هفدهم مردادماه مصادف با سالروز شهادت خبرنگار شهید محمود صارمی و 8 تن از اعضای کنسولگری جمهوری اسلامی ایران در مزارشریف افغانستان به دست نیروهای افراطی طالبان است که هر ساله در ایران به عنوان روز خبرنگار گرامی داشته میشود. در ایران اسلامی خبرنگاران به عنوان پاسداران حقیقی مرزهای عقیدتی– فرهنگی نظام جمهوریاسلامی رسالت خطیری در عرصه مبارزه با تهاجم فرهنگی و براندازی نرم برعهده دارند. روشن است که از بدو ورود جریده به ایران و انتشار نخستین روزنامه فارسی به نام «کاغذ اخبار» توسط میرزا صالح شیرازی، مطبوعات ضریب نفوذ رو به رشدی داشتهاند. بررسی تاریخ مطبوعات ایران مؤید این حقیقت تلخ است که در عصر قاجار(به استثنای مقطع کوتاه مشروطیت) و دوران ستمشاهی پهلوی اول و دوم، مطبوعات جز مجیزگویی سران دولتی وظیفه دیگری برعهده نداشتند اما با پیروزی انقلاب اسلامی و فضای سیاسی باز پیش آمده، خبرنگاران نقش بیبدیلی در تبیین آرمانهای اصولی انقلاب اسلامی ایفا کرده و جز در مقطع خاصی (اواخر دهه 70 و اوايل دهه 80 خورشيدي) که نشریات زنجیرهای دوم خردادی به صورت فلهای به خدمت سیاه بیگانگان و اجانب درآمدند عموما مورد ناراحتکننده خیانتآلودی به چشم نمیخورد؛ اگر چه بحث نشریات زرد خارج از موضوع این مقاله است. به هر حال افشاي چهره کریه زر، زور و تزویر، انعکاس واقعیات جامعه، امانتداری و رعایت انصاف در بیان رخدادها وحوادث، تجزیه و تحلیل و نقد منصفانه وضع موجود، پیشبینی رخدادهای آتی، کمک به بهبود فضای سیاسی– اخلاقی کشور و مبارزه با فرهنگ منحط غربی، رعایت تقوا و تعهد دینی در کلام و عمل و در یک کلام پاسداری عینی از قداست قلم، بخشی از رسالتهای اصلی یک خبرنگار مسلمان ایرانی محسوب میشود.
در شرایط کنونی بیش از 3 هزار نشریه در ایران به صورت روزنامه، هفتهنامه، دوهفتهنامه، ماهنامه، فصلنامه و گاهنامه با تیراژهای مختلفی منتشر میشوند که برای جذب مخاطب باهم رقابت ناعادلانهای دارند. در واقع از آمار یاد شده حدود یکصد نشریه به صورت روزنامه در کشور نشر عمومی دارد که روزانه چشمنواز دکههای مطبوعاتی هستند. تیراژ نشریه که بیانگر میزان استقبال خوانندگان است در واقع تابعی از کیفیت است و موضوع کیفیت خود تابع عوامل مختلف دیگری است. در این میان نشریاتی که دولتی بوده و از مواهب بیحد و حصر دولتی برخوردار هستند با قامتی افراشته دیگر نشریات را از میدان رقابت خارج کرده و خود با وجود تمام بیکیفیتیهای خبری– تولیدیشان، حرف اول و آخررا میزنند که ضرورت دارد سیاستگذاران حوزه مطبوعات با چارهاندیشی عاجل به وضعیت نامناسب کنونی در این باره سامان داده و موجبات رشد نشریات مستقل غیردولتی را فراهم کنند. در حال حاضر ارائه بستههای حمایت از مطبوعات مستقل یک ضرورت انکارناپذیر است.
افزایش هزینههای جاری امور خدماتی مانند اجاره محل، هزینه آب و برق و سیستم سرمایشی و گرمایشی موجب میشود تا مطبوعات مستقل غیردولتی ناچار عذر خبرنگاران خود را خواسته یا با کمترین دستمزد به بهکارگیری آنان بپردازندکه بهطور طبیعی کمک به ارتقای سطح کمی و کیفی نشریات موجبات بهبود شرایط معیشتی- حرفهای خبرنگاران را در پی دارد. فارغ از مسائل یادشده بهطور معمول در هفدهم مرداد به مناسبت بزرگداشت روز خبرنگار در اقصی نقاط کشور با آب و تاب تبلیغاتی فراوان، مراسم جشن تقدیر از خبرنگاران توسط دستگاههای دولتی و اجرایی برپا شده و عموما خبرنگاران با واژههای زیبایی از قبیل «خبرنگار یعنی ذهن هوشیار، قلب تپنده و زبان گویای جامعه » مورد لطف و عنایت مسؤولانی قرار میگیرند که تا دیروز به انگشت اتهام سیاهنمایی و غرضورزی مورد تهدید یا شکایت افراد مذکور قرار داشتند. شاید در چنین مراسم کلیشهای که بیشتر برای جلب نظر اصحاب مطبوعات و برقراری ارتباط یکسویه برگزار میشود گریزی هم به رسالت مطبوعاتی خبرنگاران زده شده و در بطن آن مطالبات و لو شخصی مسؤولان از خبرنگاران بهطور عریان مطرح شود و شاید هم در ایدهآلترین شرایط طی یک بخشنامه دولتی دستگاههای اجرایی موظف به بازپسگیری شکایات قضایی خویش از مدیران جراید بشوند. شکی نیست که خبرنگاری جزو مشاغل پرخطری است که در این میان دستمزد پایین، نبود امنیت شغلی، فقدان بیمه درمانی و بازنشستگی، بیتوجهی به مالکیت معنوی، ضعف عمومی در امر آموزش، عدماستقبال مدیران جراید از مطالب تولیدی و بیتوجهی کامل متولیان حوزه مطبوعات به خدمات رفاهی– شغلی خبرنگاران بر مشکلات ظاهرا لاینحل این قشر زحمتکش و کوشا میافزاید. متولیان امر در راستای بهبود کیفیت نشریات و افزایش تیراژ مطبوعات و قرار دادن آن در سبد اقتصادی خانوارها چارهای جز حمایت از نشریات مستقل غیردولتی و خبرنگاران صدیق و کوشا ندارند. امید است در سال آینده در چنین روزی شاهد شکوفایی و اعتلای بیش از گذشته حوزه فرهنگ و رسانه باشیم.