقتصادی محسوب میشد، لقب «شیرهای ناآرام» داده است». این استاد دانشگاه هاروارد در ادامه با تاکید بر اینکه شرایط اقتصاد جهانی اینبار نسبت به گذشته متفاوت است، نوشت: «خوشبینان مطمئن هستند که اینبار وضعیت متفاوت است. آنها معتقدند اصلاحات دهه 1990، اصلاح سیاستهای اقتصاد کلان، گشودگی بیشتر و دموکراسی بیشتر، کشورهای در حال توسعه را در مسیر رشد پایدار قرار داده است». از نظر وی جوانان در کشورهای در حال توسعه موتور محرک اقتصادهای این کشورها خواهند بود.
آمریکا و اروپا در بحران
خوشبینیها به اقتصاد کشورهای گروه بریک (برزیل، روسیه، چین و هند) و کشورهای در حال توسعه در میان تشدید بحران اقتصادی در اروپا و آمریکا هر روز بیشتر میشود. هماکنون مجموع بدهیهای دولت آمریکا به 3/14 تریلیون دلار رسیده و کسری بودجه این کشور در سال 2011 از 5/1 تریلیون دلار فراتر رفته است. افزایش بدهیهای دولتی در آمریکا نگرانی شدید فعالان اقتصادی و بازارهای مالی در جهان را به همراه داشته است. ارزش دلار در برابر دیگر ارزهای جهانی طی سالهای گذشته بشدت کاهش یافته است و این موضوع موجب شده سرمایهگذاران بیشتر به سوی بازارهای نفت و طلا متمایل شوند. گرایش به سمت بازار نفت در جهان موجب افزایش بیسابقه قیمت نفت طی سالهای گذشته شده است که این خود بار اضافهای را بر اقتصادهای بیمار اتحادیه اروپا و آمریکا تحمیل میکند. افزایش روزافزون بدهیهای دولتی همچنین موجب کاهش اعتماد سرمایهگذاران به توان اقتصاد آمریکا شده است و این خود میتواند زمینهساز فرار سرمایهها از آمریکا شود. بهرغم توافق دیرهنگام میان کاخ سفید و کنگره آمریکا هنوز بسیاری از سرمایهگذاران و حتی مردم آمریکا نگرانند دولت این کشور نتواند به تعهدات خود عمل کند. از سوی دیگر وضع در اتحادیه اروپا نیز به هیچ وجه امیدوارکننده نیست. هماکنون کشورهای یونان، ایرلند، پرتغال و اسپانیا با مشکلات اقتصادی زیادی مواجه هستند و بحران بدهیهای دولتی در این کشورها در برخی موارد اعتراضات مردمی گسترده را نیز به همراه داشته است. از سوی دیگر نگرانیها از گسترش دامنه بحران به اقتصادهای بزرگتر اروپا مانند آلمان، فرانسه، انگلیس و ایتالیا روز به روز بیشتر میشود.
پیشبینی رکود اقتصادی طولانیمدت در آمریکا
رشد اقتصاد آمریکا بشدت کاهش یافته است و احتمال میرود اقتصاد این کشور با یک رکود بلندمدت مواجه شود. پایگاه خبری فوربز در گزارشی با اشاره به مجموعهای از آمارهای ناامیدکننده درباره وضع اقتصاد آمریکا که اخیرا منتشر شده است پیشبینی کرد اقتصاد آمریکا با رکودی طولانی مدت مواجه شود. در ماههای گذشته آمارهایی درباره رشد شدید بیکاری، ناامیدی مصرفکنندگان و کاهش تولید ناخالص داخلی در آمریکا منتشر شده است. بنا بر این گزارش در حالی که این تحولات خبر بدی برای اقتصاد آمریکاست، بویژه در زمانی که آمریکاییها تلاش میکنند از تبعات بینظمیهای مالی خود رها شوند، میتواند خبر خوبی برای بزرگترین شریک تجاری آمریکا یعنی چین باشد. هماکنون نرخ بیکاری در آمریکا از 9 درصد فراتر رفته و رشد اقتصادی این کشور بشدت کاهش یافته است. این در حالی است که مردم آمریکا بشدت از عملکرد 2 حزب دموکرات و جمهوریخواه در مواجهه با مشکلات اقتصادی در این کشور ناراضی هستند. نظرسنجیهای اخیر نشان میدهد که محبوبیت اوباما در آمریکا به پایینترین میزان از زمان تصدی ریاست جمهوری رسیده است. در همین حال حتی توافق اخیر 2 حزب جمهوریخواه و دموکرات درباره بحران بدهیهای دولتی در آمریکا نتوانسته اعتماد فعالان اقتصادی به آینده اقتصادی این کشور را جلب کند. رویترز گزارش داد گرگ مک براید، تحلیلگر اقتصادی ارشد پایگاه «بنک ریت» گفت: «تصمیم درباره سقف بدهیها ابر تردید را از بین برد اما واقعیت اقتصادی را تغییر نمیدهد». وی افزود: «سالها طول میکشد که آمریکا از این وضع رهایی یابد. ما در فرودگاه نشستهایم و منتظریم که اقتصاد پرواز کند اما در عوض هر بار فقطماهها به تاخیر میافتد».