با توجه به اینکه ارکستر ملی بعد از یک دوره رکود دوباره فعالیت‌های خود را به رهبری شما از سر گرفته در حال حاضر عملکردهای آن را چطور ارزیابی می‌کنید؟
ارکستر ملی در حال حاضر خیلی خوب فعالیت می‌کند و اعضای گروه با شور و نشاط و علاقه و انگیزه زیاد به فعالیت در ارکستر می‌پردازند طوری که می‌توان مجموعه فعالیت ارکستر را رضایت‌بخش قلمداد کرد. من به شخصه از فعالت‌های ارکستر راضی هستم و امیدوارم ارکستر ملی بتواند به مرور زمان به موفقیت‌های بیشتری دست یابد.
آقای کیارس! به هر حال ارکستری مثل ارکستر ملی که سال‌ها رهبری آن برعهده شخص معتبری چون استاد فرهاد فخرالدینی بوده دارای سابقه و فعالیت‌های درخشانی است و با اجرای قطعاتی در سالهای گذشته توانسته در اذهان دوستداران موسیقی خاطره‌ای فراموش نشدنی به جا بگذارد، با این حال فکر می‌کنید برای حفظ این ماندگاری چه مولفه‌هایی باید رعایت شود؟
به هر حال آقای فخرالدینی به عنوان یک موزیسین برای همه ما قابل احترام هستند و از منظر استادی و پیشکسوتی، حق پدری بر گردن هنرمندان و موسیقی کشور و ارکستر ملی داشته‌اند. همان‌طور که می‌دانید، ایشان نیز میراث زنده‌یاد خالقی را نگه داشته است. از طرفی رهبری ارکستر ملی در حال حاضر برعهده من است و طبعا بعد از من نیز شخص دیگری عهده‌دار این مسؤولیت خواهد شد. پس این میراثی است که از دیرباز تا امروز سینه به سینه به هنرمندان موسیقی ارث رسیده و بی‌تردید باید در حفظ آن همه تلاش‌ها به کار گرفته شود و کسانی رهبری این ارکستر را برعهده داشته باشند که با تکیه بر دانش و معلومات و توان خود بتوانند این مولفه‌ها را حفظ کنند.
زمانی که آقایان هوشنگ ظریف، حسین علیزاده، کامکار و ... به عنوان اعضای شورای فنی ارکستر شما را به عنوان رهبر ارکستر برگزیدند احساس شخصی شما چه بود؟ چقدر فکر می‌کردید می‌توانید از عهده وظیفه خطیری که بر دوش شما گذاشته شده بربیایید؟
خوشحال بودم و طبعا اگر هر کسی هم جای من بود همین احساس خوشحالی را داشت. اگرچه در ابتدا کمی اضطراب داشتم اما به تدریج با کمک دوستانی که در ارکستر ملی داشته‌ام و با توجه به تجربیات خود در حیطه موسیقی این اضطراب از بین رفت و با خوشحالی این مسؤولیت را پذیرفتم.
در زمان آقای فخرالدینی این‌طور شنیده شد که انتقال ارکستر ملی از دفتر موسیقی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به بنیاد رودکی و اصولا خصوصی‌سازی این ارکستر موجب کناره‌گیری ایشان شده است. زمانی که شما روی کار آمدید این قضیه به چه شکل بود؟
من اصلا در جریان این چیزها نیستم. در عین اینکه از زمانی که رهبری ارکستر ملی را قبول کردم، ارکستر همواره زیر نظر دفتر موسیقی بوده و اساسا از این نقل و انتقالات خبری ندارم.
با توجه به اینکه آقای فخرالدینی به نوعی پایه‌گذار این ارکستر بوده‌اند و سال‌ها رهبری آن را برعهده داشته‌اند فکر می‌کنید چقدر توانسته‌‌اید در ادامه دادن اهداف او موفق باشید و اصلا قرار است این ارکستر به همان سبک و سیاق و شیوه‌ای که در زمان ایشان انجام می‌شد ادامه پیدا کند؟
نه. ببینید یک چیز مسلم است و آن اینکه هر فردی به هر حال راه خودش را دارد و سعی می‌کند بر اساس این راه به اعمال سلایق و شیوه‌های مختلف بپردازد. البته در کنار آن سعی می‌کنیم از تجربیات بزرگ‌ترها و استادان موسیقی نیز بهره بگیریم اما درباره سوال شما باید بگویم قصدمان منحصرا ادامه راه و روش قبلی نیست بلکه می‌خواهیم به کمک دوستانم در ارکستر با انجام فعالیت‌های تازه و به روز در ارتقای فرهنگ موسیقی کشور نقش بسزایی ایفا کنیم و ارکستر را در سطوح بین‌المللی معرفی کنیم تا بتوان از این رهگذر آن را با ارکسترهای خوب دنیا مورد مقایسه قرار داد.
