امروز، یکی از دغدغه‌های اصلی بسیاری از کشورها اعم از کشورهای توسعه‌یافته و در حال‌توسعه - بویژه جوامعی که ترکیب جمعیتی آنها جوان است- كه چه بسا موجب تغییر و تحولات و بروز تنش‌های اساسی در ساختار سیاسی، اقتصادی و فرهنگی این کشورها شده، موضوع مهم اشتغال است. در این زمینه باید به این نکته توجه داشت که خود مفهوم اشتغال و استفاده از مزایای آن در هر کشور تعریف جداگانه‌ای دارد. به عنوان نمونه تا دیروز در کشور چین داشتن کار به معنی داشتن 3وعده غذا برای رهایی از گرسنگی و یافتن مکانی برای خوابیدن بود اما مقارن با پیشرفت‌های اقتصادی این کشور، مفهوم اشتغال نیز معانی تازه‌ای پیدا کرد. شاید در کشور ما کار به معنی درآمد متوسط و ممتد باشد که بیمه نیز باید چاشنی آن قرار بگیرد تا شاید بتوان از قبل آن شرایط متوسط زندگی از جمله خرید یا اجاره خانه، خرید ماشین، هزینه‌های جاری خانه و خانواده و دیگر شرایط اولیه را فراهم کرد. عموما در کشور ما افراد بسته به نوع مدرک تحصیلی‌اي که دارند به دنبال یک شغل دولتی هستند چرا که از دید عامه مردم بهترین شغل، شغل دولتی است چون نسبت به دیگر مشاغل مزیت‌هایی دارد از جمله امنیت شغلی و بازنشستگی. بسیاری از افراد هستند که توانایی انجام بسیاری از مشاغل را دارند ولی با توجه به غلبه این فرهنگ در ذهنشان همچنان منتظر مناصب دولتی و پشت میز نشستن هستند. البته در اینجا منظور ما اصلا رتبه‌بندی مشاغل، میزان مقبولیت و سطح پذیرش آنها و نیز به‌کارگیری در سازمان‌ها و دوایر دولتی یا شرکت‌های خصوصی و... نیست بلکه بحث اصلی ما این است که چگونه بتوانیم از حداقل امکانات در جهت ایجاد کار و فعالیت بیشترین بهره را ببریم. با توجه به وضع کنونی اقتصاد جهانی که با بحرانی فراگیر روبه‌رو است و نیز شرایط حال حاضر در کشور ما، چگونه می‌توان از این بحران به سلامت عبور کرد تا بیش از این به وطن، مردم نجیب و فهیم، بویژه جوانان رشید، برومند، تحصیلکرده و نیز طیف گسترده جوانانی که به هزار و یک دلیل شرایط تحصیل در مقاطع عالیه را ندارند آسیب وارد نشود و بتوان از حداقل امکانات موجود در راه خدمتی خداپسندانه به منظور ایجاد شرایط اولیه برای اشتغال استفاده کرد؟ در حوزه اقتصاد و بازرگانی بویژه ایجاد کسب و کار باید بخواهیم تا بتوانیم، همانطور که قدما به درستی اشاره کرده‌اند: خواستن توانستن است. در اینجا لازم است اشاره‌ای داشته باشیم به سخنان رئيس‌جمهوری مبنی بر ایجاد 5/2 میلیون شغل در سال جاری. قاعدتا هیچ دولتی نمی‌تواند به تنهایی چنین شرایطی را فراهم کند مگر آنکه از بخش خصوصی به عنوان بال‌های پرواز و بازوهای مطمئن اجرایی استفاده کند چرا که تنها در سایه همکاری و تعامل صمیمانه و واقعی بین این دو بخش است که می‌توان شرایطی فراهم آورد که نه‌تنها مقدمات اشتغالزایی را فراهم کرد، بلکه به منابع مالی بیشتری هم دست يافت. یکی از ارکان مهم یا بهتر است بگوییم شریان‌هاي حیاتی ایجاد فعالیت و کسب و کار اقتصادی و صنفی و بازرگانی مبحث مهم انرژی است.
بویژه در فعالیت‌های صنفی که بهترین شرایط برای ایجاد شغل و کسب و کار در سطوح مختلف اجتماع را دارا هستند. به گفته مهندس غفوری‌فرد که طی سال‌های دور و نزدیک همواره منشا خدمات مختلفی برای کشور بوده است ایجاد 5/2 میلیون شغل در سال به 4400 مگاوات انرژی برق نیاز دارد. جالب است بدانید کمترین هزینه برای ایجاد یک مگاوات برق معادل 5 ميليارد ريال است.
