سیده‌آزاده امامی: در چند روز اخیر یکی از موضوعات مهم مورد‌توجه رسانه‌ها بحث استیضاح وزیر علوم بوده که عمده‌ترین دلیل آن از جانب استیضاح‌کنندگان ورود نامتعارف وزارت علوم به بازی‌های سیاسی و جناحی و به‌کارگیری عناصر مساله‌دار و نشان‌دار فتنه88 در پست‌های کلیدی وزارتخانه و عزل و نصب‌های گسترده کاملاً سیاسی و هدفمند عنوان شده که خیلی زود ثمره نامبارک خود را در ایجاد چالش در فضای علمی کشور و کاهش روند رو به رشد پیشرفت پروژه‌های علمی نشان داده است.
در واقع وزارت علوم به لحاظ ماهیت استراتژیکی که دارد و نقش عمده‌ای که برای مجموعه تحت مدیریت آن در حوزه علم و پیشرفت و ترسیم افق علمی آینده بلندمدت نظام تعریف شده است، بایسته و شایسته است از درگیری‌های بی‌حاصل جناحی بپرهیزد و همه توان و انرژی خود را مصروف پرداختن به رسالت اصلی خویش یعنی فراهم کردن شرایط لازم برای تحقق نرم‌افزار و سخت‌افزار تمدن نوینی کند که نظام اسلامی داعیه‌دار رقم زدن آن است. با عنایت به این موضوع خطیر است که رهبر فرزانه انقلاب بارها و بارها نسبت به ورود این مجموعه در کشمکش‌های سیاسی و جولان عناصر سیاسی در آن هشدار داده‌اند و آن را به مثابه «سمی مهلک» برای این نهاد تعبیر کرده‌اند. البته همین نقش تعیین‌کننده وزارت علوم و جایگاه خاصی که در تربیت نیرو و مدیر برای آینده کشور دارد، همواره جریان‌های سیاسی را بر آن داشته که در محاسبات خود در منظومه کلی مناسبات قدرت برای تسخیر یا لااقل نفوذ در این نهاد کلیدی نظام حساب ویژه‌ای باز کنند و در برنامه‌های خود برای تصاحب قدرت نگاه خاصی به آن داشته باشند که نظری اجمالی به کارنامه سال‌های نه‌چندان دور این وزارتخانه و سهمی که در دو مقطع حساس تاریخ انقلاب یعنی فتنه سال‌های 78 و 88 داشته است، به خوبی مؤید این ادعا و نیز توجیه‌کننده نگرانی‌ها از تکرار چنین وقایع تلخی است. با این‌حال در این مجال بنای پرداختن به عملکرد این وزارتخانه در سال‌های گذشته را نداریم، سخن بر سر مجموعه کنونی وزارت علوم است و شرایطی که منجر به طرح استیضاح وزیر علوم از جانب نمایندگانی شد که کمتر از یک سال پیش به وی رأی اعتماد دادند؛ سخن بر سر لابی‌های پشت‌پرده و پنهانی است که همچنان اصرار بر ابقای این وزیر سرکش در این جایگاه حساس دارند، بهرغم وضوح تخلف جناب وزیر و بهرغم عهدشکنی‌های مکرر وی نسبت به قولی که در آستانه اخذ رأی اعتماد به نمایندگان ملت داد مبنی بر آنکه از به کارگیری عناصر دخیل در فتنه بپرهیزد و حوزه مدیریتش را جولانگاه ترکتازی سیاسیون منفعت‌طلب نکند و در گزینش‌های خویش به شایسته‌سالاری وفادار بماند تا به سهم خود در دوران مدیریتش نقشی در پیشبرد قافله علم و تحقق رسالت اصلی مجموعه تحت امر خویش داشته باشد. قولی که البته دیری نپایید و هنوز مرکب امضای حکم وزارت خشک نشده، شکسته شد با انتصاب افرادی به سمت معاونت وزیر که یکی به دلیل نقش مسلمی که در فتنه 88 داشت از آزمون رأی اعتماد نمایندگان ملت مردود و مغلوب بیرون آمده بود و دیگری از بیم سرنوشت مشابه گزینه نخست اساساً در معرض داوری نمایندگان ملت قرار نگرفت، اقدامی که به وضوح یک دهن‌کجی آشکار در برابر نگرانی‌ها و ملاحظات نمایندگان ملت به حساب می‌آید. جز این، سیل عزل و نصب‌های سیاسی و جناحی و گماردن شخصیت‌های افراطی و بعضاً دخیل در فتنه در جایگاه مدیریت مهم‌ترین دانشگاه‌های کشور در چند ماه اخیر تأثیر مستقیمی در ایجاد تنش و التهاب در فضای دانشگاه‌ها و نیز کاستن از سرعت رشد تولید علم در کشور داشته است. گذشته از آن وزارت علوم به جای پرداختن به مسؤولیت اصلی خویش، با طرح مسائل حاشیه‌ای و کم‌اهمیت و ایجاد جنجال رسانه‌ای نسبت به موضوعات خاص، خود نیز در دامن زدن به این اوضاع نقشی بی‌واسطه داشته است.
