امید صبوری: حکایت اکران سینماها در رمضان 90 حکایتی متفاوت از سال‌های قبل پیدا کرده است، چه اینکه امسال و به‌رغم تمام برنامه‌ریزی‌ها و اطلاعیه‌ها کماکان صورت کلی اکران سینماها در این ماه مبهم است و خروجی این همه هیاهو تنها فهرست احتمالی چند فیلم آماده اکران است؛ فهرستی که از روز انتشار تا به امروز چندین‌بار جرح و تعدیل شده و هنوز هم صورت نهایی پیدا نکرده است. با این همه اما با رصد کردن اخبار می‌توان حدس و گمان‌هایی درباره 30 روز پیش روی سینمای ایران داشت.
فیلم ویژه یا اکران ویژه؟
طرح اکران ویژه سینماها در ماه رمضان از همان سال نخست اجرا تا به امسال تعاریف متعددی پیدا کرده و هر کسی از ظن خود این عنوان را برای برنامه‌ای که در ذهن داشت به کار برده است. هنوز معلوم نیست سازوکار این طرح مبتنی‌بر اکران معمولی فیلم‌های ویژه است یا اکران ویژه فیلم‌های معمولی! که اگر هدف اولی باشد باید به‌صورت فراگیرتر (و نه در برخی از سینماها و بنا به خواست سینماداران) شاهد اجرای طرح‌هایی همچون ارائه بلیت نیم‌بها یا روشن بودن آپارات‌ها تا نزدیک سحر می‌بودیم و اگر مقصود صورت دوم است باید حداقل چند فیلم متناسب با این ایام را در فهرست اکران می‌یافتیم. در مجموع اما یک نکته واضح است و آن اینکه همه طراحان و مجریان آنچه «اکران ویژه ماه رمضان» خوانده می‌شود تکرار خاطره خوش رمضان 88 است؛ رمضانی که برای نخستین‌بار یکی از فصول مرده اکران به واسطه اجرای طرحی نو چنان جان گرفت که حاصلش گیشه‌ای چندین برابر پربار به نسبت فصل‌های مشابه قبل و بعد از خود بود. تکاپو برای تکرار این خاطره خوش سال گذشته (رمضان 89) با شکستی غیرقابل انتظار مواجه شد و بر همین اساس هم دغدغه‌ها و برنامه‌های مدیران و سینماداران برای رمضان 90 با کیفیتی متفاوت زیر ذره‌بین قرار گرفته است.
سهم سینمای دینی؟!
نخستین فهرست فیلم‌های اکران ویژه ماه رمضان اوایل تیرماه منتشر شد و در آن از فیلم‌های سینمایی «یوسف پیامبر(ع)»، «سفر سرخ»، «هفت پرده» و یک فیلم کودک و نوجوان به‌عنوان گزینه‌های اکران رمضان 90 نام برده شد؛ فهرستی که اصلی‌ترین واکنش به آن معطوف به ناهمخوانی این فهرست (البته با اندکی اغماض جز فیلم یوسف پیامبر) با ایام مبارک رمضان بود. از سوی دیگر قرار گرفتن نام فیلم «هفت پرده» ساخته فرزاد موتمن هم برای بسیاری تعجب‌برانگیز بود چه اینکه این فیلم در حالی پس از سال‌ها قرار بود در ماه رمضان رونمایی شود که حضور گلشیفته فراهانی در آن به‌عنوان یکی از بازیگران اصلی می‌توانست واکنش‌برانگیز باشد. حضور این فیلم آنقدر جدی بود که فرزاد موتمن در مقام کارگردان در گفت‌وگویی با اشاره به محبوب بودن این فیلم برای جوانان تاکید کرد موضوع و فضای فیلمش به‌رغم گذشت سال‌ها از ساخت همچنان کهنه نشده است. موتمن گفته بود: نمی‌دانم قرار است «هفت پرده» چگونه و در چه شرایطی روی پرده برود. با توجه به ویژگی‌های این فیلم می‌توان «هفت پرده» را در قالب فیلم مخاطب خاص و گروه هنر و تجربه قرار داد اما نمی‌دانم در اکران ماه رمضان فیلم قرار است به چه شکل و شیوه عرضه شود. با وجود این اعلام اولیه اما پس از چند روز بازتاب رسانه‌ای نسبت به اکران فیلمی با بازی گلشیفته فراهانی سرانجام پرونده اکران فیلم «هفت پرده» با اظهارات علیرضا سجادپور بسته شد. مديرکل ارزشيابي و نظارت سينماي حرفه‌اي، خبر نمايش«هفت پرده» در طرح اکران ويژه فيلم‌ها در ماه رمضان را تکذيب و بر انتخاب آثار سينمايي متناسب با فضاي اين ماه تاکيد کرد. سجادپور همچنین تصریح کرد: طرح اکران ويژه فيلم‌ها در ماه مبارک رمضان پس از مشخص شدن سينماها، فيلم‌ها و زمان اکران، به نيروي انتظامي ارائه و هماهنگي‌هاي لازم با مسؤولان ناجا انجام مي‌شود.
