متين كاكويي: مجيد نامجو بدون شك در سالي كه گذشت، روزهاي پرفشار و البته پرخبري را پشت سر گذاشته است. وزير نيرو در اين مدت با ماجراهاي گوناگوني دست و پنجه نرم كرده است، از فشار نمايندگان مجلس براي استيضاح كه بالاخره به صحن علني مجلس كشيده شد و البته ناكام ماند گرفته تا برنامه‌ريزي و اجراي طرح بزرگ هدفمندي يارانه‌ها در بخش آب و برق در نيمه دوم سال 89، همه از روزهاي سخت نامجو در ساختمان شيشه‌اي اتوبان نيايش بوده‌اند. همه اينها در شرايطي رخ داده كه مرور اخبار نشان مي‌دهد بخش عمده حضور رئيس‌جمهور در افتتاح پروژه‌هاي عمراني ملي كه در يك‌سال اخير بهره‌برداري شده مربوط به افتتاح پروژه‌هاي صنعت آب و برق مي‌شود كه فشار كاري را در اين مدت براي نيرويي‌ها بيشتر كرده است. وزير نيرو اين روزها پس از برگزاري جشن خودكفايي ايران در ساخت سد، افتتاح سد بزرگ كارون4، آبگيري سد بزرگ گتوند و كلنگ خوردن سد بزرگ بختياري روزهاي آرام‌تري را مي‌گذراند، هرچند كه هنوز هم بار مسؤوليت سنگين تامین آب و برق تابستاني را روي دوش‌هاي خود احساس مي‌كند. درحالي كه بيش از 6 ماه از آغاز جراحي بزرگ اقتصاد ايران مي‌گذرد، پاي صحبت‌هاي مجيد نامجو نشسته‌ايم تا از چند و چون اجراي اين طرح در بخش‌هاي آب و برق و از پيچيدگي‌هاي طرحي برايمان سخن بگويد كه اصلاح قيمت حامل‌هاي انرژي در آن ارتباط مستقيمي با زندگي روزمره مردم داشته است و هرگونه كوتاهي در هريك از مراحل اجرايي آن مي‌توانست با پيامدهاي ناگواري همراه باشد، امري كه خود نامجو نيز بر آن صحه مي‌گذارد و نقش وزارت نيرو در اجراي قانون هدفمندي يارانه‌ها را همچون حضور در خط مقدم اين ماموريت بزرگ مي‌داند.
آقاي وزير! بيش از 6 ماه از اجراي قانون هدفمندي يارانه‌ها در كشور مي‌گذرد؛ از همان ابتداي اجراي قانون مسؤولان اعلام مي‌كردند كه براي مشاهده نتايج اين قانون حداقل بايد 6 ماه منتظر ماند، حالا و در شرايطي كه وزارتخانه شما مسؤوليت 2 بخش مهم از حامل‌هاي انرژي يعني آب و برق را برعهده داشته نتايج اين طرح را چطور ارزيابي مي‌كنيد؟
هرچند كه معتقدم براي ديدن نتايج نهايي هدفمندي يارانه‌ها هنوز زود است و حداقل بايد تا پايان تابستان براي داشتن يك ارزيابي بهتر منتظر بود اما معتقدم كه اجراي اين طرح تا همين‌جا هم بركات زيادي براي كشور داشته است و نتايج مشهود آن در صنعت آب و برق انگيزه ادامه راه براي ما است. به طور مثال پس از هدفمندي يارانه‌ها، نه‌تنها رشد سالانه 8 درصدي مصرف برق كه هر ساله در بين مشتركان برق كشور شاهد آن بوديم متوقف شد، بلكه حدود 2 تا 4 درصد در مصرف برق كاهش داشته‌ايم كه كاهش مجموعا 10 تا 12درصدي مصرف برق موجب شده است حدود 20ميليارد كيلووات ساعت انرژي الكتريكي در سال صرفه‌جويي شود. اين ميزان صرفه‌جويي در مصرف برق موجب شد تا از سرمايه‌گذاري جديد براي ايجاد 5 تا 6 هزار ظرفيت جديد نيروگاهي در كشور جلوگيري شود و 6 ميليارد دلار صرفه‌جويي ارزي به دنبال داشته باشد. از سوي ديگر اين امر نه‌تنها كمك شاياني به اقتصاد ملي مي‌كند، بلكه نقش قابل توجهي در كاهش مصرف سوخت دارد، طوري كه حدود 6ميليارد ليتر در مصرف سوخت نيز صرفه‌جويي خواهد شد. اين درحالي است كه كاهش ميزان مصرف انرژي پس از هدفمندي يارانه‌ها عامل افزايش صادرات برق كشور معادل 15 درصد مي‌شود و ازسوي ديگر حدود 14 درصد به ظرفيت استفاده از برق در بخش صنعت اضافه مي‌كند. در بخش آب نيز شاهد آن هستيم كه با اجراي قانون هدفمندي يارانه‌ها، مصرف مشترکان آب در کشور کاهش يافته است، طوري‌كه متوسط مصرف آب هر مشترک شهري در ماه‌هاي فروردين و ارديبهشت امسال در مقايسه با ماه‌هاي مشابه پارسال، از 4/18 مترمکعب به 7/16 مترمکعب رسيده است. همچنين در 3 ماه پاياني پارسال (پس از هدفمندي يارانه‌ها)، مصرف آب در مقايسه با دوره مشابه سال پيش از آن 6 تا 8 درصد کاهش نشان مي‌دهد که اين امر نشان از تغيير رفتار مصرف مشترکان دارد. اين درحالي است كه با توجه به پله‌هاي مصرف تعيين شده پس از هدفمندي يارانه‌ها، چنانچه مشترکي مصرف ماهانه خود را به ميزان 5 هزار ليتر کاهش دهد، مبلغ صورتحساب آن 30 درصد کاهش مي‌يابد.
