محمد احمدی: کاهش شدید رشد اقتصادی آمریکا و تشدید بحران بدهی‌ها در اروپا موجب افزایش نگرانی‌ها درباره بازگشت بحران اقتصادی در جهان شده است. شبکه خبری الجزیره گزارش داد روز پنجشنبه شاخص سهام در بازارهای عمده بورس در آمریکا، اروپا، استرالیا، هند، تایوان و روسیه با کاهش مواجه شد و در پی آن در ساعات اولیه روز جمعه شاخص سهام بازارهای آسیا نیز سقوط کرد. نیکی، شاخص سهام بورس توکیو در ساعات اولیه روز جمعه 09/4 درصد سقوط کرد. همچنین سهام کره‌جنوبی با 6/3 درصد کاهش به کم‌ترین میزان از ماه مارس تاکنون رسید. روز پنجشنبه ارزش داوجونز، شاخص اصلی بورس نیویورک نیز با 3/4 درصد کاهش که بیشترین میزان کاهش طی 2 سال گذشته محسوب می‌شود مواجه شد. همچنین شاخص‌های نزدک، شاخص اس اند پی 500، در معاملات روز پنجشنبه کاهش یافتند. بنا بر این گزارش بازارهای سهام در اروپا نیز با بحرانی نظیر بحران اواسط سال 2009 در این قاره مواجه شدند. سرمایه‌گذاران نگران هستند بحران بدهی‌های دولتی در حوزه یورو به اقتصادهای بزرگ این قاره نیز سرایت کند. در ماه‌های گذشته تشدید بحران بدهی‌های دولتی در یونان، ایرلند، پرتغال و اسپانیا این کشورها را با بحران‌های اقتصادی، سیاسی و اجتماعی زیادی مواجه کرده است و کارشناسان اقتصادی هشدار داده‌اند که دامنه بحران ممکن است دامنگیر اقتصادهای بزرگ‌تر اروپا مانند ایتالیا، فرانسه و آلمان نیز بشود. تحلیلگران اقتصادی می‌گویند روند سقوط بازارهای سهام در اروپا و آمریکا که حدود 10 روز است آغاز شده احتمالا با شدت بیشتری ادامه خواهد یافت. هم‌اکنون هر 3 شاخص داو جونز، اس اند پی 500 و نزدک به کم‌ترین میزان خود در سال 2011 رسیده‌اند.
آمارهای ناامید‌کننده
آمارهای اقتصادی منتشر شده درباره کاهش رشد اقتصادی آمریکا یکی از مهم‌ترین عوامل نگرانی سرمایه‌گذاران در بازارهای مالی است. انتظار می‌رود با افزایش نگرانی‌ها در بازارهای آمریکا و کاهش اعتماد سرمایه‌گذاران کاهش ارزش سهام در بازارهای بورس روند سریع‌تری به خود بگیرد. ادامه این روند به کاهش سرمایه‌گذاری در بازارهای سهام و سقوط بیش از پیش این بازارها منجر خواهد شد. در همین حال وزارت کار آمریکا اعلام کرد کاهش نیروها در بخش دولتی و خصوصی در آمریکا همچنان ادامه دارد و ایجاد شغل‌های جدید نیز بشدت کاهش یافته است. هم‌اکنون آمار بیکاری در آمریکا به شکل بی‌سابقه‌ای افزایش یافته است و بنا بر یکی از آخرین آمارهای منتشر شده نرخ بیکاری در این کشور از 9 درصد فراتر رفته است. در هفته‌های اخیر آمارهای دیگری نیز درباره ناامیدی مصرف‌کنندگان و کاهش تولید ناخالص داخلی در آمریکا منتشر شده است که همگی می‌توانند زمینه‌ساز افزایش بی‌اعتمادی‌ها در بازارهای مالی شوند. حتی توافق میان جمهوریخواهان و دموکرات‌ها برای حل بحران بدهی‌های دولتی در آمریکا نیز نتوانست اعتماد سرمایه‌گذاران را جلب کند. کارشناسان اقتصادی می‌گویند حل بحران بدهی‌های دولتی در آمریکا به سال‌ها زمان نیاز دارد و توافق اخیر کنگره آمریکا و کاخ‌سفید بر سر افزایش سقف بدهی‌ها فقط در کوتاه مدت تاثیرگذار است. هم‌اکنون مجموع بدهی‌های دولت آمریکا به 3/14 تریلیون دلار رسیده است و کسری بودجه این کشور در سال 2011 از 5/1 تریلیون دلار فراتر رفته است. در عین حال بحران بدهی‌های دولتی در اروپا یکی دیگر از عوامل مهم افزایش بی‌اعتمادی در بازارهای مالی است. خبرگزاری فرانسه به نقل از هیو جانسن، کارشناس اقتصادی شرکت مشاوران هیو جانسن گزارش داد: «ما شاهد از بین رفتن و هم‌اکنون فقدان اعتماد هستیم، فقدان اعتماد در اقتصاد، فقدان اعتماد در بازار، فقدان اعتماد در سیاستگذاران. اینها همه بروز کرده‌اند». هم‌اکنون نگرانی از تشدید بحران بدهی‌های دولتی کشورهای حوزه یورو در اسپانیا و ایتالیا موجب افزایش شدید نگرانی‌ها شده است. کارشناسان می‌گویند اتحادیه اروپایی احتمالا توان مقابله با تشدید بحران در ایتالیا و اسپانیا و سرایت احتمالی بحران به فرانسه و آلمان را نخواهد داشت.
