با وجود گذشت 180 سال از آخرین زلزله مهیب در تهران، اکنون کسی تصویری از وحشت و گرفتاری‌های این بلای طبیعی ندارد و عدم آموزش دراین باره به صورت منسجم موجب شده تا ترس از خسارات جانی و مالی غیرقابل پیش‌بینی این موضوع مسؤولان را الزام به چاره‌اندیشی در این باره کند. هر چند گسل‌های تهران فعلا قصد تکان خوردن ندارند اما به اعتقاد کارشناسان برخی مناطق پایتخت از جمله منطقه 1، 2، 3، 4، 5، 22 و مناطق جنوبی از جمله 15 و 20 از مناطق پرخطر هستند که برای مقاوم‌سازی آنها باید چاره‌ای اساسی اندیشید.
آرامش قبل از توفان گسل‌ها
گسل‌های تهران مدت‌هاست که آرام گرفته‌اند و تکانی نمی‌خورند اما به اعتقاد بسیاری باید منتظر جا‌به‌جایی این صفحات زیرزمینی بود اما کدام مناطق شهر تهران روی گسل قرار گرفته‌اند. به اعتقاد کارشناسان بعضی از گسل‌های پایتخت شناسایی نشده‌اند اما شاید 9 تا 10 منطقه تهران روی گسل قرار داشته باشند که شامل مناطق شمالی تهران از جمله منطقه 1، 2، 3، 4، 5، 22 و برخی مناطق جنوبی از جمله 15 و 20 می‌شود. مسعود شفیق، مشاورعالی طرح جامع تهران درباره گسل‌های پرخطر تهران می‌گوید: گسل ری و گسل مشاع که در جنوب و شمال تهران قرار دارند از گسل‌های خطرناک شهر تهران هستند که در طرح جامع تهران برای فضاهای مدیریت بحران این مناطق برنامه‌ریزی‌هایی انجام شده است اما چقدر خانه‌های پایتخت با این گسل‌ها فاصله دارد؟ بسیاری از کارشناسان شهری معتقدند حریم هیچ گسلی در تهران رعایت نشده و در مکان‌هایی که نباید بلندمرتبه‌سازی صورت می‌گرفته، برج‌های چندین طبقه ساخته‌اند. هر چند در مقطعی آیین‌نامه‌هایی آن هم از سوی مسؤولان سازمان برنامه و بودجه درباره ساختمان تهیه شد، اما هیچ کدام اجرایی نشده و در نهایت امروزه شاهد ساخت و سازهایی بی‌رویه در محدوده گسل‌ها هستیم.
مقاومت 6 ریشتری خانه‌های تهرانی
محسن تشکری کارشناس ارشد عمران با اشاره به مقاومت ساختمان‌های تهران در برابر زلزله می‌گوید: ساختمان‌های نوساز تهران صرفا در برابر زلزله‌ای با درجه تخریب 6 ریشتری مقاومت دارند و در درجات بالاتر زلزله به تخریب آنها می‌انجامد که این موضوع در بافت فرسوده به زیر 5 ریشتر می‌رسد.