يكي از اهداف اصلي اجراي قانون هدفمندي يارانه‌ها اين بود كه شركت‌هاي تامین‌كننده انرژي ازجمله شركت‌هاي آب و برق با درآمدي كه از افزايش قيمت انرژي به دست مي‌آورند، خدمات بهتري هم به مردم ارائه كنند اما پس از اجراي اين طرح شركت‌هاي زيرمجموعه وزارت نيرو از دريافت نكردن سهم خود از درآمدهاي هدفمندي يارانه‌ها ابراز نگراني كرده‌اند و معتقدند درآمدهايشان در خزانه بلوكه شده است، براي حل اين مساله چه فكري كرده‌ايد؟
بايد توجه داشت كه كار بسيار بزرگ و با اهميتي در كشور ما به‌نام هدفمندي يارانه‌ها انجام شده است كه خيلي كار عظيم و بزرگي است. بايد اهميت اين مساله را از زبان كساني كه مسائل اقتصاد دنيا را رصد مي‌كنند شنيد تا به عمق اهميت موضوع پي برد. اتفاق بزرگي در كشور ايران افتاده و به نظر من، ما هم بايد سهم خود را ادا كنيم و شركت‌هاي آب و برق ما هم به خوبي براي كمك به كشور در پاي اين طرح حاضر شدند. بالاخره ما مي‌دانستيم كه براي اجراي اين طرح باتوجه به گردش مالي سنگيني كه دارد، فراز و نشيب‌هايي هم ايجاد خواهد شد ولي اين فراز و نشيب‌ها تمام مي‌شود و با اصلاح روند كار هر چيزي در جاي خود قرار خواهد گرفت. ولي براي شروع كار طبيعي بود مشكلاتي ايجاد شود كه خوشبختانه همه اين مسائل درحال برطرف شدن است. درباره موضوعی كه شما اشاره داشتيد نيز تاخير در پرداخت‌ها عادي بوده و براي حل اين موضوع نيز جلساتي را با دكتر حسيني، وزير اقتصاد داشتيم كه در آخرين جلسه 4 ساعته‌اي كه با يكديگر داشتيم، 16 بند را براي تنظيم زمانبندي دقيق حل مسائل به‌وجود آمده مورد توافق قرار داديم تا گردش مالي كه بايد براي شركت‌ها اتفاق بيافتد اصلاح شود و ابهاماتي كه درباره سهم سازمان هدفمندي و شركت‌ها وجود داشت برطرف شود و اكنون انتظار داريم خزانه كشور از اين به بعد طبق صورتجلسه و توافقي كه با وزير اقتصاد داشتيم عمل كند و اين مساله برطرف شود.