کدام فیلم‌ها اکران می‌شوند؟
نزدیک به 2 هفته پس از این توضیحات سجادپور درباره آخرین وضع طرح ویژه اکران فیلم‌های سینمایی در ماه مبارک رمضان گفت: طرح ویژه اکران فیلم‌های سینمایی در ماه مبارک رمضان در همه سینماهای مدرن، ممتاز و درجه یک سراسر کشور به اجرا درمی‌آید. مدیر‌کل اداره نظارت و ارزشیابی معاونت سینمایی ادامه داد: از آنجا که امسال ماه مبارک رمضان در تابستان قرار گرفته، معاونت سینمایی با هماهنگی نیروی انتظامی 2 سئانس از ساعت حدود 23 تا 2:30 صبح برای نمایش فیلم تدارک دیده است. در قالب این طرح، در 2 سئانس اضافه شده به سینماها، 4 فیلم جدید اکران می‌شود و فیلم‌های روی پرده نیز به نمایش خود ادامه می‌دهند. امیدواریم با این روش مانند سال 88 و 89 استقبال خوبی از طرح ویژه اکران ماه رمضان شود. سجادپور درباره فیلم‌هایی که در این طرح اکران می‌شوند هم گفت: «4 فیلم جدید «یوسف پیامبر(ع)» به کارگردانی فرج‌الله سلحشور، «سنگ اول» به کارگردانی ابراهیم فروزش، «مامان بهروز منو زد» به کارگردانی عباس مرادیان و «سفر سرخ» به کارگردانی حمید فرخ‌نژاد در قالب این طرح اکران می‌شوند».
آن که گفت آری، آن که گفت نه!
اعلام این فهرست اما پایان داستان نبود چه اینکه تهیه‌کننده و کارگردان فیلم «مامان بهروز منو زد» از اعلام نام فیلمشان در این فهرست بشدت گلایه کردند و این فیلم را به دلیل قرار گرفتن در ژانر کودک و نوجوان مناسب اکران نیمه‌شب ندانستند. کارگردان فیلم حتی در گفت‌وگویی اعلام کرد مراحل فنی فیلم ما هنوز به سرانجام نرسیده و هنوز آماده اکران نیستیم. از سوی دیگر اما حمید فرخ‌نژاد در مقام کارگردان فیلم سینمایی «سفر سرخ» بشدت از اکران فیلمش پس از نزدیک به 10 سال انتظار استقبال و اظهار امیدواری کرد در رمضان امسال طلسم اکران نخستین تجربه کارگردانی‌اش بشکند. جالب اینکه چند روز بعد از سجادپور حبیب کاوش، سخنگوی شورای صنفی اکران فهرستی متفاوت از فهرست او برای اکران در ماه رمضان اعلام کرد که از نه از فیلم‌های «مامان بهروز منو زد» و «سنگ اول» در آن خبری بود و نه حتی از فیلم «سفر سرخ»!