شورای ارکستر ملی در 11 سال گذشته فعالیت چندانی نداشته و حالا یک بار دیگر با روی کار آمدن شما به عنوان رهبر ارکستر این شورا تشکیل شده است. به نظر شما فعالیت مجدد این شورا چقدر می‌تواند در پیشبرد برنامه‌های ارکستر نقش داشته باشد؟
بدون شک خیلی زیاد می‌تواند در این زمینه نقش داشته باشد. از این جهت که همیشه وجود چند فکر بهتر از وجود یک فکر در ارکستر بوده است. در عین حال حضور افراد صاحبنام در شورای فنی ارکستر و همدلی‌‌ای که میان اعضا وجود دارد، می‌تواند به ارتقای و بهبود روند ارکستر بینجامد.
شما در سالهای گذشته رهبری ارکستر پارس به یاد ثمین باغچه‌بان را نیز برعهده داشتید و امروز هم با تصمیم گروهی شورای فنی به عنوان رهبر دائم ارکستر ملی فعالیت می‌کنید. قطعا بین این ارکستر وجوه افتراقی به چشم می‌خورد.
نه، از نظر من هیچ فرقی نمی‌کند که رهبر ارکستر به رهبری چه ارکستری بپردازد یا لااقل درباره خود من چنین تفاوتی وجود ندارد. من هر ارکستری را می‌توانم رهبری کنم. البته این را اضافه می‌کنم که هر ارکستری حتما دارای ویژگی‌های منحصر به خود است. اصلا مولفه موسیقی در وجود همین ویژگی‌هاست و اگر این ویژگی‌ها نباشد موزیسین تک‌بعدی می‌شود.
آقای علیزاده طی ماه‌های گذشته در نشست خبری که درباره ارکستر ملی برگزار شد اعلام کردند در آینده نزدیک برنامه سالانه ارکستر مشخص می‌شود و حتی این ارکستر در شهرستان‌ها نیز به فعالیت میپردازد. در ماه گذشته ما شاهد اجرای برنامه ارکستر ملی در شیراز بودیم و حالا هم که طی 3 شب در ایام ماه مبارک رمضان در برج میلاد تهران به اجرای برنامه میپردازد. آیا این مساله نشان از آن دارد که ارکستر امروز به برنامه مدونی دست یافته است؟
ارکستر ملی در حال حاضر به برنامه‌های مدونی دست یافته است و دست‌کم تا 2 برنامه آینده ارکستر مشخص است اما نکته‌ای که درباره ارکستر وجود دارد این است که باید پشتیبانی‌های مالی در این حیطه پررنگ‌تر شود که آن هم بی‌تردید باید به دست سیاستگذاران دولتی و دست‌اندرکاران وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی صورت گیرد، ضمن اینکه با تخصیص بودجه‌ای مناسب به ارکستر می‌توان به برنامهریزی بلندمدت پرداخت و طبعا کارهایی با کیفیت مطلوب‌تر ارائه داد. در واقع با تخصیص چنین بودجه‌ای می‌توانیم به آهنگسازان بیشتری کار سفارش دهیم. ارکستر ملی قطعا نیازمند حمایت‌هایی از این دست از سوی دولت است. در حال حاضر قطعات اندکی برای ارکستر نوشته شده و تمام تلاش ما بر این است که بر تعداد این قطعات بیافزاییم که آن هم همان‌طور که اشاره کردم بدون حمایت‌های دولتی و در نظر گرفتن بودجه امکانپذیر نخواهد بود. آقای فخرالدینی طی سالهای گذشته برای ارکستر ملی زحمات زیادی کشیده‌اند اما به هر حال این تلاش‌ها جوابگوی برنامهریزی بلندمدت برای ارکستر نیست.
از زمان شروع فعالیت مجدد ارکستر ملی، قطعاتی از استادان برجسته موسیقی معاصر ایران مثل «بیژن و منیژه» حسین دهلوی، «نی نوا» حسین علیزاده و «هفت قطعه کوچک» احمد پژمان در ارکستر اجرا شده است. سوال اینجاست که اصولا انتخاب این قطعات بر اساس چه معیاری صورت می‌گیرد؟
به هر حال این هم بخشی از فعالیت‌های ارکستر ملی است. اگرچه در مواردی برخی به طرح این مساله می‌پردازند که چرا قطعاتی در ارکستر ملی نواخته می‌شود که اثر خود اعضای شورای فنی ارکستر است اما همین‌جا باید بگویم نواختن قطعات این استادان که در شورای فنی ارکستر نیز فعالیت می‌کنند افتخار بزرگی برای ارکستر ملی به شمار می‌رود و نباید در این زمینه جبهه‌گیری شود. از دیگر سو، نواختن این قطعات نشان از توان بالای ارکستر ملی دارد و این مطلب را می‌رساند که ارکستر به مدد داشتن پتانسیل‌های فراوان در اجرای این قطعات عملکردهای موفقیت‌آمیزی داشته است زیرا قطعاتی چون «بیژن و منیژه» یا کارهای آقای پژمان یا علیزاده همگی دشوار هستند و طبعا نواختن آنها نیازمند تسلط کافی است که ارکستر از این مهارت و تسلط برخوردار است.