این رویکرد وزارت علوم از همان ابتدا مورد توجه نمایندگان ملت بود، چنانکه در همان ماه‌های نخستین تصدی این پست، وزیر به دلیل تخلفات گسترده و مسلم نخستین اخطار رسمی را از مجلس دریافت کرد البته باز به شیوه جلسه رأی اعتماد، وعده‌هایی هم برای لحاظ کردن دغدغه‌های نمایندگان و عدم‌تکرار این رویه داد، لیکن نگاهی به عملکرد وی پس از دریافت کارت زرد، نشان از آن دارد که جناب وزیر نه‌تنها وقعی به تذکرات و هشدارهای نمایندگان ننهاده و نمی‌نهد که بر آن است همچنان شیوه در پیش گرفته را با قوت و قدرت تداوم بخشد. اصرار وزیر بر ادامه این راه، نمایندگان ملت را نسبت به اعتماد اولیه خویش به چنین فردی با تردید‌هایی جدی مواجه ساخت و آنان را بر آن داشت که با بهره‌گیری از ابزارهای قانونی و نظارتی خویش او را وادار به تمکین از قانون و رعایت الزامات مسؤولیتی خویش کنند. این بود که طرح استیضاح وزیر علوم تقدیم هیأت‌رئیسه مجلس شد تا ضمن تحقق حق مسلم نظارتی نمایندگان، وزیر علوم پاسخگوی اقدامات خویش و نیز پذیرای تبعات عملکرد خویش باشد. اما در این میان برخی نمایندگان تلاش گسترده‌ای را برای از دستور خارج کردن استیضاح سامان دادند و سرانجام به لطف میانجیگری شخص رئیس مجلس تا حدودی نیز موفق به این امر شدند و لااقل برای مدت یک ماه این موضوع را مسکوت گذاشتند. با این توجیه که اگر تا یک ماه آینده موارد استیضاح رفع نشود، روند آن دوباره به جریان افتد!
حال این سوال قابل طرح است که اولاً اعتماد مجدد به وزیری که کراراً غیرقابل اعتماد بودن خویش را اثبات کرده، چه محلی از اعراب می‌تواند داشته باشد و چه تضمینی هست که پس از انقضای این فرصت یک‌ماهه جناب وزیر برنامه‌های سابق خویش را از سر نگیرد؟ آیا با روندی که آقای وزیر در پیش گرفت و مهم‌ترین عناصر دخیل در فتنه را به دانشگاه‌ها بازگرداند، آیا همچنان فتنه‌گری باقی مانده است که جای او در دانشگاه خالی باشد که جناب وزیر بخواهد در آینده ایشان را به کار گیرد، که اگر چنین کند آقایان نیز حکم استیضاح وی را امضا خواهند کرد؟ یا اینکه جناب وزیر متعهد شده است در یک ماه آینده بخش عظیمی از عزل و نصب‌های سیاسی خویش را کان‌لم یکن کرده و عناصر مساله‌دار را از موقعیت‌های کلیدی کنار بگذارد؟ واقعاً چه توجیهی و چه وعده‌ای آقایان را قانع کرده که فرصت دیگری به فردی بدهند که پیش از این با توجیهات مشابه بارها و بارها به وی فرصت داده شده است و نتیجه نیز همواره یکسان بوده است؟!
متأسفانه در ماه‌های گذشته در سایه قصور و حتی تقصیر مقام ارشد وزارت آنچه باید از رفتارهای سیاسی و عزل و نصب‌های جناحی و تصمیم‌گیری‌های سیاسی می‌شده، شده است و یک گروه خاص آنچه در نظر داشته از تصاحب پست‌های کلیدی وزارتخانه و نفوذ عناصر وابسته به خویش در جریان‌های دانشجویی و به دست‌گیری نبض فعالیت‌های وزارتخانه، محقق ساخته تا آنجا که حتی شاید تغییر وزیر هم چاره رفع آن نباشد و این ضرورت هوشیاری نمایندگان ملت را می‌طلبد که از ابتدای امر نسبت به اعتماد به افرادی که پیشینه روشنی دارند و سوابق مدیریتی و عملکرد ایشان به‌خوبی نشانگر راهی است که در آینده نیز در پیش خواهند گرفت، دقت مضاعفی داشته باشند و سهم قابل‌توجهی برای اظهارات و وعده‌های ایشان در ایام کسب رأی اعتماد قائل نباشند که به حکم عقل آزموده را آزمودن به راستی خطاست! با این‌حال این چیزی از مسؤولیت ایشان در برابر این اقدامات غیرقانونی و نامتعارف نمی‌کاهد و آزمونی ناب خواهد بود برای تشخیص سره از ناسره، برای تمیز آنان که دل در گرو انقلاب و منافع و آرمان‌های انقلاب دارند از غیر آن. در این میان و در ماجرای اخیر نقش برخی در میانجیگری برای از فوریت افتادن استیضاح نیز جای تأمل دارد و اینکه آیا تهدید برخی نمایندگان اصلاح‌طلب به انشعاب از فراکسیون رهروان در صورت به جریان افتادن استیضاح، تأثیری در موضع ایشان
داشته است یا خیر؟!