ضد صفت بخل «سخاوت » است. و آن از ثمره زهد و بى‌مبالاتى به دنياست و مشهورترين صفات پيغمبران خدا و معروف‌ترين اخلاق اصفيا و اولياست. از «معالى» اخلاق، و صاحب آن پسنديده اهل آفاق است. چنانكه حضرت اميرالمؤمنين – عليه‌السلام - فرمودند: «من جاد ساد» يعنى: «هر كه جود ورزيد بزرگ گرديد».
از حضرت پيغمبر – صلى‌الله عليه و آله - مروى است: «سخاوت درختى است از درخت‌هاى بهشت، كه شاخ‌هاى خود را بر زمين آويخته است. پس هر كه يكى از آن شاخ‌ها را بگيرد، او را به بهشت مى‌كشد». و فرمودند: «سخى به خدا نزديك، و به دل‌هاى مردم نزديك، و به بهشت نزديك و از آتش جهنم دور است». و فرمودند: «خداوند عالم، مباهات مى‌كند ملائكه را به كسى كه اطعام مردمان كند». و فرمودند: «خدا را بندگانى چند است كه نعمت خود را مخصوص ايشان مى‌گرداند، تا نفع به بندگان خدا رسانند. پس هر كدام از ايشان كه بخل نمايند در اين منافع، خدانعمت را از او به ديگرى نقل مى‌كند».
تو با خلق نيكى كن اى نيكبخت
كه فردا نگيرد خدا بر تو سخت
و فرمودند: «بهشت خانه اهل سخاوت است». و فرمودند: «جوان سخى گناهكار، در نزد خدا محبوب‌تر است از پير عابد بخيل». و از آن حضرت مروى است: «سخى را اهل آسمان‌ها دوست مى‌دارند. و اهل زمين‌ها دوست دارند. و طينت او از خاك پاك سرشته شده. و آب چشم او از آب كوثرخلق شده. و بخيل را اهل آسمان‌ها و زمين‌ها دشمن دارند. و خلقت او از خاك كثيف چرك‌آلود خلق شده. و آب چشم او از آب «عوسج » مخلوق شده».
«جمعى از اهل يمن بر حضرت فخر ذوالمنن وارد شدند و در ميان ايشان مردى بودكه بسيار سخن‌آور و حراف، و در گفت‌وگو از همه عظيم‌تر، و مبالغه او در مباحثه با جناب پيغمبر – صلى‌الله عليه و آله و سلم - و حجت گرفتن بر آن سرور از همه بيشتر بود. و به حدى مبالغه نمود كه آن حضرت خشمناك گرديد. و رنگ مباركش متغير گشت. و رگ پيشانى منورش پيچيده شد. و چشم بر زمين انداخت، كه جبرئيل آمد و گفت: خدايت سلام مى‌رساند و مى‌گويد: اين مرد از اهل سخاوت، و نان ده است. پس خشم آن حضرت فرو نشست و سر بالا كرد و فرمود : اگر نه اين بود كه مرا جبرئيل خبر داد كه تو سخى نان دهى، ترا از خود مى‌راندم و عبرت ديگران مى‌كردم. آن مردگفت: خداى تو سخاوت را دوست دارد؟ فرمود: بلى. آن مرد گفت: «اشهد ان لا اله الا الله و اشهد انك لرسول الله». به خدایى كه تو را به حق برانگيخته است كه هرگز احدى را از مال خود محروم برنگردانيدم. مروى است: «چون حضرت موسى بر سامرى دست يافت، خطاب عزت رسيد كه: او را مكش، زيرا كه او سخى است».
و بالجمله فضيلت سخا، خود ظاهر و روشن، و صاحب آن در نزد خالق و خلق محبوب و مستحسن، و در دنيا در اكرام و اعزاز، و در عقبى سرافراز است. و كدام عاقل، سرافرازى دو جهان را از دست مى‌دهد و جمادى چند بر روى هم مى‌نهد؟
بيا تا خوريم آنچه داريم شاد
درم بر درم چند بايد نهاد
درين باغ رنگين درختى نرست
كه ماند از قفاى تبر زين درست
ملااحمد نراقي(ره) ـ كتاب شريف «معراج السعادهًْ»