طلسم «سفر سرخ» می‌شکند؟
جای خالی فیلم «سفر سرخ» بار دیگر طلسم اکران نشدن این فیلم را به‌خاطر آورد و رسانه‌ها پیگیر دلایل این تغییر شدند. در واکنش به این خبر تهيه‌كننده و كارگردان فيلم سينمايي «سفر سرخ» با بيان اينكه تا روز یکشنبه (9 مرداد) كه ما براي بحث تبليغات فيلم به بنياد سينمايي فارابي رفته بوديم، مشكلي بابت اكران فيلم نبود و فكر نمي‌كنم مشكل خاصي در اين زمينه باشد، فرخ‌نژاد با بيان اينكه اميدوارم مشكل اكران فيلم «سفر سرخ» حل شود، افزود: «فكر نمي‌كنم مشكل خاصي باشد البته هر موقع كه فكر نمي‌كنم مشكل خاصي باشد، مشكل به وجود مي‌‌آيد!» جالب اینکه فیلم فرخ‌نژاد پس از قرار گرفتن در فهرست اکران رمضان با برگزاری جلسه فوق‌العاده صدور مجوز نمایش توانسته بود مجوز اکران را پس از 10 سال کسب کند. اما حبیب کاوش در واکنش به حذف فیلم از فهرست اصل قرار گرفتن نام فیلم در میان گزینه‌های اکران رمضان را زیر سوال برد و در اظهارنظری جالب توجه گفت: «درخواست نمايش «سفر سرخ» در ماه رمضان هنوز به دست ما نرسيده‌است» (!) سخنگوي شوراي صنفي نمايش افزود: «ما حق انتخاب فيلم‌ها را نداريم و هر كسي كه درخواست كند، قبول مي‌كنيم. بايد ببينيد پخش فيلم «سفر سرخ» دست چه كسي است و چرا اقدام نكرده‌است؟» روز گذشته و در واکنش به این اظهارت، مدير روابط عمومي بنياد سينمايي فارابي اعلام کرد: «فيلم «سفر سرخ» قرار است توسط بنياد سينمايي فارابي پخش شود كه دوستان تلاش مي‌كنند فيلم براي «پخش آماده شود». وي در ادامه افزود: «بخش‌هايي از فيلم به زبان عربي است كه نياز به زيرنويس فارسي دارد و بايد آماده شود، كپي‌هاي فيلم بايد آماده شود. همچنين تبليغات و اطلاع‌رساني صحيحي براي فيلم صورت گيرد. متاسفانه در فرصت اندكي كه در اختيار داشتيم بخشي از كارها انجام نشده است اما دوستان همه تلاش خود را معطوف كردند كه پوسترها و مواد تبليغي فيلم آماده شده و با تبليغات درست در سطح شهر و تلويزيون فيلم به نمايش درآيد. همكاران در حال رايزني با مديران سينماها براي عقد قرارداد و فراهم آوردن شرايط مناسب براي اكران درست و اصولي فيلم هستند». گودرزي تاکید کرد: «تلاش مي‌كنيم از فرصت به دست آمده استفاده كنيم و فيلم را در طرح ويژه اكران ماه مبارك رمضان از چهارشنبه هفته آينده (با يك هفته تاخير) به نمايش عمومي درآوريم».
تنها یک فیلم قطعی است!
با همه این حذف و افزایش‌ها رسمی‌ترین فهرست تا به امروز اعلام شده همان فهرست اعلام شده توسط سخنگوی شورای صنفی نمایش است. حبیب کاوش روز دوشنبه از اعلام آمادگی 11 سینما برای حضور در طرح ویژه اکران رمضان خبر داد و گفت: «اگر سینماهای جدیدی به این طرح افزوده شوند حتما اعلام خواهند شد». وی در گفت‌وگو با خبرگزاری سینمای ایران درباره تازه‌ترین تصمیمات شورای صنفی اکران و نیز تغییرات جداول اکران در آینده اعلام کرد: «فیلم سینمایی «ورود زنده‌ها ممنوع» به کارگردانی جواد مزدآبادی از روز چهارشنبه 12 مردادماه (امروز) در گروه آزاد اکران خواهد شد و فیلم سینمایی «سوت پایان» اثر نیکی کریمی نیز از همین هفته در گروه قدس جایگزین فیلم «ورود آقایان ممنوع» خواهد شد». سخنگوی شورای صنفی نمایش از فیلم «پروانگی» به‌عنوان فیلمی یاد کرد که قرار است از روز چهارشنبه (امروز) جایگزین فیلم «سیزده 59» شود. کاوش دلیل تغییر فیلم «سیزده 59» را افت کف فروش این فیلم در طول اکران اعلام کرد. وی درباره آخرین وضع طرح اکران ویژه رمضان هم گفت: «تاکنون 11 سینما از جمله سینماهای آزادی، آفریقا، بهمن، استقلال، عصر جدید، فرهنگ، قدس، سپیده، جوان، ماندانا و ملت برای اکران فیلم در این طرح اعلام آمادگی کرده‌اند». کاوش افزود: «فیلم سینمایی یوسف پیامبر(ع) ساخته فرج‌الله سلحشور به طور قطع در طرح اکران ویژه رمضان حضور دارد اما فیلم‌هایی مثل ورود آقایان ممنوع، ورود زنده‌ها ممنوع، پروانگی، اینجا بدون من و سوت پایان در صورت استقبال تماشاچی و با کسب اجازه از شورای صنفی نمایش می‌توانند در این طرح حضور داشته باشند».