انتظار مي‌رفت با هدفمندي يارانه‌ها و مديريت مصرف آب و برق از سوي مردم، امسال كار راحت‌تري براي تامین آب و برق تابستاني داشته‌باشيد، اين انتظار برآورده شد؟
با وجودي كه مردم سعي مي‌كنند مصرف آب و برق خود را مديريت كنند ولي هنوز تامین آب و برق در تابستان پيچيدگي‌هاي خود را از دست نداده است و ماموريت سنگيني را تعريف كرده‌ايم كه نه تنها قطع آب در كشور نداشته باشيم، بلكه در بخش برق نيز تا جايي كه امكان دارد مشتركي با خاموشي مواجه نشود. اهميت اين مسائل وقتي بيشتر مي‌شود كه توجه داشته باشيم در شرايط کنوني با توجه به کاهش
50 درصدي آب‌هاي جاري کشور، يک دهه خشکسالي را پشت سر مي‌گذاريم. با اين حال با تلاش شبانه‌روزي کارکنان وزارت نيرو وضعيت آب در کشور طوري مديريت شده که شاهد کمترين فشار بر مردم هستيم. با توجه به تداوم خشکسالي در سال‌هاي اخير، برنامه‌ريزي براي تامین آب 75 ميليون نفر کار بزرگي است که به خوبي توسط وزارت نيرو صورت گرفته است. از سوي ديگر امسال باتوجه به برنامه‌ريزي‌هايي كه از قبل انجام داده بوديم، كار بزرگي انجام شد و عمليات تعمير و نگهداري نيروگاه‌ها در بهار به پایان رسيد تا با دغدغه كمتري پا به تابستان بگذاريم، همچنين امسال وزارت نيرو همكاري بسيار خوبي با صنايع كشور داشت كه فكر مي‌كنم خود صنايع نيز از روند تامین برقشان در تابستان امسال راضي بوده باشند و به اين مساله اذعان دارند. اين درحالي است كه برآورد ما اين است که مي‌توان کاهش مصرف انرژي در کشور را از متوسط 10 درصد فعلي به 30 درصد افزايش داد که اين مهم با اقداماتي که مردم و بخش صنعت بايد انجام دهند، عملياتي خواهد شد. خوشبختانه اجراي طرح هدفمندي و كاهش حدود 10 درصدي مصرف انرژي، مقداري منابع ما را از جهت پرداختن به سرمايه‌گذاري‌هاي سنگين آزاد كرده و ما مي‌توانيم به برنامه‌هاي ديگر مانند پرداختن به كاهش تلفات، انرژي‌هاي نو و سوق دادن اعتبارات به اين سمت و همچنين تغيير ساختار و پرداختن به اصل 44 و سبك‌سازي دولت بپردازيم. البته اين امر به اين معنا نيست كه وزارت نيرو از سرمايه‌گذاري غافل شود.
يكي از سوالات مهمي كه اين روزها در افكار عمومي مطرح مي‌شود اين است كه آيا امسال قرار است بازهم شاهد اصلاح قيمت آب و برق باشيم يا نه؟
وزارت نيرو هنوز تا زماني كه بتواند يارانه آب و برق را به طور كامل حذف كند، فاصله زيادي دارد و بايد به اين نكته توجه داشت كه اكنون تنها بخشي از يارانه هدفمند شده است. با اين حال پيشنهاد وزارت نيرو درباره قيمت تمام‌شده آب به كارگروه تحول اقتصادي ارائه شده و اكنون تصميم‌گيري در اين زمينه برعهده سازمان هدفمندي يارانه‌هاست. با اين حال اين سازمان در حال حاضر مشغول ارزيابي مرحله اول هدفمندي يارانه‌هاست و فعلا برنامه‌اي براي افزايش مجدد قيمت‌ها در دستور كار نيست.
آرزوهاي بزرگ‌تر در وزارت نيرو
زماني اعلام كرده‌بوديد كه 3آرزوي مهمتان در دوران مسؤوليت، آبگيري سد گتوند، كلنگ خوردن سد بختياري و افتتاح سد كارون4 است، حالا كه اين آرزوهايتان برآورده شده، چه ماموريتي را در وزارت نيرو دنبال مي‌كنيد؟
پس از محقق شدن اين 3 خواسته مهم در دولت دهم، بايد خدا را شكر كنم و اما حالا مي‌توان گفت پس از محقق شدن اين 3 خواسته، نوبت آرزوهاي بزرگ‌تر است. چند موضوع است كه جزو آرزوهاي ديرينه كساني است كه در اين كشور مسؤوليت وزارت نيرو را داشته‌اند. اولين آرزويم اين است كه پس از اجراي قانون هدفمندي يارانه‌ها به سمتي حركت كنيم كه بتوانيم از منابع ملي خودمان به‌خوبي استفاده كنيم و حداكثر بهره‌وري را در صنعت آب و برق براي خودمان ايجاد كنيم، چراكه هنوز در كشور اين ظرفيت وجود دارد كه تا 30 درصد از مصرف برق در بخش‌هاي غيرتوليدي كاهش يابد كه انتظار دارم همكارانم در وزارت نيرو در اين جهت به خوبي فعال شوند و اين خواسته را محقق كنند. از سويي بهره‌وري ما در استفاده از آب نيز پايين است و به صورت خيلي غيراصولي از منابع آبي‌مان در بخش كشاورزي استفاده مي‌كنيم كه بايد به روش‌هاي نوين آبياري ازجمله آبياري تحت فشار و تغيير الگوي كشت روي آوريم. بايد به اين نكته اذعان كرد كه اگر حساب و كتاب كنيم، با مصرف درست آب هيچ كجاي كشورمان مشكل كمبود آب ندارد و وقتي همه به اصل «درست مصرف كردن» پايبند باشند، اين امكان براي وزارت نيرو محقق مي‌شود كه اگر جايي مشكل آب وجود دارد، منابع آبي را منتقل كند و به دست كساني برساند كه بشدت به آن احتياج دارند.