بحران يورو در مستطيل سبز

در روزهایی که اروپا در بحران اقتصادی می‌سوزد و سیاست‌های انقباضی دولت‌های عضو اتحادیه اروپایی و بریتانیا عرصه را بر مردمان قاره سبز تنگ کرده‌ است، صحبت از بحران در فوتبال که آخرین امید و آخرین راه فرار بسیاری از اروپایی‌هاست، می‌تواند برای سلامت روانی جامعه بسیار خطرناک باشد ولی این صحبتی است که دیر یا زود باید بابش گشوده می‌شد. بنا به آماری که اخیرا یک اقتصاددان اسپانیایی استخراج کرده است همه 5 لیگ فوتبال معتبر اروپا و طبیعتا جهان با بدهی‌های سنگینی مواجه هستند. در حالی که فصل 12-2011 در این 5 لیگ (جز لالیگای اسپانیا) آغاز شده است، آمارهای به دست آمده تا تابستان گذشته که مربوط به پایان فصل 10-2009 هستند نشان از آن دارند که بحران اقتصادی اروپا به مستطیل سبز هم سرایت کرده و برخلاف اصرار یوفا برای رواج بازی جوانمردانه اقتصادی در باشگاه‌های تحت کنترلش هیچگونه جوانمردی اقتصادی در کار نیست و باشگاه‌های ریز و درشت بویژه در کشورهای صاحب فوتبال اروپای‌غربی مثل انگلستان، آلمان، فرانسه، ایتالیا و اسپانیا درست همانند دولت‌هایشان سیاست اقتصادی‌ای جز هزینه کردن از حساب آینده ندارند، آن هم برای فرونشاندن عطش جاه‌طلبانه و پرهزینه امروزشان و نه پرداخت بدهی‌های دیروز که روی هم انباشته شده‌اند. در واقع پیش‌بینی اینکه فوتبال اروپا به سوی کدام ورطه می‌رود، پیش‌بینی شاقی نیست و نیازی به ستاره‌شناسان و جادوگران قهار ندارد. اگر تا پیش از ارائه آمارهای پروفسور «خوسه ماریا گای» افکار عمومی در کشورهای بزرگ قاره تصور می‌کردند که بدهی‌های سنگین موضوعی خاص باشگاه‌های بزرگ و پرریخت و پاش لیگ‌هایی مثل لیگ برتر انگلستان، لالیگا و یا سری A است اما امروز همانطور که از داده‌ نمای روبه‌رو می‌آید تقریبا همه باشگاه‌های 5 لیگ معتبر اروپا درگیر نرخ سرسام‌آور بدهی‌ها و ضررهایی هستند که از میزان درآمدهایشان فزونی می‌گیرند و تازه این آمار مربوط به وضعیت مالی سال گذشته آنهاست و در یک سال گذشته قطعا میزان درآمدهای باشگاه‌های مزبور از محل بلیت‌فروشی، شبکه‌های تلویزیونی و اسپانسرهای مالی که تحت تاثیر عواملی مثل بیکاری، بی‌پولی مردم، صرفه‌جویی شدید جامعه و افت سنگین بازار تبلیغات و آگهی‌ها به خاطر رکود اقتصادی اتحادیه اروپایی هستند، کاهش چشمگیری داشته در حالی که هزینه‌ها به تبع رقابت و چشم و هم‌چشمی مدیران و مربیان و هواداران با یکدیگر بیشتر از قبل هم شده‌اند. طبق آمار، لیگ‌برتر انگلستان که زمانی مشهور به این بود که حتی تیم‌های سقوط‌کننده از آن نیز با سودی معتنابه به دسته پایین‌تر مي روند،