سلحشور: سربازان فرهنگی نظام هستیم
«يوسف پيامبر(ع) » طبق آخرين اعلام تنها فيلم قطعي براي اكران در طرح ويژه رمضان است. فرج‌الله سلحشور ، كارگردان اين فيلم ابراز امیدواری کرد با استقبال مردم از نسخه سینمایی مجموعه «یوسف پیامبر(ع)» زمینه‌ای برای برداشتن گام‌های بلندتر توسط سربازان فرهنگی- هنری نظام فراهم شود. به گزارش مهر، فیلم سینمایی «یوسف پیامبر(ع)» شامگاه دوشنبه دهم مرداد در اکرانی خصوصی با حضور مسؤولان، هنرمندان، بازیگران و عوامل فیلم در سینما فرهنگ روی پرده رفت که اجرای بخش کوتاه پیش از اکران آن را امیرحسین مدرس برعهده داشت و در آن از عباس امیری و رضا آقاربی، بازیگران درگذشته این فیلم یاد کرد. این فیلم نسخه سینمایی سریال «یوسف پیامبر(ع)» به تهیه‌کنندگی و کارگردانی فرج‌الله سلحشور است که در 135 دقیقه به نمایش درآمد و با پایان نمایش آن، سلحشور در سخنانی کوتاه ضمن تشکر از حضور میهمانان ویژه نخستین اکران گفت: امیدوارم با دعای خیر شما توفیقی دست دهد تا باز هم این فعالیت‌ها را به عنوان وظیفه خدمتگزاری خود داشته باشیم. گرچه باید بگویم کارگردان و نویسنده «یوسف پیامبر(ع)» خداوند است و ما تنها وسیله‌ای بودیم که انجام این کار را برعهده گرفتیم. وی با اشاره به تهاجمی که در عرصه فرهنگی- هنری کشور رخ داده است، افزود: تهاجم فرهنگی که مقام معظم رهبری نیز به آن اشاره داشته‌اند بویژه در عرصه سینما و تلویزیون و در قالب این هنرها به چشم می‌خورد و ما تلاش کردیم به عنوان سربازان جبهه فرهنگی- مذهبی کشور وظیفه‌مان را به درستی انجام دهیم. تهیه‌کننده و کارگردان «یوسف پیامبر(ع)» با یادآوری نمایش این سریال در بیش از یکصد کشور دنیا و استقبال جهانی از این اثر، تصریح کرد: امیدوارم با تشویق مردم و جوانان تبلیغات مناسبی برای دعوت از مخاطبان به تماشای فیلم صورت بگیرد. در این صورت است که ما به عنوان سربازان فرهنگی- هنری نظام خواهیم توانست گام‌های بلندتری نیز برداریم. سلحشور ادامه داد: در غیر این صورت ممکن است در خارج از کشور این جو رسانه‌ای به وجود بیاید که نسخه سینمایی سریال «یوسف پیامبر(ع)» مورد استقبال و توجه مردم قرار نگرفت که این به کاهش انگیزه سازندگان خواهد انجامید.