در اغلب ارکسترها مشاهده می‌شود عمدتا سازهای ایرانی موجود در ارکستر همواره جنبه تزئینی و ویترینی داشته و کاربرد چندانی نداشته‌اند. ظاهرا قرار است در قدم‌های بعدی ارکستر ملی بحث سازهای ایرانی پررنگ‌تر از پیش باشد، درست است؟
حتما، منتها این امر در صورتی میسر می‌شود که مساله بودجه ارکستر برطرف شود و با سفارش‌هایی که به آهنگسازان می‌دهیم و همین‌طور برخورداری از حمایت‌های دولتی بتوانیم به انجام چنین کارهایی بپردازیم.
در حاشیه برنامه ارکستر ملی در شیراز آقای علیزاده از تمبر زنده‌یاد روح‌الله خالقی رونمایی کردند که در نوع خود اتفاق خوبی برای زنده نگه داشتن نام این استادان موسیقی به شمار می‌رود. آیا ممکن است باز هم از سوی ارکستر ملی شاهد چنین حرکت‌هایی باشیم؟
به نظرم این بزرگ‌ترین اتفاقی است که در ارکستر ملی طی این 30 سال افتاده و تمبری از یک موزیسین منتشر شده است. برای همه ما این مساله افتخار بزرگی است. در پاسخ به سوال شما نیز باید بگویم اگر به من باشد روزی 2 تمبر از بزرگان موسیقی چاپ می‌کنم اما تداوم چنین حرکت‌هایی مسلما نیازمند مدیریت و پشتیبانی دولت است.
به نظر شما ارکستر ملی چقدر می‌تواند جوابگوی سلایق عمومی باشد؟ کما‌اینکه استاد علیزاده نیز در صحبت‌‌هایی که درباره ارکستر داشته‌اند، گفته‌اند ارکستر نمی‌تواند برای همه طیف‌ها راضی‌کننده باشد؟
خب این طبیعی است که ارکستر نمی‌تواند جوابگوی همه سلایق باشد زیرا ما 70 میلیون نفر هستیم و طبعا
70 میلیون طرز فکر نیز داریم، بنابراین ارکستر نیز با توجه به رویکرد جدیدی که در پیش گرفته نمی‌تواند برای همه مردم خوشایند باشد. برای اینکه ما می‌خواهیم دست به کارهای جدید بزنیم، تجربه‌های نو کنیم و قصد نداریم فعالیت‌های ارکستر را با توجه به ذهنیت مردم از ارکستر فقط به اجرای قطعاتی از گل‌ها و... محدود کنیم. البته این کارها را هم که وجودشان همواره برای مردم خاطره‌ساز بوده اجرا خواهیم کرد اما در کنار آن و در راستای حرکت دادن موسیقی کشور می‌خواهیم فعالیت‌هایی مطابق با روز و نسل امروز هم انجام دهیم.
فکر می‌کنید رهبری ارکستر در ایران چقدر با رهبری ارکستر در دیگر کشورهای دنیا تفاوت دارد. البته این را می‌دانم که به واسطه شرایط اجتماعی و حمایت‌های مختلف این مقوله در دیگر کشورها پررنگ‌تر است اما خود شما تصور می‌کنید در حال حاضر چقدر از این منظر توانسته‌ایم به استانداردهای جهانی نزدیک شویم؟
خب صددرصد که نزدیک نشده‌ایم. دلیلش هم این است که آموزش رهبری در ایران به آن شکلی که باید وجود ندارد و کسانی که در ایران این حرفه را دنبال می‌کنند یا خودشان به شخصه و با تکیه بر مطالعات و امکانات اینترنتی به انجام این کار پرداخته‌اند یا اینکه برای ادامه تحصیل در این زمینه به خارج از کشور رفته‌اند. به هر حال در ایران امکانات آموزش رهبری ارکستر وجود ندارد.
چطور می‌توان امیدوار بود که چنین بستری فراهم شود؟
به نظرم در درجه نخست از استادان تراز اول در کشورهای دیگر برای آموزش دعوت شود تا در ایران به برپایی کلاس‌هایی در این زمینه بپردازند زیرا تصور می‌کنم بخش زیادی از رهبری ارکستر به دانش آکادمیک وابسته است و کسی می‌تواند در این زمینه موفق شود که درس این حیطه را خوانده باشد، ضمن اینکه زمانی یک فرد می‌تواند رهبر ارکستر باشد که یک ساز را به شکل حرفه‌ای بنوازد.
برنامه‌ای که برای ماه‌های آتی در ارکستر ملی دارید، چیست؟
قرار است موسیقی فیلم‌های آقای علیزاده در ارکستر اجرا شود. البته برنامه‌های دیگری هم داریم که هنوز قطعی نشده است.