از براى ميهماني دادن، ثواب جزيل و اجر جميل در شريعت مقدسه وارد شده است. از حضرت پيغمبر- صلى‌الله عليه و آله- مروى است كه: «كسى كه میهمانى ندهد، هيچ خير در او نيست».
و فرمود: «چون میهمانى بر قومى وارد شود، روزى با او از آسمان نازل مى‌شود و چون چيزى مى‌خورد خدا گناهان آن قوم را مى‌آمرزد».
و نيز فرمود كه: «هيچ میهمانى بر قومى داخل نمى‌شود مگر آنكه روزى او درآغوش اوست».
و نيز از آن جناب مروى است كه: «چون خدا به قومى اراده خير نمايد، به جهت ايشان هديه مى‌فرستد. عرض كردند: چه هديه‌اى؟ فرمود: میهمان، با روزى خود مى‌آيد، و گناهان اهل خانه را برداشته مى‌رود».
و فرمود: «هر خانه‌اى كه میهمان داخل آن نمى‌شود ملائكه نيز به آنجا نمى‌آيند».
و از حضرت امير المومنين- عليه‌السلام- مروى است كه: «هيچ مومنى نيست كه صداى پاى میهمان را بشنود و به آن خوشحال شود مگر آنكه خدا همه گناهان او را مى‌آمرزد، اگر چه ميان زمين و آسمان را پر كرده باشد».
روزى آن جناب گريست. از سبب گريه او پرسيدند. فرمودند: «7 روز است كه ميهمان بر من وارد نشده، مى‌ترسم كه مرتبه من نزد خدا پست شده باشد».
«و ابراهيم خليل‌الرحمن- عليه‌السلام- چون مى‌خواست چيزى بخورد به قدر يك ميل يا 2 ميل راه بيرون مى‌رفت كه كسى را بيابد و با او غذا بخورد. و او را «ابو الضيفان» يعنى: پدر ميهمان‌ها گفتندى».
و جميع اخبارى كه در فضل و ثواب طعام دادن و آب دادن رسيده، دلالت برفضيلت ميهمانى نيز مى‌كند. و آن اخبار از حد، متجاوز است. و وارد شده است كه: «هر كه برادر مومن خود را اطعام كند تا سير كند او را، و آب دهد تا سيراب كند او را، خدا او را 7 خندق از آتش جهنم دور مى‌كند، كه ما بين هر خندقى مسافت 500 ساله راه باشد». و در روايتى ديگر رسيده است كه: «هر كه اطعام كند مومنى را تا سير كند او را، احدى از مخلوقات خدا قدر ثواب آن را نمى‌داند، نه ملك مقربى و نه نبى مرسلى، مگرخداوند عز و جل».
و مخفى نماند كه: میهمانى كه اين همه ثواب از براى او رسيده است، نه آن است كه متعارف اكثر اهل اين زمان است، كه به قصد ريا يا افتخار يا خودنمایى جمعى از اهل دنيا را بر دور هم جمع نموده به هرزه‌گویى و غيبت مسلمين مى‌گذرانند. و انواع اسراف را مرتكب مى‌شوند. بلكه میهمانى است كه: مقصود از آن، تقرب به خدا و اقتداى به سنت پيغمبر و دلجویى برادران و شاد كردن دل مومنان بوده باشد و قصد خودنمایى و فخر نداشته باشد. و سزاوار آن است كه: فقرا و نيكان را میهمان كند، اگر چه میهمانى اغنيا و مطلق مردم نيز ثواب
و فضيلت دارد.
و مستحب است كه میهمانى خويشان و همسايگان را فراموش نكند. و كسى را كه بداند میهمانى رفتن بر او شاق است تكليف نكند. و زود غذا را حاضر كند.
و در حديث است كه: «شتاب در هر كارى از شيطان است مگر در 5 چيز كه شتاب در آنها طريقه پيغمبر خداست: طعام آوردن از براى میهمان، برداشتن ميت، شوهر دادن دختر باكره، ادا نمودن قرض و توبه از گناه».
و نيز سنت است كه: «طعام را به قدر كفايت حاضر كند. نه كمتر باشد كه موجب نقص آبرو و مروت است و نه زيادتر كه تضييع مال و اسراف است. و با میهمان گشاده‌رویى و خوش كلامى نمايد و در وقت رفتن، تا در خانه، او را مشايعت كند». و در خدمت كردن، از ميهمان تقاضاى كار نكند.
آداب ميهمان
و از براى میهمان نيز آدابى است چند. از آن جمله اينكه: دعوت برادر مومن را به ميهمانى اجابت كند و فرق ميان غنى و فقير نگذارد. بلكه به فقير زودتر وعده دهد. و بعد مسافت، مانع وعده دادن او نشود، مگر اينكه بسيار دور باشد. و حضرت پيغمبر- صلى‌الله عليه و آله - فرمود كه: «حاضر و غايب امت خود را وصيت می‌كنم كه اجابت دعوت مسلم را كنند، اگر چه به قدر 5 ميل راه باشد».
و هرگاه روزه سنتى داشته باشد آن را عذر قرار ندهد، بلكه اگر ببيند كه او به چيزى خوردن خوشحال مى‌شود افطار كند و ثواب آن افطار بيش از روزه خواهد بود.
و از حضرت امام جعفر صادق- عليه‌السلام- مروى است كه: «هر كه روزه باشد و بر برادر دينى خود وارد شود و نگويد روزه‌ام و افطار كند، خدا ثواب يك سال روزه به جهت او مى‌نويسد».
و بايد غرض او از میهمانى رفتن، شكم پرستى نباشد، بلكه غرض او اكرام برادر مومن خود و متابعت سنت پيغمبر- صلى‌الله عليه و آله - باشد. و اگر بداند كه: ميزبان از جمله فساق و يا ظلمه است يا غرض او از ضيافت، مباهات و خودنمایى است، سزاوار آن است كه: وعده ندهد.
و همچنين اگر طعام او يا خانه او يا فرش او، حرام يا شبهه‌ناك باشد يا در آن موضع، مرتكب معصيتى شوند، مثل اينكه ظرف طلا يا نقره باشد يا مشتمل بر غنا يا ساز بوده باشد يا ميزبان مرتكب اسراف شده باشد يا در آنجا لهو و لعب و هرزه‌گویى يا غيبت مسلمى شود، در همه آنها اولى وعده ندادن است. و در بسيارى از صور آن، حرام است. و از حضرت امام جعفر صادق- عليه‌السلام- مروى است كه: «سزاوار مومن نيست كه در مجلسى بنشيند كه در آن معصيت خدا بشود و نتواند منع كند. و كسى كه ناچار شود از اينكه به سفره ظالمى حاضر شود، تا تواند كم چيزى بخورد. و ميل به غذاهاى خوب نكند».
و از جمله آداب میهمان، آن است كه: چون داخل خانه ميزبان شد، ميل به صدر نكند، بلكه به هر جا كه اتفاق افتد بنشيند.و اگر صاحب خانه جایى به او بنمايد همان جا بنشيند. و مقابل درى كه زنان از برابر آن گذرند ننشيند. و بسيار نگاه به موضعى كه طعام از آنجا مى‌آورند نكند. و ابتدا با كسانى كه نزديك او نشسته‌اند تحيت به جا آورد. و دير به خانه ميزبان نرود، و ايشان را انتظار ندهد، بلكه در رفتن تعجيل كند. اما نه اين قدركه مخل امر ايشان بشود. و وقت كار و تهيه بر ايشان داخل نشود.