مشارکت مردم اساس مقابله با زلزله
محمدهادی ایازی با بیان اینکه بر اساس اطلاعات تاریخی زلزله شناختی، شهر تهران از زلزله‌های شدیدی در اعصار گذشته با تناوب 150 ساله رنج برده است و آخرین زلزله‌ای که تهران را بشدت لرزاند مربوط به 180 سال پیش است، می‌گوید: در 5 سال اخیر به دلیل موقعیت خطرپذیری تهران یکی از اولویت‌های شهرداری تهران توسعه کیفیت برنامه مقابله با بلایا بوده است. وی ساخت سوله‌های مقاوم در برابر زلزله با همه امکانات را گامی اساسی برای آمادگی در مقابل بلایا می‌داند و می‌گوید: مشارکت‌های عمومی در مدیریت بحران نقش اساسی دارند، تجربه جهانی نشان می‌دهد که هیچ نظام واکنش بحران دولتی نمی‌تواند به تنهایی و به کفایت از عهده بحران ناشی از زلزله برآید. مشارکت مردم محلی برای پاسخ به اضطرار و آمادگی آنان در مقابله با بلایا برای کاهش اثرات مخاطرات طبیعی بسیار حایز اهمیت است. سخنگوی شهرداری تهران اضافه می‌کند: تجربه نشان داده است که نخستین گروه‌هایی که می‌توانند به شهروندان در هنگام بروز بلایا کمک کنند خود مردم ساکن در همان محلات هستند اما معمولا شهروندان محلی برای بلایا تعلیم داده نشده‌اند و بالطبع کمک موثر آنان به علت عدم آمادگی‌شان بشدت محدود می‌شود. ایازی به طرح «دوام» در این رابطه اشاره می‌کند و می‌گوید: پروژه دوام به عنوان یک تجربه در تهران به منظور بسیج نیروهای شهروندان تهرانی در 374 محله و برای تقویت نظام‌مند نقاط ضعف آنان طراحی شده است. به گزارش مهر، معاون شهردار تهران در تشریح طرح دوام اظهار کرد: یک برنامه دقیق طراحی شده شامل آموزش‌ها و تمرین‌های عملی بوده که در برگیرنده معلومات پایه، مهارت‌ها و اعتماد به نفس برای داوطلبانی است که در واکنش موثر به بلایا مشارکت خواهند کرد. سازماندهی مورد نیاز برای هماهنگی فعالیت‌ها و حفظ آمادگی‌های گروهی در درازمدت توسط ساختار گروهی دوام تامین می‌شود که رویه‌ها و عملکرد و وظایف تعریف شده مشخصی دارند و بالاخره کارایی داوطلبان با تامین امکانات و ابزار و تجهیزات مناسب و لباس ایمن افزایش می‌یابد.
زلزله را جدی بگیرید
عزیزالله رجب‌زاده، رئیس سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران نیز فرسودگی شریان‌های حیاتی و فرسودگی و ریز‌دانگی واحد‌های مسکونی و زمان‌بر بودن غلبه بر همه را از مشکلات تهران در هنگام بروز زلزله می‌داند و می‌گوید: متاسفانه هنوز احتمال وقوع زلزله را جدی نگرفته‌ایم و زمین‌لرزه تهران را باور نداریم و نشانه آن ضعف‌های موجود در ساخت و ساز‌ها، عدم آموزش مردم و کافی نبودن میزان تلاش‌ها در این حوزه نسبت به مخاطره موجود است. او ادامه می‌دهد: البته نوسازی، ایمن‌سازی و مقاوم‌سازی ابنیه زمان‌بر است اما آموزش مردم با راه‌های ارتقای آمادگی در کوتاه مدت امکان‌پذیر است و متاسفانه 80 درصد مردم هنوز آموزش‌های لازم در حوزه مواجهه با زلزله را فرانگرفته‌اند.مجید پاکساز با اشاره به اینکه یکی از ویژگی‌های طرح تفصیلی جدید تهران این است که این طرح در محیط GIS تهیه شده و لایه‌های مختلفی را شامل می‌شود اظهار داشت: یکی ازاین لایه‌ها لایه نقشه‌های زلزله یا نقاط بحران خیز است که آماده شده است. وی در پایان با بیان اینکه در طرح تفصیلی به مقاوم‌سازی تک بناها پرداخته نشده، گفت: در این طرح بافت فرسوده مورد تاکید قرار گرفته و راهکارهایی برای ساخت و ساز در آن پیش‌بینی شده است. با این اوصاف نمی‌توان پیشگویی کرد که چه هنگام این شهر حجیم و تو خالی می‌لرزد و خانه‌های سستش را با خاک یکسان می‌کند اما می‌توان بی‌آنکه منتظر بلا بود با آمادگی به استقبالش رفت و با حسرت به خانه‌های ژاپنی که با تکان‌های 8ریشتری خم به ابرو نمی‌آورند نگاه نکرد.