از رذايل متعلقه به قوه شهويه، حرص است و آن صفتى است نفسانيه كه آدمى را وامى‌دارد بر جمع نمودن، زايد از آنچه احتياج به آن دارد. و اين صفت، يكى از شعب حب دنيا و از جمله صفات مهلكه و اخلاق مضله است. بلكه اين صفت خبيثه، بيابانى است كران ناپيدا كه از هر طرف روى به جايى نرسى. و وادی‌ای است بى‌انتها كه هر چند در آن فرو‌روى عمق آن را نيابى.
بيچاره‌اى كه بر آن گرفتار شد گمراه و هلاك شد. و مسكينى كه به اين وادى افتاد ديگر روى خلاصى نديد، زيرا كه حريص، هرگز حرص او به جایى منتهى نمى‌شود و به حدى نمى‌ايستد. اگر بيشتر اموال دنيا را جمع كند باز در فكر تحصيل باقى است. و هر چه به دست او آيد باز مى‌طلبد. و آن بيچاره مريض است و نمى‌فهمد. و احمق است و نمى‌داند. چگونه چنين نباشد و حال آنكه مى‌بينيم حريصى را كه 80 سال عمر كرده است و فرزندى ندارد و اين قدر از اموال و املاك و خانه و مستغلات دارد كه اگر فراغت بگذراند یکصد سال ديگر او را كفايت مى‌كند، و خود يقين دارد كه 20 سال ديگر عمر او نيست، باز درصدد زياد كردن مال است. و تامل نمى‌كند كه فايده آن چيست؟ و چه ثمره دارد؟ اگر از براى خرج است، آنچه دارد گاهى است كه منافع آن وفا به خرج مدت‌العمر او مى‌كند. و اگر از براى احتياط است، اگر آنچه دارد احتمال تلف مى‌رود هر چه تحصيل كند چنين خواهد بود. پس اگر اين مرض يا حمق نيست پس چه بلاست؟ و هر كه به اين مرض مبتلا شد خلاصى از آن مرض نهايت اشكال دارد.
و از اين جهت حضرت رسول- صلى‌الله عليه و آله- فرمودند: «هرگاه از براى فرزند آدم 2 رودخانه طلا باشد باز رودخانه سوم را مي‌طلبد و اندرون او را هيچ چيزى پر نمى‌كند مگر خاك».
و فرمودند: «آدمي‌زاده پير مى‌شود و 2 چيز در او جوان مى‌گردد و قوت مى‌گيرد؛ يكى حرص و ديگر طول امل ».
و از حضرت امام محمد‌باقر- عليه‌السلام- مروى است: «حريص بر دنيا چون كرم ابريشم است، هر چه بيشتر بر دور خود مى‌پيچد راه خلاص او دورتر مى شود تا ازغصه بميرد».
بعضى از بزرگان گفته‌اند: «از عجايب امر آدمى‌زاده آن است كه اگر او را خبر دهند كه هميشه در دنيا‌خواهى بود حرص او بر جمع كردن مال زيادتر نخواهد شد از آنچه حال مى‌داند كه چند صباحى بيش زنده نيست در صدد جمع آن است».
و اين، از براى هر كه تفحص كند در احوال مردم ظاهر و روشن است.
ملا احمد نراقی(رض)
کتاب شریف «معراج‌السعادهًًْْ»