گروه سیاسی: منابع روس میگویند آمریکا موافقت خود را با طرح گام به گام این کشور درباره برنامه هستهای ایران اعلام کرده است. روزنامه روسی کامرسانت در تحلیلی نوشت: «یک منبع مطلع در وزارت خارجه روسیه میگوید طرح لاوروف با دیگر اعضای گروه 1+5 هماهنگ شده و حمایت آنها را جلب کرده است». این روزنامه ادامه داد: «بویژه واشنگتن این پیشنهاد را مفید دانسته است». کامرسانت در عین حال نوشت: «البته به گفته دیپلماتهای روس، همتایان آمریکایی در گفتوگوهای خصوصی تاکید کردهاند که برنامه لاوروف بخت اندکی برای موفقیت دارد. به عقیده آنها تاثیر تحریمهای بینالمللی به مراتب بیشتر است چون وضعیت اقتصادی ایران در حال وخامت است و بین مقامات کشور اختلاف ایجاد شده است، به همین دلیل به عقیده مقامات واشنگتن بهترین راهحل مشکل هستهای ایران ادامه و تشدید تحریمهاست». به گزارش ایران هستهای، سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه هم در اظهارات روز 25 مرداد خود که خبرگزاری نووستی آن را منتشر کرده، تلویحا گفته که 1+5 این طرح را «تایید» کرده است. صالح نبیل، تحلیلگر شبکه تلویزیونی BBCعربی هم در گزارشی که پنجشنبه گذشته پخش شد، با ارائه تحلیلی مشابه میگوید: «باراک اوباما، رئیسجمهور آمریکا پس از دیدار با لاوروف در ماه ژوئیه گذشته از جزئیات این طرح واقف شد. واشنگتن هنوز موضع خود را درباره این پیشنهاد اعلام نکرده است ولی برخی از محافل دیپلماتیک روسیه اعلام میکنند مسؤولان آمریکایی احتمال موفقیت تلاشهای لاوروف را بعید میدانند. واشنگتن شک و تردیدهای زیادی درباره اعتبار میانجیگری روسیه دارد و مسکو را به طرفداری از تهران متهم میکند». در همین حال، برخی منابع مطلع در تهران گفتند آمریکا از ماه نوامبر گذشته در جریان طرح روسیه قرار دارد و این طرح با موافقت آمریکا به ایران ارائه شده است. هیلاری کلینتون، وزیر خارجه آمریکا تنها مقام این کشور است که به طور رسمی درباره طرح روسیه موضع گرفته است. وی روز 13 ژوئیه در حالی که در یک کنفرانس خبری مشترک با لاوروف شرکت کرده بود، تاکید کرد که آمریکا آماده است به «شیوههای جدید تعامل» با ایران فرصت بدهد. همچنین کلینتون گفت تیمی از کارشناسان آمریکایی را برای بررسی طرح روسیه به مسکو خواهد فرستاد. به نظر میرسد نتیجه این مذاکرات همان چیزی باشد که کامرسانت نوشته است، یعنی آمریکاییها کلیات طرح را پذیرفتهاند اما گفتهاند در اینباره که ایران آماده ورود جدی به این مساله باشد، تردید دارند. کارشناسان میگویند عدم موضعگیری منفی آمریکا درباره این طرح نشاندهنده آن است که واشنگتن برای استدلال درباره تداوم راهبرد فشار- مذاکره در قبال ایران در موقعیت مذاکراتی خوبی قرار ندارد و مجبور است به ایدههای جدید فرصت بدهد. البته موسسه علوم و امنیت بینالمللی (ISIS) که دیوید آلبرایت آن را اداره میکند به تازگی با انتشار تحلیلی به ارزیابی طرح گام به گام روسیه پرداخته است که بررسی این گزارش میتواند موضع ایالات متحده در قبال این طرح را آشکار کند. این موسسه ارتباطاتی نزدیک با جامعه اطلاعاتی و وزارت خارجه آمریکا دارد و علاوه بر دسترسی به اطلاعات و تحلیلهای آنها، درباره مسائل هستهای به آنها مشاوره میدهد. به عقیده کارشناسان، این تحلیل طوری نوشته شده که گویی نویسندگان آن اصل طرح روسیه را- که در ماه نوامبر به واشنگتن ارائه شده- دیدهاند. در گزارش موسسه علوم و امنیت بینالمللی آمده است: سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه در سفری که ماه گذشته به واشنگتن داشت پیشنهادی را برای برطرف کردن نگرانیهای بینالمللی درباره برنامه هستهای ایران ارائه داد. طبق این پیشنهاد در صورتی که ایران به همه سوالات آژانس بینالمللی انرژی اتمی درباره برنامه هستهایاش پاسخ بگوید، تحریمها علیه این کشور کم خواهد شد. این پیشنهاد ویژگیهای مهم زیادی دارد که باید در همه اقدامات مربوط به مساله هستهای ایران گنجانده شود. مشخص نیست این پیشنهاد توقف تولید اورانیوم غنی شده با درجه خلوص 20درصد را هم شامل میشود یا خیر. در ادامه این گزارش آمده است: البته در این پیشنهاد درباره