در فصل 10-2009 مجموعا 410 میلیون یورو تراز مالی زیر خط قرمز (به معنای بدهی و ضرر) داشته است. به طور متوسط هر باشگاه جزیره در فصل مزبور 642/2 میلیون یورو درآمد کسب کرده اما در مقابل 052/3 میلیون ضرر داده است که طبق برآوردهای کلی این روند تا فصل پیش‌رو نیز ادامه می‌یابد. اما بوندس‌لیگا جایی که به‌خاطر با حساب و کتاب بودن هزینه‌های باشگاه‌ها و سیستم مقتصدانه پررونق‌ترین اقتصاد حال حاضر اروپا یعنی آلمان شهرتی به هم زده است نیز از این قاعده مستثنا نیست. در حقیقت بسیاری از هواداران تصور می‌کردند بوندس‌لیگا میزان ضرری حتی کمتر از لیگ یک فرانسه و در واقع کمترین سطح بدهی را در میان 5 لیگ معتبر داشته باشد اما حالا می‌بینیم که آنها پس از انگلیس‌ها و ایتالیایی‌ها رتبه سوم را در بازنگشتن سرمایه‌های فوتبالشان دارند. درباره ایتالیا که موضوع بدهی‌های سنگین 5 خواهر‌خوانده (میلان، اینتر، یوونتوس، رم و لاتزیو) و سابقه سقوط باشگاه‌های ریشه‌داری مثل فیورنتینا و ناپولی به همین خاطر، موضوعی قدیمی است، پس عجیب نیست که سری A، دومین لیگ زیانکار اروپا باشد. 20 باشگاه برتر ایتالیایی در پایان فصل 10-2009 مجموعا حدود 310 میلیون یورو ضرر کرده‌اند که این شاخص میانگین 211/2 میلیون یورو برای هر باشگاه در مقابل سود میانگین 698/1 میلیون یورو را نشان می‌دهد. اما در همين حال لالیگا، زیباترین لیگ فوتبال جهان که حالا شاهد تعطیلی هفته نخست آن به‌خاطر اعتصاب اتحادیه بازیکنان بر سر دستمزدهای به تعویق افتاده هستیم تا تابستان گذشته در رتبه چهارمین باشگاه زیانکار اروپا قرار داشته است، هر چند به‌خاطر اقتصاد بحرانی اسپانیا بعید نیست اکثر باشگاه‌های اسپانیایی جز رئال و بارسا طی یک سال گذشته ضرر و بدهی بیشتری به بار آورده باشند. این باشگاه‌ها برای ارائه جذاب‌ترین فوتبال جهان هزینه‌های سنگینی پرداخته‌اند ‌طوری‌که هر یک به طور میانگین بیش از 200 هزار یورو فراتر از درآمد میانگین 633/1 میلیون یورویی‌شان ضرر داده‌اند که البته مبالغ پایین حق بخش فوتبال که به باشگاه‌های کوچک‌تر لالیگا (به استثنای بارسلونا، رئال‌مادرید، والنسیا و اتلتیکو‌مادرید) تعلق می‌گیرد در این باره تاثیر‌گذار بوده است. اما متوسط بدهی 318/1 میلیون یورویی هر یک از 20 باشگاه لوشامپیونای فرانسه که تا پیش از این نه به‌خاطر خریدن بازیکن بلکه به‌خاطر فروش استعداد‌های پرورده خود شهرت داشت چه معنایی می‌تواند داشته باشد؟ آیا کارخانه بازیکن‌سازی فوتبال اروپا هم دچار آفت خرج کردن بدون چشم‌انداز اقتصادی شده است؟ و سرانجام در جمع‌بندی وضعیت این 5 لیگ معتبر آن هم در شرایطی که لیگ‌های معتبر دیگری مثل سوپرلیگای پرتغال و یونان، آری دیویزیه هلند،‌لیگ برتر بلژیک، ماکس، بوندس‌لیگای اتریش و لیگ برتر اسکاتلند وضعیت چندان بهتری ندارند، به این نتیجه می‌رسیم که تراز واحد باشگاهی در این 5 لیگ تا یک سال پیش از این‌که هنوز بحران اقتصادی مثل امروز حاد نبوده است 10 میلیون و 270 هزار یورو زیر خط قرمز قرار داشته و حال سوال اینجاست که میشل پلاتینی و دوستانش در یوفا چگونه می‌خواهند یک ساز و کار سالم مالی را در این لیگ‌های غرق در ضرر و بدهی پیاده کنند تا الگویی برای دیگر کشورهای اروپایی باشند، آیا در اروپای‌غربی بازی جوانمردانه اقتصادی باشگاهی چیزی جز یک لطیفه مضحک نیست؟