ادامه جنبش خشمگینان اسپانیا
بحران بدهی‌های دولتی در کشورهای حوزه یورو در برخی موارد اعتراضات مردمی گسترده را نیز به همراه داشته است. کشور اسپانیا یکی از کشورهایی است که از ماه مه سال میلادی جاری با اعتراضات گسترده مردمی مواجه است. در یکی از آخرین تظاهرات معترضان در اسپانیا شبکه خبری یورو نیوز گزارش داد پلیس ضدشورش اسپانیا پنجشنبه هفته گذشته، با صدها تن از تظاهركنندگان خشمگین در مادرید، پایتخت این كشور درگیر شد. شاهدان عینی از مجروح شدن تعدادی از تظاهركنندگان در میدان اصلی این شهر خبر می‌دهند. این درگیری میان پلیس و معترضان یكی از شدیدترین درگیری‌هایی است كه از آغاز «جنبش خشمگینان» در اسپانیا از پانزدهم ماه مه تاكنون روی داده است. بالغ بر 200 تن از نیروهای پلیس برای سومین روز متوالی تلاش كردند تا از تجمع معترضان در میدان اصلی شهر و در برابر وزارت كشور جلوگیری كنند. هم‌اکنون نرخ بیكاری در اسپانیا 21 درصد است كه بالاترین نرخ در اتحادیه اروپایی است و بیش از 9/4 میلیون نفر در این كشور بیكار هستند و میزان بیكاری در میان جوانان این كشور، 2 برابر نرخ عمومی بیکاری در این کشور است.
سازمان هوانوردي آمريكا به علت بحران مالی تعطيل شد
به دنبال عدم توافق كنگره و كاخ‌سفيد بر سر بودجه سازمان هوانوردي آمريكا اين سازمان به مرز تعطيلي كشيده شد و 4هزار كارمند آن به مرخصي اجباري رفتند.از بين رفتن اختيارات عملياتي سازمان فدرال هوانوردي آمريكا در ۲۳جولاي و عدم تمديد آن به وسيله كنگره موجب شده بخش عمده فعاليت‌هاي اين سازمان تعطيل شود.بر اساس گزارش منابع خبري، لغو اختيارات قانوني اين سازمان تاكنون موجب شده دولت آمريكا ۲۰۰ ميليون دلار از درآمدهاي مالياتي را از دست بدهد. 4هزار نفر از كارمندان اين سازمان شامل مهندسان، كارشناسان رايانه و كارمندان اداري هم به مرخصي بدون حقوق فرستاده شده‌اند.به 70 هزار نفر از كاركنان شركت‌هاي پيمانكاري در فرودگاه‌ها هم دستور داده شده است تا كار خود را متوقف كنند اما فعاليت برج‌هاي مراقبت به طور عادي در حال انجام است و به ده‌ها نفر از بازرسان فرودگاه‌ها دستور داده شده كه بدون دريافت دستمزد به كار ادامه دهند.هري ريد، رهبر اكثريت دموكرات مجلس سناي آمريكا در واكنش به اين مساله آن را زننده ارزيابي كرده است. كنگره آمريكا از سه‌شنبه تعطيلات تابستاني خود را شروع كرده است و پيش‌بيني مي‌شود تا ماه سپتامبر درباره تمديد اختيارات سازمان فدرال هوانوردي تصميم‌گيري نكند. علت اختلاف نمايندگان دموكرات و جمهوريخواه كنگره بر سر تصويب بودجه جديد سازمان فدرال هوانوردي به تمديد يارانه‌هاي دولتي براي 13 فرودگاه محلي مربوط است. جمهوريخواهان همچنين در پي محدود كردن اختيارات اتحاديه‌هاي صنفي كاركنان فرودگاه‌ها هستند.