توقف کامل غنیسازی مطلبی بیان نشده است، بنابراین روند برنامه غنیسازی میتواند همچنان ادامه داشته باشد. این امر میتواند ایران را سریعتر به تولید اورانیوم غنی شده با درصد بالا برای ساخت سلاحهای هستهای نزدیک کند. پیشنهاد روسیه آنقدرها ارزش ندارد که در ازای آن بخواهند به ایران اجازه دهند غنیسازی اورانیوم را به صورت قانونی ادامه دهد. البته در صورتی که این پیشنهاد تغییر کند فواید و منافع آن بیشتر هم خواهد شد. مساله مهم این است که آنها اصرار دارند قبل از اینکه تحریمها کاسته شود ایران فعالیتهایی را که غربیها ادعا میکنند برای ساخت سلاحهای هستهای است، متوقف کند. کارشناس موسسه علوم و امنیت بینالمللی ادامه داده است: اگر ایران بپذیرد برای ساخت سلاحهای هستهای در تلاش است و به سازمان بینالمللی انرژی اتمی اجازه دهد فعالیتهای این کشور را بازبینی کند، اعتماد بینالمللی نسبت به ایران تا حدی افزایش پیدا میکند که شاید اجازه غنیسازی تا حد کمی هم به آن داده شود. 20 سال پیش این داستان برای برزیل و آفریقای جنوبی اتفاق افتاد؛ 2 کشوری که فعالیتهای مخفیانهای در زمینه سلاحهای هستهای داشتند. افشا شدن فعالیت آنها شفافیت و اعتماد بیشتری را به وجود آورد تا حدی که فقط عده کمی بر این باور بودند که باقیمانده اورانیوم غنیشده آنها ممکن است برای ساخت سلاحهای هستهای استفاده شود. درباره اینکه ایران برای ساخت سلاحهای هستهای در تلاش است هیچ مدرکی افشا نشده است و ادامه فعالیتهای غنیسازی میتواند ایران را به ساخت سلاحهای هستهای نزدیک کند. حوادث اخیر نشان داده است ایران به تدریج در حال افزایش توانایی غنیسازی است. ایران در ماه ژوئیه اعلام کرد در حال نصب 164 سانتریفیوژ پیشرفته در یک مرکز آزمایشی در سایت نطنز است. ایران همچنین اعلام کرد قصد دارد تا چند ماه آینده سانتریفیوژهای پیشرفتهای در تاسیسات غنیسازی فوردو هم نصب کند. ایران به تولید و نگهداری اورانیوم غنیشده با درجه خلوص 20 درصد همچنان ادامه میدهد و اعلام کرده تصمیم دارد میزان تولید آن را 3 برابر کند. روند مداوم گسترش برنامه غنیسازی ایران نشاندهنده افزایش تدریجی توان این کشور برای ساخت سلاح هستهای است. در پایان این مقاله آمده است: یکی از خطراتی که پیشنهاد روسیه دارد این است که ممکن است تحت نظارت بیشتر اجازه غنیسازی به ایران داده شود. اگر ایران قصد تولید اورانیوم غنیشده با درصد بالا را برای استفاده در سلاحهای هستهای داشته باشد، میتواند این کار را مخفیانه هم انجام دهد. با گسترش مرکز غنیسازی فوردو و نصب سانتریفیوژهای پیشرفته ایران ممکن است برای غنیسازی بیشتر دیگر از کارخانههای مخفیانه استفاده نكند. البته فاصله زیادی بین فعالیت هستهای صلحآمیز و نظامی ایران وجود ندارد، بنابراین اگر هدف این است که ایران را از دسترسی به تولید سلاحهای هستهای منع کنیم، نظارت بیشتر فایدهای نخواهد داشت.
ریابکوف: مسأله هستهای ایران تنها با اقدامات متقابل حل میشود
مذاکرهکننده ارشد روسیه در امور مربوط به برنامه هستهای ایران تاکید کرد رسیدن به راهحل در این باره بدون «برداشتن گامهای متقابل» ممکن نخواهد بود. سرگئی ریابکوف گفت: «غرب خواستار آن است که ایران غنیسازی اورانیوم را متوقف کند و ایران هم از غرب میخواهد به تحریمهای خود علیه این کشور پایان داده و حق غنیسازی را برای ایران به رسمیت بشناسد و رسیدن به همه این اهداف بدون اتخاذ اقدامات متقابل امکانپذیر نخواهد بود». وی ادامه داد: «ایران و غرب تاکنون هیچ تغییری در مواضع خود درباره پرونده هستهای ایران ندادهاند در حالی که هر دوطرف باید خواستههای اغراقآمیزشان را تعدیل کنند». وی سپس در توضیح ابعاد طرح جدید روسیه گفت: «مسکو پیشنهاد داده است این درگیریها با توجه به توافقنامههای امضا شده در نیمهماه ژوئیه حل و فصل شوند. سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه در آن زمان پیشنهاد رویکرد گام به گام را برای احیای مذاکرات هستهای مطرح کرد. این طرح کاملا واقعگرایانه است زیرا بر پایه اقدام متقابل استوار شده است. روسیه هم به همکاری با آمریکا بر سر پرونده هستهای ایران ادامه میدهد».