وطن امروز:
نیکلای پاتروشف رئیس جامعه اطلاعاتی روسیه روز گذشته در حالی وارد ایران شد که به نظر می‌رسد چیزی در رویکرد راهبردی روسیه نسبت به ایران در حال تغییر است.
به نظر کارشناسان در ایران به طور مشخص 2 دیدگاه درباره روسیه وجود دارد. دیدگاه اول این است که چیزی به نام «راهبرد مستقل روس» درباره ایران وجود ندارد و روسیه همواره در نهایت به عنوان بخشی از جبهه غرب با ایران تعامل کرده است. طرفداران این نگاه استدلال می‌کنند بهترین شاهد برای تایید این مدعا این است که هیچ پروژه کلان غربی در سال‌های گذشته علیه ایران وجود نداشته الا اینکه روسیه - ولو با کمی تاخیر و غرولند- در آن مشارکت کرده است. دیدگاه دیگر اما این است که اولا تفاوت‌هایی میان نگاه روسیه و نگاه غرب به ایران وجود دارد که «همکاری عملی» نباید مانع توجه به آنها شود و ثانیا در ماه‌های اخیر روسیه به لحاظ راهبردی در حال فاصله‌گیری با غرب درباره ایران بوده است.
مهدی محمدی، کارشناس مسائل سیاسی در گزارشي برای ایران هسته‌ای نوشت: یک روش برای یافتن فرمولی که بتوان با استفاده از آن میان این 2 دیدگاه داوری کرد این است که ببینیم راه روسیه درباره ایران در چه مواردی و تا چه حد از غرب جداست. آن وقت می‌توان قضاوت کرد که چیزی در حال تغییر هست یا نه. نخستین تفاوت مهم میان روسیه و آمریکا درباره ایران این است که روس‌ها هرگز به راستی عقیده نداشته‌اند که ایران در حال ساخت سلاح هسته‌ای است و این موضوع را همواره به آمریکا هم یادآوری کرده‌اند. تفاوت دوم این است که آنچه روسیه همواره خواهان آن بوده افزایش همکاری ایران و آژانس بوده است و روس‌ها هرگز درخواست‌ها و نگرانی‌های امنیتی غرب را ملاک قضاوت درباره برنامه هسته‌ای ایران نمی‌دانسته‌اند. روس‌ها همواره عقیده داشته‌اند غربی‌ها در این باره که نگران ساخت سلاح هسته‌ای توسط ایران هستند، راست نمی‌گویند. مقام‌های روسیه در مذاکرات با غربی‌ها هم گفته‌اند که احساس می‌کنند هدف نهایی غرب از افزایش فشارها براندازی نظام ایران است اما سعی می‌کنند این کار را در پوشش متهم کردن ایران به ساخت سلاح‌هسته‌اي انجام بدهند تا بتوانند از اجماع بین‌المللی علیه ایران برخوردار باشند. روسیه از ابتدا عقیده داشته است ولو اینکه گاهی تحریم اجتناب‌ناپذیر باشد تحریم اساسا یک راه‌حل در مقابل ایران نیست. تحریم حداکثر می‌تواند فشار اقتصادی بر ایران وارد کند اما نمی‌تواند محاسبات راهبردی و در نتیجه رفتار ایران در برنامه هسته‌ای‌اش را تغییر بدهد چرا که محاسبات راهبردی ایران در مسائل کلان امنیت ملی اساسا از ملاحظات اقتصادی تاثیر نمی‌پذیرد. روس‌ها همواره با اقدامات یکجانبه علیه ایران مخالف بوده‌اند. یک دلیل این بوده که تصور می‌کردند اقدامات یکجانبه آنها را از معادله تصمیم‌گیری حذف می‌کند و در واقع توسط آمریکا دور می‌خورند و علت دیگر هم این بوده است که معمولا قربانی اقدامات یکجانبه شرکت‌های کشورهایی مانند روسیه هستند که فعالیت‌های آنها درون شورای امنیت تحریم نشده است. مساله بعدی این است که روسیه همواره به ایران به عنوان یک اهرم برای چانه‌زنی و گرفتن بیشترین امتیاز از غرب نگاه کرده است، اصلی‌ترین دلیل که روابط ایران و روسیه تبدیل به روابطی راهبردی نشده همین است. در عین حال، روس‌ها همواره سعی کرده‌اند بگویند که تنها کانال برای گفت وگوی رودررو و دقیق با ایران هستند. مساله بعدی این است که روس‌ها هرگز باور نداشته‌اند ایران یک تهدید امنیتی برای آنهاست. جالب‌تر از این، حتی باور نداشته‌اند که ایران یک تهدید امنیتی برای غرب هم باشد. تحلیل روسیه همواره این بوده است که ایران بسیار منطقی و حسابگرانه عمل می‌کند.
روسیه همچنین همواره مخالف هرگونه حمله نظامی به ایران بوده و البته خطر این حمله را هم در مواردی بزرگنمایی کرده است. روس‌ها همواره عقیده داشته‌اند و در متن مذاکرات ایران و 1+5 هم تاکید کرده‌اند که گفت وگو با ایران نباید منحصر به مساله هسته‌ای باشد بلکه لااقل دستور کار منطقه‌ای باید به محتوای مذاکرات افزوده شود. به نظر می‌رسد روس‌ها پس از تحولات منطقه خود را در موقعیتی می‌بینند که بتوانند این حرف را به کرسی بنشانند. طبیعی است که اضافه شدن هر نوع دستور کار جدید به مذاکرات ایران و 1+5، مساله هسته‌ای را در حاشیه قرار خواهد داد. علاوه بر این، یک تفاوت مهم میان روسیه و آمریکا این است که روس‌ها همکاری منطقه‌اي با ایران را نه فقط ممکن بلکه مفید می‌دانند چرا که انطباق منافع منطقه‌ای آنها با ایران، قابل مقایسه با آمریکا نیست. نکته دیگر این است که روسیه ایجاد التهاب داخلی را هرگز یک گزینه برای افزایش فشار بر ایران ندانسته و در آن مشارکت نکرده است. یک دلیل این است که روس‌ها نفعی در براندازی نظام در ایران و روی کار آمدن غربگراها ندارند و دلیل دوم هم این است که روسیه احساس می‌کند در این مورد با ایران در یک جبهه قرار دارد و نباید مسیر غرب برای مداخله در امور کشورها را تسهیل و تایید کند و در نهایت روس‌ها اگرچه ایران را در مساله صادرات انرژی به اروپا رقیب خود می‌دانند اما اگر ایران حاضر به نوعی تقسیم کار با روس‌ها در عرصه صادرات انرژی باشد، حاضر به تشکیل نوعی ائتلاف راهبردی خواهند بود.
مجموعه این موارد نشان می‌دهد روسیه مانند آمریکا به ایران نگاه نمی‌کند بنابراین این امکان که مانند آمریکا رفتار نکند هم وجود خواهد داشت. دقیقا همین‌جاست که چیزی به نام هوشمندی در دیپلماسی مجال عرض‌اندام می‌یابد.