به عبارتی: 4400 مگاوات= 000/500/2 شغل زيرا
4400 مگاوات × 5/2 ميليون شغل= 22 ميليارد ريال؛ اما در اینجا یک سوال مطرح می‌شود که چرا اساسا دولت باید شغل ایجاد کند؟
به نظر بنده دولت فقط باید برای ایجاد شغل با توجه به امکاناتی که در اختیار دارد بسترسازی کند و تنها مقدماتی را فراهم کند تا بخش‌های دیگر از جمله بخش خصوصی و تعاونی بتوانند با استفاده از توانمندی‌های خود تولید شغل کنند. این معادله‌ای است منطقی، با توجه به مطالعات و بررسی‌های گوناگون در اکثر کشورها نیز به منظور جلوگیری از هدررفت توان مادی و معنوی؛ دولت تنها نقش مدیریتی و نظارتی را برعهده دارد و ایفای نقش اجرایی خارج از بدنه دولت‌ها و از طریق دیگر بخش‌ها صورت می‌گیرد. اعتقاد شخصی من بر این اصل استوار است که در باب امور زیربنایی و حیاتی همچون تولید شغل نباید فقط امروز را مدنظر قرار داد، بلکه باید آینده‌نگر بود و ضمن برآورده کردن نیازهای امروز جامعه در این موضوع، برنامه‌ریزی مدون و پروژه‌گونه‌ای را طرح‌ریزی کرد تا به مرور زمان به نقطه ایده‌آل و ساحل امن برسیم. چراکه در غیر این صورت سرمایه‌گذاری‌ها هرقدر هم که انبوه باشد نه‌تنها به ثمر نخواهد نشست، بلکه به هدر هم خواهد رفت بویژه در بخش صنعت به دلیل اینکه بسیاری از دستگاه‌ها وارداتی هستند، رفتن به دنبال طرح‌هایی که به تکنولوژی وارداتی آنچنانی نیاز دارند خطایی بزرگ است. با توجه به فرمایشات مقام معظم رهبری و تاکید موکد ایشان مبنی بر اجرایی شدن اصل 44 قانون اساسی و نیز با التفات به مفاد برنامه‌های سوم، چهارم و پنجم توسعه همچنین اهتمام ریاست‌جمهوری بویژه رشد فزآینده مصرف برق که افزایش سالانه معادل 7 تا 8 درصد را شامل می‌شود و نیز مشکلات به وجود آمده متعدد در بخش نیروگاهی، واضح و مبرهن است اگر بخواهیم دست روی دست بگذاریم و فکری به حال برطرف کردن کمبودها و رفع نیازها نکنیم، نه‌تنها در جا خواهیم زد بلکه وارد یک سیر قهقرایی خواهیم شد اما طرح پیشنهادی چیست؟
توسعه مولدهای مقیاس کوچک که در زمره طرح‌های نوین و کارآمدی است، می‌تواند ما را به سرمنزل مقصود برساند. احداث و توسعه این دست مولدها با دارا بودن قابلیت‌ها و مزیت‌های فراوان می‌تواند به عنوان تکیه‌گاهی مطمئن برای رسیدن به اهداف عالیه نظام مقدس جمهوری اسلامی قرار گیرد که یکی از این مزایا ایجاد شغل برای حداقل 25 نفر از فارغ‌التحصیلان دانشگاه‌ها به صورت مستقیم در هر نیروگاه است و این خود می‌تواند احیاکننده پیوند گسسته شده بخش صنعت و دانشگاه باشد. در اینجا بد نیست مقایسه‌ای داشته باشیم بین نیروگاه‌های مقیاس بزرگ و مشکلات عدیده آنها و نیروگاه‌های مقیاس کوچک و مزایای آنها؛ برای راه‌اندازی نیروگاه‌های مقیاس بزرگ به سرمایه‌گذاری کلان نیاز است، مدت زمان زیادی باید طی شود تا طرح‌های مطالعاتی به اجرا درآیند و به مرحله بهره‌برداری برسند، درصد زیادی از تکنولوژی آن وارداتی است، فقط تولید انرژی برق صرف دارند. هزینه تعمیرات و نگهداری بسیار سنگین دارند، مصرف سوخت بسیار بالا، تلفات انرژی تولید شده. فاصله زیاد نقطه تولید تا نقاط مصرف که به علت فرسوده بودن خطوط انتقال به صورت مضاعف موجب پرت انرژی تولید شده می‌شود اما در نیروگاه‌های مقیاس کوچک سرمایه‌گذاری محدودتری نیاز است، زمان کوتاه‌تری سپری می‌شود تا به بهره‌برداری برسد، امکان ساخت بخش اعظمی از پروژه در داخل کشور، قدرت مانور بالا، کاهش مصرف سوخت، افزایش راندمان، کاهش تلفات و از همه مهم‌تر علاوه بر انرژی برق قادر به تولید همزمان حرارت، آب گرم، برودت، از بین رفتن فاصله بین نقاط تولید و مصرف و به تبع آن پرت انرژی تولید شده در مسیر انتقال به صفر می‌رسد.
* كارشناس صنعت برق